AP DSC 2025 SGT Question Paper 19 June 2025 Shift 1

Viswanatha Satyanarayana won the Jnanpith in 1970 for Ramayana Kalpavrukshamu, and Ravuri Bharadwaja won it in 2012 for Paakudu Raallu, so (a) and (b) are correct. C. Narayana Reddy won the Jnanpith in 1988 (not 1998) for his poetry work Viswambhara, so (c) is wrong.

విశ్వనాథ సత్యనారాయణ 1970లో రామాయణ కల్పవృక్షానికి, రావూరి భరద్వాజ 2012లో పాకుడురాళ్ళుకు జ్ఞానపీఠ్ పొందారు, కాబట్టి (a), (b) సరైనవి. సి.నారాయణరెడ్డి జ్ఞానపీఠ్ ను 1988లో 'విశ్వంభర' కావ్యానికి పొందారు (1998 కాదు), కాబట్టి (c) తప్పు.

Asteroid 2024 PT5 was temporarily captured by Earth's gravity as a 'mini-moon' in late 2024, following a horseshoe-shaped path before leaving again on 25 November 2024. The other names are not real designations.

2024 PT5 అనే ఆస్టరాయిడ్ 2024 చివర్లో భూమి గురుత్వాకర్షణకు చిక్కి తాత్కాలిక 'మినీ మూన్' (mini-moon) గా గుర్రపునాడా ఆకార మార్గంలో తిరిగి, 25 నవంబర్ 2024న వెళ్ళిపోయింది. మిగతా పేర్లు నిజమైన పేర్లు కావు.

Siam is the old name of Thailand, not Myanmar (Myanmar was formerly Burma). Persia-Iran, Cochin-Kochi and Ceylon-Sri Lanka are correct old/new pairs, so option 4 is the odd one.

సయామ్ అనేది థాయ్‌లాండ్ పాత పేరు; మయన్మార్ పాత పేరు బర్మా. ఇరాన్-పర్షియా, కొచ్చి-కొచ్చిన్, శ్రీలంక-సిలోన్ సరైన జతలు, కాబట్టి 4వ ఎంపిక భిన్నమైనది.

The UN declared 2025 as the International Year of Glaciers' Preservation, 2024 as the International Year of Camelids and 2023 as the International Year of Millets (on India's proposal). All three statements are correct.

ఐక్యరాజ్యసమితి 2025ను హిమానీనదాల పరిరక్షణ సంవత్సరంగా, 2024ను ఒంటెల జాతి (Camelids) సంవత్సరంగా, 2023ను చిరుధాన్యాల సంవత్సరంగా (భారత్ ప్రతిపాదనపై) ప్రకటించింది. మూడు ప్రవచనాలూ సరైనవే.

Hydroponics is soil-less cultivation in which plants are grown with their roots in a water solution rich in mineral nutrients. It is not tied to shade, nurseries or flower growing.

హైడ్రోపోనిక్స్ (hydroponics) అంటే మట్టి లేకుండా, ఖనిజ పోషకాలు కలిగిన నీటి ద్రావణంలో వేర్లు ఉంచి మొక్కలను పెంచే పద్ధతి. ఇది నీడ, నర్సరీ, పూల పెంపకానికి మాత్రమే పరిమితం కాదు.

INS Dronacharya (gunnery school) is at Kochi, INS Hamla (Malvani) at Mumbai, INS Valsura (torpedo and anti-submarine school) at Jamnagar and INS Agrani (training establishment) at Coimbatore. This gives i-c, ii-a, iii-d, iv-b.

INS ద్రోణాచార్య (గన్నరీ స్కూల్) కొచ్చిలో, INS హమ్లా (మాల్వాణి) ముంబైలో, INS వల్సుర (టార్పెడో, జలాంతర్గామి నిరోధక పాఠశాల) జామ్‌నగర్‌లో, INS అగ్రాణి కోయంబత్తూర్‌లో ఉన్నాయి. కాబట్టి i-c, ii-a, iii-d, iv-b.

Olympic rings: Europe - blue, Asia - yellow, Africa - black, Australia - green, America - red. So (a), (c) and (e) are correct; America is red (not green) and Australia is green (not red).

ఒలింపిక్ రింగులు: యూరప్ - నీలం, ఆసియా - పసుపు, ఆఫ్రికా - నలుపు, ఆస్ట్రేలియా - ఆకుపచ్చ, అమెరికా - ఎరుపు. కాబట్టి (a), (c), (e) సరైనవి; అమెరికా ఎరుపు, ఆస్ట్రేలియా ఆకుపచ్చ.

Arundhati Roy won the Booker in 1997 (The God of Small Things) and Amrita Pritam was the first woman Sahitya Akademi awardee (1956), so (a) and (c) are true. The first woman Jnanpith winner was Ashapurna Devi (1976), not Sarojini Naidu.

అరుంధతీ రాయ్ 1997లో బుకర్ గెలుచుకున్నారు, అమృతా ప్రీతమ్ తొలి మహిళా సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత (1956); కాబట్టి (a), (c) సరైనవి. తొలి మహిళా జ్ఞానపీఠ్ గ్రహీత ఆశాపూర్ణాదేవి (1976), సరోజినీ నాయుడు కాదు.

Madison Keys beat defending champion Aryna Sabalenka in the 2025 Australian Open women's final, so Sabalenka was the runner-up.

2025 ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్ మహిళల ఫైనల్‌లో మాడిసన్ కీస్ డిఫెండింగ్ ఛాంపియన్ అర్యానా సబలెంకాను ఓడించింది, కాబట్టి సబలెంకా రన్నర్-అప్.

The Union Budget 2025-26 allotted Rs 1,000 crore to the Khelo India scheme. This follows the initial key.

కేంద్ర బడ్జెట్ 2025-26లో ఖేలో ఇండియా పథకానికి రూ. 1,000 కోట్లు కేటాయించారు. ఇది ప్రాథమిక కీ (initial key) ప్రకారం.

Uttarakhand became the first state in independent India to implement the Uniform Civil Code, in January 2025 (Goa follows a Portuguese-era common civil code but did not newly enact one). The other states have not implemented it.

ఉత్తరాఖండ్ 2025 జనవరిలో ఉమ్మడి పౌరస్మృతి (UCC) అమలు చేసిన స్వతంత్ర భారతదేశపు తొలి రాష్ట్రం (గోవాలో పోర్చుగీసు కాలం నాటి ఉమ్మడి సివిల్ కోడ్ ఉంది, కానీ కొత్తగా చేసినది కాదు). మిగతా రాష్ట్రాలు అమలు చేయలేదు.

Guillain-Barre syndrome (GBS) is an autoimmune disorder causing ascending muscle weakness and paralysis; a cluster of cases in Pune in early 2025 caused alarm. Campylobacter jejuni is a bacterium that can trigger it, not its name.

గులియన్-బారే సిండ్రోమ్ (GBS) ఒక ఆటోఇమ్యూన్ వ్యాధి; కండరాల బలహీనత కింద నుంచి పైకి పాకి పక్షవాతానికి దారితీస్తుంది. 2025 ఆరంభంలో పుణేలో కేసులు పెరిగాయి. కాంపైలోబాక్టర్ జెజునీ దీనిని ప్రేరేపించగల బ్యాక్టీరియా మాత్రమే.

Andhra Pradesh launched 'Mana Mitra' WhatsApp governance to deliver 161 government services to citizens, the first state to do so. This follows the initial key.

ఆంధ్రప్రదేశ్ 'మన మిత్ర' వాట్సాప్ గవర్నెన్స్ ద్వారా 161 ప్రభుత్వ సేవలను అందించిన తొలి రాష్ట్రం. ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

'Source Code: My Beginnings' (2025) is the memoir of Microsoft co-founder Bill Gates about his early life. Melinda Gates wrote 'The Moment of Lift'.

'సోర్స్ కోడ్: మై బిగినింగ్స్' (2025) మైక్రోసాఫ్ట్ సహ-స్థాపకుడు బిల్ గేట్స్ తన తొలి జీవితం గురించి రాసిన స్వీయ చరిత్ర. మిలిండా గేట్స్ రాసింది 'The Moment of Lift'.

Dr Duvvuri Nageswar Reddy, the Hyderabad gastroenterologist (AIG Hospitals), received the Padma Shri, Padma Bhushan and Padma Vibhushan along with the B.C. Roy Award. The other options did not receive this combination.

హైదరాబాద్‌కు చెందిన గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజిస్ట్ డా. దువ్వూరి నాగేశ్వరరెడ్డి (AIG హాస్పిటల్స్) పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ్, పద్మవిభూషణ్ లతో పాటు బి.సి. రాయ్ అవార్డు కూడా పొందారు. ఇతర ఎంపికలు ఈ అన్ని అవార్డులు పొందలేదు.

The Abathsahayeswarar temple at Alangudi (Tamil Nadu), a Chola-era Shiva temple, received a 2024 UNESCO Asia-Pacific Award for Cultural Heritage Conservation after restoration. Ramappa is a UNESCO World Heritage Site, a different recognition.

తమిళనాడులోని అలంగుడిలో ఉన్న చోళ కాలపు శివాలయం అబత్సహాయేశ్వరర్ ఆలయం పునరుద్ధరణకు 2024 యునెస్కో ఆసియా-పసిఫిక్ సాంస్కృతిక వారసత్వ పరిరక్షణ అవార్డు లభించింది. రామప్ప యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం, అది వేరే గుర్తింపు.

Buddhist education follows the Ashtanga Marga (eight-fold path); Gurukul education stresses Sravana, Manana, Nididhyasana; Jain education is based on the Tri-ratnas (right faith, knowledge, conduct). The Muslim education match 'Qutub' follows the initial key, giving i-b, ii-d, iii-a, iv-c.

బౌద్ధ విద్య అష్టాంగ మార్గాన్ని, గురుకుల విద్య శ్రవణ-మనన-నిదిధ్యాసనాలను, జైన విద్య త్రిరత్నాలను (సమ్యక్ దర్శనం, జ్ఞానం, చరిత్ర) అనుసరిస్తాయి. ముస్లిం విద్యకు 'కుతుబ్' జత ప్రాథమిక కీ ప్రకారం; కాబట్టి i-b, ii-d, iii-a, iv-c.

Section 8 of the RTI Act, 2005 exempts information whose disclosure would prejudicially affect the sovereignty, integrity or security of the country. Government offices and departments such as the CM's Office, APPSC or Revenue are not exempt as such.

సమాచార హక్కు చట్టం 2005లోని సెక్షన్ 8 ప్రకారం దేశ సార్వభౌమత్వం, సమగ్రత, భద్రతకు హాని కలిగించే సమాచారాన్ని వెల్లడించనవసరం లేదు. ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం, APPSC, రెవెన్యూ శాఖ వంటి వాటికి ప్రత్యేకంగా మినహాయింపు లేదు.

NPEGEL (National Programme for Education of Girls at Elementary Level) targets girls aged 6-14, includes vocational/life-skill components and operates in educationally backward blocks with low female literacy. It was a component of SSA (elementary stage), not RMSA, so (iv) is wrong.

NPEGEL (ప్రాథమిక స్థాయిలో బాలికల విద్య జాతీయ కార్యక్రమం) 6-14 ఏళ్ల బాలికలకు, బాలికల అక్షరాస్యత తక్కువగా ఉన్న వెనుకబడిన మండలాల్లో వృత్తి/జీవన నైపుణ్యాలతో సహా అమలైంది. ఇది SSA లో భాగం, RMSA లో కాదు, కాబట్టి (iv) తప్పు.

'Education for All' (Andaru chadavali, andaru edagali) is the slogan of Sarva Shiksha Abhiyan (SSA), launched in 2001 to universalise elementary education. This follows the initial key.

'అందరికీ విద్య' (Education for All) నినాదం సర్వశిక్షా అభియాన్ (SSA) కు సంబంధించినది; ఇది 2001లో ప్రాథమిక విద్యను సార్వత్రికం చేయడానికి ప్రారంభమైంది. ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

Article 15 prohibits discrimination by the State on grounds of religion, race, caste, sex or place of birth. Article 17 abolishes untouchability and Article 18 abolishes titles; Article 13 deals with laws inconsistent with fundamental rights.

అధికరణ 15 మతం, జాతి, కులం, లింగం, జన్మస్థలం ఆధారంగా రాజ్యం చూపే వివక్షను నిషేధిస్తుంది. అధికరణ 17 అంటరానితనాన్ని, 18 బిరుదులను రద్దు చేస్తాయి; 13 ప్రాథమిక హక్కులకు విరుద్ధమైన చట్టాల గురించి.

'Cogito, ergo sum' (I think, therefore I am) was stated by the French rationalist philosopher Rene Descartes. Kant, Mill and Radhakrishnan are associated with other ideas.

'Cogito, ergo sum' (నేను ఆలోచిస్తున్నాను, కాబట్టి ఉన్నాను) అని చెప్పినవారు ఫ్రెంచ్ హేతువాద తత్వవేత్త రెనే డెకార్తే. కాంట్, మిల్, రాధాకృష్ణన్ వేరే భావనలతో ముడిపడి ఉన్నారు.

The foundational literacy and numeracy (FLN) developmental goals for learners are Healthy and Well-being, Effective Communicators, Involved Learners (and Engaged Citizens, etc.). 'Indigenous Knowledge' is not listed as one of these goals.

పునాది భాషా, గణిత సామర్థ్యాల (FLN) అభివృద్ధి లక్ష్యాలు: ఆరోగ్యం-శ్రేయస్సు, ప్రభావశీల భావప్రసారకులు, భాగస్వామ్య అభ్యాసకులు (ఇంకా నిమగ్న పౌరులు మొదలైనవి). 'దేశీయ జ్ఞానం' ఈ లక్ష్యాలలో లేదు.

NCF-2005 is based on constructivism: children construct knowledge through experience and social interaction, so learning shifts from rote memorisation to active, child-centred construction (Vygotsky's social constructivism). The key follows this.

NCF-2005 నిర్మాణాత్మకవాదం (constructivism) పై ఆధారపడింది: పిల్లలు అనుభవం, సామాజిక పరస్పర చర్య ద్వారా జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకుంటారు (వైగోట్స్కీ సాంఘిక నిర్మాణాత్మకవాదం); బట్టీ విధానం నుంచి మార్పు. కీ దీనినే అనుసరిస్తుంది.

Attitude is defined as a readiness or predisposition to respond in a particular way (favourably or unfavourably) towards persons, objects or social situations. Interest, habit and value do not carry this meaning of readiness to respond.

వైఖరి (attitude) అంటే వ్యక్తులు, వస్తువులు, సామాజిక సందర్భాల పట్ల అనుకూలంగా లేదా ప్రతికూలంగా స్పందించే సంసిద్ధత. అభిరుచి, అలవాటు, విలువలకు ఈ నిర్వచనం వర్తించదు.

Children with moderate intellectual disability (IQ about 35-49) are called 'trainable' because they can learn self-help and simple vocational skills. Mild (IQ 50-69) are 'educable', while severe and profound need custodial care.

మధ్యస్థ (moderate) మేధో వైకల్యం గల పిల్లలు (IQ సుమారు 35-49) స్వయం సహాయ, సాధారణ వృత్తి నైపుణ్యాలు నేర్వగలరు కాబట్టి 'trainable' అంటారు. స్వల్ప (IQ 50-69) వారిని 'educable' అంటారు; తీవ్ర, సంపూర్ణ వారికి సంరక్షణ అవసరం.

Bandura's social learning theory says children learn by observing and imitating models (Bobo doll experiment), including violent behaviour seen on the internet or TV. Classical conditioning and insight learning do not rest on observation of models.

బాండూరా సాంఘిక అభ్యసన సిద్ధాంతం (social learning theory) ప్రకారం పిల్లలు నమూనాలను గమనించి అనుకరించడం ద్వారా (బోబో బొమ్మ ప్రయోగం) ఇంటర్నెట్/టీవీలో చూసిన హింసాత్మక ప్రవర్తనను నేర్చుకుంటారు. శాస్త్రీయ నిబంధన, అంతర్దృష్టి అభ్యసనాలు ఇలా కాదు.

Achievement motivation (McClelland) grows when children set realistic, moderately challenging goals matched to their abilities, so they experience success. The other options are good practices but less directly tied to achievement motivation; this follows the initial key.

సాధనా ప్రేరణ (achievement motivation, మెక్‌క్లిలాండ్) పిల్లలు తమ సామర్థ్యాలకు తగిన, మధ్యస్థ సవాలు గల లక్ష్యాలు పెట్టుకుని విజయం అనుభవించినప్పుడు పెరుగుతుంది. మిగతావి మంచి పద్ధతులే కానీ దీనికి ప్రత్యక్షంగా సంబంధం తక్కువ; కీ ఇదే చెబుతుంది.

Fantasy is gaining imaginary satisfaction of unfulfilled wishes through daydreams; refusing unpleasant realities is denial. Regression (return to an earlier stage) and projection (blaming others) are correctly matched, so option 3 is the wrong match.

కల్పన (fantasy) అంటే నెరవేరని కోరికలను ఊహల్లో తీర్చుకోవడం; సహించలేని వాస్తవాలను తోసివేయడం తిరస్కరణ (denial). ప్రతిగమనం (పూర్వ స్థితికి వెళ్లడం), ప్రక్షేపణం (ఇతరులను నిందించడం) సరైన జతలు; కాబట్టి 3వ ఎంపిక తప్పు జత.

Chomsky held that language is innate, with a Language Acquisition Device (LAD) and universal grammar. Learning by imitation and reinforcement is the behaviourist view of Skinner, so it is not related to Chomsky.

చామ్స్కీ ప్రకారం భాష సహజాతం; భాషా గ్రహణ పరికరం (LAD), సార్వత్రిక వ్యాకరణం ఉంటాయి. అనుకరణ, పునర్బలనం ద్వారా నేర్చుకోవడం స్కిన్నర్ (ప్రవర్తనవాదం) అభిప్రాయం, కాబట్టి ఇది చామ్స్కీకి చెందదు.

Goleman's five components are self-awareness, self-regulation, self-motivation, empathy and social skills. 'Sympathy' is not one of them; empathy is, and the two are different.

గోల్‌మన్ ఐదు అంశాలు: స్వీయ అవగాహన, స్వీయ నియంత్రణ, స్వీయ ప్రేరణ, సహానుభూతి (empathy), సాంఘిక నైపుణ్యాలు. 'సానుభూతి' (sympathy) వాటిలో లేదు; empathy వేరు, sympathy వేరు.

Type theories are associated with Hippocrates, Sheldon and Spranger, and trait theories with Allport, Cattell and Eysenck, so (a) and (b) are correct. Vygotsky and Erikson are not structure-of-personality theorists, so (c) is not a correct match.

రూప (type) సిద్ధాంతాలు హిప్పొక్రటిస్, షెల్డన్, స్ప్రాంగర్ లతో; లక్షణాంశ (trait) సిద్ధాంతాలు ఆల్‌పోర్ట్, కాటిల్, ఐసెంక్ లతో ముడిపడి ఉన్నాయి, కాబట్టి (a), (b) సరైనవి. వైగోట్స్కీ, ఎరిక్సన్ నిర్మిత (structure) వ్యక్తిత్వ సిద్ధాంతకర్తలు కారు, కాబట్టి (c) తప్పు.

Logical memory is remembering with understanding of meaning and relationships, so the learner can express ideas in her own words. Rote memory is mechanical repetition without understanding.

అర్థం, సంబంధాలను గ్రహించి గుర్తుంచుకోవడం తార్కిక స్మృతి (logical memory); అందుకే తన సొంత మాటల్లో రాయగలుగుతుంది. బట్టీ స్మృతి అర్థం లేని యాంత్రిక పునరావృతం.

Proximodistal means 'near to far': development proceeds from the centre (trunk) of the body outwards to the extremities, e.g. control of the arms before the fingers. Head to toe is the cephalocaudal principle.

సమీపదూరస్త (proximodistal) అంటే దగ్గర నుంచి దూరానికి: శరీరం మధ్య భాగం (మొండెం) నుంచి చివరి అవయవాలకు వికాసం సాగుతుంది, ఉదా. వేళ్ల కంటే ముందు చేతులపై నియంత్రణ. తల నుంచి పాదాలకు అనేది శిరః పాదాభిముఖ సూత్రం.

Sensory development is most rapid during infancy, when the child explores the world through vision, hearing, touch, taste and smell (Piaget's sensorimotor stage). The key follows this.

జ్ఞానేంద్రియ వికాసం శైశవదశలో (infancy) అత్యంత వేగంగా ఉంటుంది; శిశువు చూపు, వినికిడి, స్పర్శ, రుచి, వాసనల ద్వారా ప్రపంచాన్ని తెలుసుకుంటుంది (పియాజె సంవేదన చాలక దశ). కీ ఇదే.

Avoiding wrongdoing out of fear of punishment (being debarred) is Stage 1 of Kohlberg's pre-conventional level: obedience and punishment orientation. Social order and social contract stages are driven by duty to rules and society.

శిక్ష (డిబార్) భయంతో తప్పు చేయకపోవడం కోల్‌బర్గ్ పూర్వ సంప్రదాయ స్థాయిలోని మొదటి దశ: విధేయత-శిక్ష నేపథ్య నీతి (obedience and punishment orientation). సామాజిక క్రమం, సామాజిక ఒప్పంద దశలు సమాజ బాధ్యతపై ఆధారపడతాయి.

Fluent speaking and expressing views in words reflects linguistic intelligence in Gardner's theory of multiple intelligences. Interpersonal intelligence concerns understanding and relating to other people.

మాటల్లో తమ అభిప్రాయాలను అనర్గళంగా చెప్పడం గార్డ్‌నర్ బహుళ ప్రజ్ఞల సిద్ధాంతంలో భాషా ప్రజ్ఞ (linguistic intelligence). పరస్పర వ్యక్తిత్వ ప్రజ్ఞ ఇతరులను అర్థం చేసుకుని సంబంధాలు నెరపడానికి సంబంధించినది.

Imitation, manipulation, precision, articulation and naturalisation are levels of the psychomotor domain (Dave/Harrow). 'Responding' belongs to the affective domain (Krathwohl), so it is the odd one.

అనుకరణ, హస్తలాఘవం (manipulation), నిర్దుష్టత, ఉచ్చారణ (articulation), సహజీకరణ మానసిక చలనాత్మక (psychomotor) రంగ స్థాయిలు (డేవ్/హారో). ప్రతిస్పందన (responding) భావావేశ రంగానికి (క్రాత్‌హోల్) చెందినది, కాబట్టి అది భిన్నమైనది.

Low intelligence is an internal, mental limitation of the learner, so it is a mental hindrance to learning. Physical hindrances relate to the body or senses, and environmental ones to surroundings or society.

తక్కువ ప్రజ్ఞ అభ్యాసకునిలోని అంతర్గత, మానసిక పరిమితి, కాబట్టి ఇది మానసిక ఆటంకం (mental hindrance). శారీరక ఆటంకాలు శరీరం/ఇంద్రియాలకు, పరిసర ఆటంకాలు చుట్టుపక్కల పరిస్థితులు/సమాజానికి సంబంధించినవి.

The CAVD test (Completion, Arithmetic, Vocabulary, Directions) was developed by Thorndike to measure intelligence, i.e. general mental abilities. It does not measure specific, acquired or physical abilities.

CAVD పరీక్ష (Completion, Arithmetic, Vocabulary, Directions) ను థోర్న్‌డైక్ ప్రజ్ఞ, అంటే సాధారణ మానసిక సామర్థ్యాలను కొలవడానికి రూపొందించారు. ఇది నిర్దిష్ట, ఆర్జిత, శారీరక సామర్థ్యాలను కొలవదు.

సమాధానం (2) అ, ఆ, ఇ. అపరిచితులు (కథాసంపుటి), కీలుగుర్రం (పిల్లల కథ), కరిమింగిన వెలగపండు (నవల) అనే జతలు సరైనవి. 'కథాసాగరం - పిల్లల గేయ సంపుటి' జత (ఈ) సరైనది కాదని కీ సూచిస్తోంది, కాబట్టి ఈ ఉన్న ఎంపికలు తప్పు; ప్రారంభ కీ ప్రకారం 2.

'తృప్తి' పాఠంలో సాటి మనుషుల కోసం పనిచేయడంలోనే నిజమైన తృప్తి ఉందని చెప్పే పాత్ర పూర్ణయ్య. ఇది ప్రారంభ కీ (2) ప్రకారం సమాధానం; ఇతర పాత్రలు ఈ సందేశాన్ని చెప్పేవి కావు.

రచయిత 'నేను' అని తన అనుభవాన్ని చెప్పుకునే కథనం ఉత్తమపురుష కథనం (First person narration). ప్రారంభ కీ ప్రకారం 'మట్టిచెట్టు, నాటి చదువు' పాఠాలు ఈ కథనంలో ఉన్నాయి.

విరామచిహ్నాలు పాటిస్తూ, సంఘటనల క్రమంలో దోషరహితంగా సొంతంగా రాయడం 'స్వీయరచన' విద్యా ప్రమాణం (తెలుగు బోధనలో విద్యా ప్రమాణాల్లో ఒకటి). ప్రారంభ కీ ప్రకారం సమాధానం 3.

ద్విపము అంటే రెండుసార్లు (తొండంతో, నోటితో) త్రాగేది అనే వ్యుత్పత్తితో ఏనుగు అని అర్థం. దీపము, దీవి, చిరుతపులి అనేవి వేరే పదాలు.

మహి (భూమి) + రుహము (మొలచునది) = మహీరుహము, అంటే చెట్టు. మహోదధి అంటే సముద్రం, మహీసుత అంటే సీత.

లోకానుభవాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పే వాక్యాన్ని సామెత అంటారు. అశ్విని కార్తెలో వర్షం పడితే పంటలకు నష్టం అనే అనుభవాన్ని ఈ సామెత చెబుతుంది. జాతీయం అనేది ఒక పదబంధం, పొడుపుకథ ప్రశ్న రూపంలో ఉంటుంది.

బోయవాడు (కర్త) = ప్రథమా; బాణంతో (సాధనం, 'చేత/తో') = తృతీయా; పక్షిని (కర్మ, 'ను/ని') = ద్వితీయా. కాబట్టి సమాధానం 2.

అ-కారానికి ఏ, ఐ లేదా ఓ, ఔ లు పరమైతే వరుసగా ఐ, ఔ లు ఏకాదేశమవుతాయి (వృద్ధి సంధి). దివ + ఓకసులు = దివౌకసులు అనేది ఇలా వచ్చింది. ప్రారంభ కీ 1; ఇతర ఎంపికలలో కూడా వృద్ధి రూపాలు ఉన్నందున ఈ ప్రశ్న చర్చనీయాంశమే కావచ్చు.

ప్రారంభ కీ ప్రకారం ఈ పాఠ్యభాగం 'పుప్పలావికలు' అనే గ్రంథం నుండి గ్రహించబడింది. కృష్ణపక్షం, కాహళి వేరే రచనలు; ఈ వివరం పాఠ్యపుస్తక పరిచయం ఆధారంగా గుర్తుంచుకోవాలి.

శరణాగతుడు = శరణమును ఆగతుడు (శరణం కోసం వచ్చినవాడు). 'ను' (ద్వితీయా విభక్తి) అర్థంలో విగ్రహవాక్యం ఉన్నందున ఇది ద్వితీయా తత్పురుష సమాసం.

'భ' గణం (U I I) లో మొదటి అక్షరం గురువు, చివరి అక్షరం లఘువు. స గణం (I I U) ఆదిలఘువు, ర గణం (U I U) అంత్యగురువు, య గణం (I U U) ఆదిలఘువు కలిగినవి.

ఉపమాలంకారంలో ఉపమేయం (చినుకులు), ఉపమానం (ముత్యాలు), సమానధర్మం (రాలడం), ఉపమావాచకం ('వలె', 'వంటి', 'లాగా') అనే నాలుగు అంగాలుంటాయి. ఇక్కడ ఉపమావాచకం 'వలె'.

ప్రారంభ కీ ప్రకారం అహోబిల నరసింహ కళ్యాణోత్సవం ఫాల్గుణ శుద్ధ పౌర్ణమి నాడు జరుగుతుంది (పాఠ్యాంశం ఆధారిత ప్రశ్న).

వర్షం కురుస్తుందో లేదో అని సందేహం వ్యక్తమవుతున్నందున ఇది సందేహార్థక వాక్యం. సందేహం, ఊహ తెలిపే వాక్యాలు ఈ రకానికి చెందుతాయి.

ద్రుతం అంటే కరిగినది; ద్రుతాంతాలు ద్రుతప్రకృతికాలు; ద్రుతప్రకృతికాలు కాని శబ్దాలను కళలు అంటారు - ఇవి అ, ఆ, ఇ. 'పత్తున్, పచ్చెదన్' వంటివి ద్రుతప్రకృతికాలే కాబట్టి ఈ ఆని కళలు అనడం సరికాదు.

సంధి, సమాసం వంటి వ్యాకరణ నియమాలను తప్పుగా వాడటం భాషాదోషాల కిందకు వస్తుంది. భావదోషాలు అర్థానికి సంబంధించినవి, ఛందోదోషం పద్యనియమాలకు సంబంధించినది.

ప్రారంభ కీ ప్రకారం ఈ నిర్వచనం రామచంద్ర వర్మ గారిది. భాషను భావవినిమయ సాధనంగా చెప్పే నిర్వచనాలు ఇలాంటివే.

పాఠం మొదట్లో విద్యార్థుల దృష్టిని పాఠం వైపు మళ్లించడమే ఉన్ముఖీకరణం (ప్రేరణ/Motivation). మూల్యాంకనం పాఠం చివర జరిగే పరీక్ష.

కవి + ఇంద్రుడు అనే సంధిని గుర్తించడం స్పష్టమైన, ఒకే సరైన సమాధానం ఉండే సామర్థ్యం కాబట్టి ఇది సంపృత (closed) లక్ష్యం. ఇది ప్రారంభ కీ ప్రకారం.

ప్రారంభ కీ ప్రకారం లేఖారచనను 3వ తరగతి నుంచి ప్రారంభించడం అనువైనది, ఎందుకంటే అప్పటికి పిల్లలు వాక్యాలు రాయగలిగే స్థాయికి వస్తారు.

ఒక పరీక్ష తాను కొలవాలనుకున్న దానినే కొలవడాన్ని ప్రామాణికత (Validity) అంటారు. విశ్వసనీయత అంటే స్థిరమైన ఫలితాలు ఇవ్వడం.

ఫ్రాన్సిస్ బేకన్ తన 'Of Studies' వ్యాసంలో 'Some books are to be tasted, others to be swallowed, and some few to be chewed and digested' అన్నాడు. ఇది పఠనం గురించిన ప్రసిద్ధ ఉక్తి.

పూర్ణ పద్ధతిలో పద్యాన్ని మొత్తంగా గ్రహించి బోధిస్తారు; ఇది ఉన్నత తరగతులకు, రసానుభూతి కలిగించడానికి ఉత్తమం (అ, ఆ, ఇ). పద విభజన, ప్రతిపదార్థానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ఖండ (భాగ) పద్ధతి లక్షణం కాబట్టి 'ఈ' తప్పు.

The sentence is in the simple present, so the negative uses does not + base verb: 'He does not play tennis.' Option 1 changes the tense, and options 3 and 4 wrongly keep -s on the verb or use 'do' with 'He'.

వాక్యం సామాన్య వర్తమానకాలంలో (Simple Present) ఉంది కాబట్టి నిషేధానికి does not + క్రియా మూలరూపం వాడాలి: 'He does not play tennis.' ఎంపిక 1లో కాలం మారింది; 3, 4లలో verbకు -s ఉంచడం లేదా 'He'తో 'do' వాడటం తప్పు.

A simple present sentence with a plural subject forms a question with 'Do' + subject + base verb: 'Do they enjoy hiking in the mountains?' 'Are' cannot be used with the main verb 'enjoy', and 'Will' changes the tense.

బహువచన కర్తతో సామాన్య వర్తమాన వాక్యాన్ని ప్రశ్నగా మార్చడానికి 'Do' + కర్త + క్రియా మూలరూపం వాడతారు: 'Do they enjoy hiking in the mountains?' 'Are' ప్రధాన క్రియ 'enjoy'తో రాదు; 'Will' కాలాన్ని మారుస్తుంది.

'Extreme' already expresses the highest degree, so it is an absolute adjective and is not usually compared. Good (best), bad (worst) and evil (worst) all have superlative forms.

'Extreme' అప్పటికే అత్యున్నత స్థాయిని సూచిస్తుంది (absolute adjective), కాబట్టి దానికి superlative రూపం ఉండదు. good (best), bad (worst), evil (worst)లకు superlative రూపాలున్నాయి.

The abstract noun of the adjective 'stupid' is 'stupidity' (quality of being stupid). The other options are not real English words.

విశేషణం 'stupid'కు భావనామవాచకం (abstract noun) 'stupidity'. మిగతా పదాలు ఆంగ్లంలో లేవు.

An action in progress in the past that was interrupted by another past action (received news) takes the past continuous: 'was playing'. This is the famous Drake-style story pattern.

గతంలో జరుగుతున్న పనిని మరొక గత సంఘటన (వార్త అందడం) అడ్డుకున్నప్పుడు Past Continuous వాడాలి: 'was playing'.

The completed past action 'while you were away' takes the simple past: 'paid'. 'Have not paid' contradicts 'Yes', and 'have been' does not fit the structure.

'while you were away' అని గతంలో పూర్తయిన పనిని చెబుతున్నందున Simple Past 'paid' సరైనది. 'have not paid' అనేది 'Yes'కు విరుద్ధం; 'have been' వాక్య నిర్మాణానికి సరిపోదు.

The verb 'deviate' takes the preposition 'from' (to move away from a standard): 'deviate from ethical values'.

'deviate' అనే క్రియకు 'from' అనే prepositionతో వాడతారు (దూరంగా పోవడం): 'deviate from ethical values'.

'Into' shows movement towards the inside of a place, so it indicates direction (preposition of direction/movement).

'into' అనేది ఒక స్థలం లోపలికి వెళ్లే కదలికను సూచిస్తుంది, కాబట్టి ఇది దిశను (direction) తెలియజేస్తుంది.

Two-syllable nouns and adjectives usually take stress on the first syllable (REcord, PRESent), while verbs usually take it on the second (reCORD, preSENT). So verbs are the correct answer.

రెండు అక్షరాల nouns, adjectives సాధారణంగా మొదటి అక్షరంపై stress పొందుతాయి (REcord, PRESent), verbs రెండో అక్షరంపై (reCORD, preSENT). కాబట్టి సమాధానం Verbs.

Unbelievable has five syllables: un-be-lie-va-ble (un / be / lie / va / ble). The other options split the word incorrectly or give the wrong number of syllables.

'unbelievable'లో ఐదు అక్షరాలు (syllables) ఉన్నాయి: un-be-lie-va-ble. ఇతర ఎంపికలు పదాన్ని తప్పుగా విభజించాయి.

'Hour' begins with a vowel sound (silent h), so 'an hour'; 'half' begins with a consonant sound, so 'a half'. Hence 'an, a'.

'hour'లో h నిశ్శబ్దం కాబట్టి అచ్చు శబ్దంతో మొదలవుతుంది: 'an hour'; 'half' హల్లు శబ్దంతో మొదలవుతుంది: 'a half'. కాబట్టి 'an, a'.

'The poet in me' refers to one particular poet (the poet within the speaker), so the definite article 'The' is used.

'the poet in me' అనేది నాలోని ఒక నిర్దిష్ట కవిని సూచిస్తుంది, కాబట్టి definite article 'The' వాడాలి.

'The Banyan Tree' is a short story by Ruskin Bond about the narrator's childhood and a banyan tree near his grandmother's house.

'The Banyan Tree' రస్కిన్ బాండ్ రాసిన కథ (Story); బాల్యంలో మర్రిచెట్టు చుట్టూ జరిగిన అనుభవాలను వివరిస్తుంది.

'Once Upon a Time' is a poem by the Nigerian poet Gabriel Okara, criticising insincere modern greetings and smiles.

'Once Upon a Time' నైజీరియా కవి గాబ్రియల్ ఒకారా రాసిన కవిత; ఆధునిక కాలంలోని కపట పలకరింపులు, నవ్వులను విమర్శిస్తుంది.

An autobiography begins with reflection on one's life experiences and the lessons learned, followed by planning and drafting. Writing without reflection or ignoring significant events is not recommended.

ఆత్మకథ రాయడం ప్రారంభించడానికి జీవిత అనుభవాలు, నేర్చుకున్న పాఠాల గురించి ఆలోచించడం (reflection) సరైన తొలి దశ. ఆలోచన లేకుండా రాయడం లేదా ముఖ్య సంఘటనలను విస్మరించడం సూచించదగినవి కావు.

A good editorial gives a balanced, critical analysis and reconciles opposing views. A biased approach goes against these qualities, so option 4 is not a characteristic of a good editorial.

మంచి సంపాదకీయం సమతుల్యంగా, విమర్శనాత్మక విశ్లేషణతో, భిన్నాభిప్రాయాలను సమన్వయం చేస్తూ ఉంటుంది. పక్షపాత ధోరణి (biased approach) దీనికి విరుద్ధం, కాబట్టి అది మంచి సంపాదకీయ లక్షణం కాదు.

Textbooks support self-study: they give extra examples and exercises, build self-confidence and let learners check their answers against solutions. They actually help learners revise lessons on their own, so the statement that they hinder independent revision is the incorrect one.

పాఠ్యపుస్తకాలు స్వయం అభ్యసనానికి తోడ్పడతాయి: అదనపు ఉదాహరణలు, అభ్యాసాలు ఇస్తాయి, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచుతాయి, సమాధానాలను పరిష్కారాలతో సరిచూసుకోవడానికి సహాయపడతాయి. విద్యార్థులు పాఠాలను స్వయంగా పునశ్చరణ చేసుకోవడానికి అవి అడ్డంకి కాదు, తోడ్పడతాయి. కాబట్టి అవి అడ్డుకుంటాయి అనే వాక్యం సరికానిది.

English functions as a global link language used in trade, science, diplomacy and education, so its primary purpose is to facilitate international communication. The other options describe harmful effects, not purposes of a language.

ఆంగ్ల భాష వాణిజ్యం, శాస్త్రం, దౌత్యం, విద్యలో ఉపయోగపడే ప్రపంచ అనుసంధాన భాష. కాబట్టి దాని ప్రధాన ఉద్దేశం అంతర్జాతీయ సమాచార మార్పిడికి తోడ్పడటం. మిగిలిన ఎంపికలు భాష లక్ష్యాలు కావు, హానికర ప్రభావాలు.

In Bloom's taxonomy the affective domain (Krathwohl) covers feelings, emotions, attitudes, interests and values. Thinking and logic belong to the cognitive domain, and kinesthetic (physical skill) to the psychomotor domain.

బ్లూమ్ వర్గీకరణలో భావావేశ రంగం (affective domain) భావాలు, ఉద్వేగాలు, వైఖరులు, ఆసక్తులు, విలువలకు సంబంధించింది. ఆలోచన, తర్కం జ్ఞానాత్మక రంగానికి (cognitive), కైనెస్థటిక్ మానసిక చాలక రంగానికి (psychomotor) చెందుతాయి.

Audio-visual aids (films, videos, slides, recordings) appeal to the senses of hearing and seeing together, making learning concrete and more lasting. Taste, smell and touch are not engaged by them.

శ్రవణ-దృశ్య సాధనాలు (సినిమాలు, వీడియోలు, స్లైడ్లు, రికార్డింగ్లు) వినడం, చూడటం అనే రెండు ఇంద్రియాలను ఏకకాలంలో ఉపయోగించి అభ్యసనాన్ని స్పష్టంగా, శాశ్వతంగా చేస్తాయి. రుచి, వాసన, స్పర్శ వీటిలో పాల్గొనవు.

Speaking skill grows through interaction, good models and an authentic practice environment in English. Encouraging the mother tongue in the English class reduces exposure and practice in the target language, so it is the incorrect technique.

సంభాషణ నైపుణ్యం పరస్పర చర్య, మంచి నమూనాలు, నిజజీవిత సాధన వాతావరణం ద్వారా పెరుగుతుంది. ఆంగ్ల తరగతిలో మాతృభాషను ప్రోత్సహిస్తే లక్ష్య భాషలో సాధన తగ్గుతుంది, కాబట్టి అది సరికాని పద్ధతి.

Grammar is taught to improve speaking and writing (productive skills), to communicate effectively and to avoid ambiguity. Rote memorisation of rules is not its aim; grammar should be learnt in use, so option 3 is the answer.

వ్యాకరణాన్ని బోధించేది మాట్లాడటం, రాయడం (productive skills) మెరుగుపరచడానికి, సమర్థవంతమైన సంభాషణకు, భావ అస్పష్టత నివారణకు. నియమాలను బట్టీ పట్టించడం దాని లక్ష్యం కాదు; వ్యాకరణాన్ని వినియోగంలో నేర్పాలి.

Examples make abstract ideas concrete and relatable, act as evidence, and stimulate thought and feeling. The claim that examples cannot make concepts relatable is therefore the incorrect statement.

ఉదాహరణలు నైరూప్య భావనలను స్పష్టంగా, విద్యార్థులకు దగ్గరగా చేస్తాయి, సాక్ష్యంగా నిలుస్తాయి, ఆలోచన, భావోద్వేగాలను ప్రేరేపిస్తాయి. ఉదాహరణలు భావనలను అనుసంధానించలేవు అనే వాక్యం సరికానిది.

Paraphrasing restates a sentence or passage in different words while keeping the meaning. Transformation changes the sentence structure (e.g. active to passive), syntax is word order/grammar, and skimming is quick reading for the gist.

పారాఫ్రేజింగ్ (paraphrasing) అంటే అర్థం మారకుండా వేరే పదాలతో వాక్యాన్ని తిరిగి రాయడం. ట్రాన్స్ఫర్మేషన్ వాక్య నిర్మాణాన్ని మారుస్తుంది (ఉదా: active-passive), సింటాక్స్ పద క్రమం/వ్యాకరణం, స్కిమ్మింగ్ సారాంశం కోసం వేగంగా చదవడం.

In 764723 the first 7 is in the lakhs place (700000) and the second 7 is in the hundreds place (700). Difference = 700000 − 700 = 699300.

764723 లో మొదటి 7 లక్షల స్థానంలో (700000), రెండవ 7 వందల స్థానంలో (700) ఉంది. భేదం = 700000 − 700 = 699300.

84² = 7056 and 85² = 7225, so the largest perfect square below 7123 is 7056. Subtracting 7123 − 7056 = 67 gives a perfect square.

84² = 7056, 85² = 7225. కాబట్టి 7123 కంటే తక్కువ గల అతి పెద్ద పరిపూర్ణ వర్గం 7056. 7123 − 7056 = 67 తీసివేస్తే పరిపూర్ణ వర్గం వస్తుంది.

Crystals per kg = 1.8×10^7 / 4 = 4.5×10^6. For 1.4 kg: 4.5×10^6 × 1.4 = 6.3×10^6.

1 కి.గ్రా లో స్ఫటికాలు = 1.8×10^7 / 4 = 4.5×10^6. 1.4 కి.గ్రా లో = 4.5×10^6 × 1.4 = 6.3×10^6.

Discount = 20% of 750 = ₹150. Selling price = 750 − 150 = ₹600.

రాయితీ (discount) = 750 లో 20% = ₹150. అమ్మకపు వెల = 750 − 150 = ₹600.

A polyhedron is a solid bounded only by flat polygonal faces. Cube and tetrahedron qualify; cylinder and cone have curved surfaces, so they are not polyhedra.

బహుముఖ ఫలకం (polyhedron) అంటే సమతల బహుభుజులతో మాత్రమే ఆవృతమైన ఘనాకృతి. ఘనం, చతుర్ముఖి ఇలాంటివి; స్తూపం, శంఖువులకు వక్రతలాలు ఉంటాయి కాబట్టి అవి కావు.

The angles are 3x, 4x, 3x, 4x with 14x = 360°, so the angles are about 77.1° and 102.9°. Opposite angles are equal and adjacent angles sum to 180°, so it is a parallelogram (not a rectangle, since no angle is 90°).

కోణాలు 3x, 4x, 3x, 4x; 14x = 360° కాబట్టి కోణాలు సుమారు 77.1°, 102.9°. ఎదుటి కోణాలు సమానం, ఆసన్న కోణాల మొత్తం 180° కాబట్టి ఇది సమాంతర చతుర్భుజం (ఏ కోణమూ 90° కాదు కాబట్టి దీర్ఘచతురస్రం కాదు).

Let the angles be x and y with x + y = 180° and x − y = 18°. Then x = 99° and y = 81°, so the smaller angle is 81°.

x + y = 180°, x − y = 18° అయితే x = 99°, y = 81°. చిన్న కోణం 81°.

A polygon of n sides can be divided into (n − 2) triangles from one vertex, each with angle sum 180°. So the interior angle sum is (n − 2) × 180°. Options 1 to 3 give different values.

n భుజాల బహుభుజిని ఒక శీర్షం నుండి (n − 2) త్రిభుజాలుగా విభజించవచ్చు; ప్రతి త్రిభుజ కోణాల మొత్తం 180°. కాబట్టి అంతరకోణాల మొత్తం (n − 2) × 180°.

Add like terms: x: 1/2 − 1/5 = 3/10; y: 1/3 + 1/4 = 7/12; constants: −7/2 − 6/5 = −35/10 − 12/10 = −47/10. The sum is 3x/10 + 7y/12 − 47/10.

సజాతి పదాలను కలపండి: x: 1/2 − 1/5 = 3/10; y: 1/3 + 1/4 = 7/12; స్థిర పదాలు: −7/2 − 6/5 = −35/10 − 12/10 = −47/10. మొత్తం 3x/10 + 7y/12 − 47/10.

125 = 5³ and 3125 = 5⁵, so 5^(3x) = 5^(5(y+1)). Equating powers: 3x = 5y + 5, i.e. 3x − 5y = 5.

125 = 5³, 3125 = 5⁵ కాబట్టి 5^(3x) = 5^(5(y+1)). ఘాతాలు సమానం చేస్తే 3x = 5y + 5, అంటే 3x − 5y = 5.

x = 0.169 × 0.0338 / 16.9. Since 0.169/16.9 = 0.01, x = 0.01 × 0.0338 = 0.000338.

x = 0.169 × 0.0338 / 16.9. 0.169/16.9 = 0.01 కాబట్టి x = 0.01 × 0.0338 = 0.000338.

Let the numbers be n − 2, n, n + 2. Then (n − 2)/3 = (n + 2)/5 + 2, so 5(n − 2) = 3(n + 2) + 30, giving 2n = 46 and n = 23. The second number is 23 (numbers 21, 23, 25).

సంఖ్యలు n − 2, n, n + 2 అనుకోండి. (n − 2)/3 = (n + 2)/5 + 2 → 5(n − 2) = 3(n + 2) + 30 → 2n = 46 → n = 23. రెండవ సంఖ్య 23 (సంఖ్యలు 21, 23, 25).

A full pie chart is 360°. The sector angle for 40% is 40/100 × 360° = 144°.

పూర్తి పై చార్టు 360°. 40% సెక్టారు కోణం = 40/100 × 360° = 144°.

A century year is a leap year only if it is divisible by 400. 2000 is divisible by 400, while 1700, 1800 and 1900 are not.

శత సంవత్సరం 400 చే నిశ్శేషంగా భాగించబడితేనే లీప్ సంవత్సరం. 2000 ను 400 భాగిస్తుంది; 1700, 1800, 1900 లను భాగించదు.

Square area = 25 cm². Circle area = (22/7) × 2.1 × 2.1 = 13.86 cm². Left over = 25 − 13.86 = 11.14 cm², which is 11.14/25 × 100 = 44.56%.

చతురస్ర వైశాల్యం = 25 సెం.మీ². వృత్త వైశాల్యం = (22/7) × 2.1 × 2.1 = 13.86. మిగిలినది = 25 − 13.86 = 11.14, శాతం = 11.14/25 × 100 = 44.56%.

The cuboid has length 7.5 cm, breadth 2.5 cm and height 2.5 cm. Lateral surface area = 2(l + b) × h = 2(7.5 + 2.5) × 2.5 = 50 cm².

దీర్ఘఘనం పొడవు 7.5, వెడల్పు 2.5, ఎత్తు 2.5 సెం.మీ. ప్రక్కతల వైశాల్యం = 2(l + b) × h = 2(7.5 + 2.5) × 2.5 = 50 చ.సెం.మీ.

The word 'Mathematics' comes from the Greek 'mathema', meaning knowledge, learning or study.

'Mathematics' అనే పదం గ్రీకు పదం 'mathema' (జ్ఞానం, అభ్యసనం, అధ్యయనం) నుండి వచ్చింది.

Lilavati is the arithmetic and mensuration part of the Siddhanta Shiromani written by Bhaskaracharya (Bhaskara II) in the 12th century. Aryabhata wrote the Aryabhatiya and Brahmagupta the Brahmasphuta Siddhanta.

లీలావతి 12వ శతాబ్దంలో భాస్కరాచార్య (భాస్కర II) రచించిన సిద్ధాంత శిరోమణిలోని అంకగణితం, క్షేత్రగణిత భాగం. ఆర్యభట్టు ఆర్యభటీయం, బ్రహ్మగుప్తుడు బ్రహ్మస్ఫుట సిద్ధాంతం రచించారు.

In the analytic method we start from what is to be found or proved (the unknown) and work back to the known data. Synthesis is the reverse, going from known to unknown.

విశ్లేషణ పద్ధతిలో కనుక్కోవలసిన/నిరూపించవలసిన అంశం (అజ్ఞాతం) నుండి మొదలుపెట్టి తెలిసిన దత్తాంశం వైపు వెళ్తాం. సంశ్లేషణ దీనికి వ్యతిరేకం (తెలిసిన దాని నుండి తెలియని దాని వైపు).

A working model of a clock, whose hands can be moved, lets children practise reading and setting time. Pegboards, flash cards and blackboards are not suited to showing time on a dial.

కదిలే ముళ్ళు గల గడియారపు పనిచేసే నమూనా (working model) ద్వారా పిల్లలు సమయం చదవడం, సెట్ చేయడం సాధన చేయగలరు. పెగ్బోర్డ్, ఫ్లాష్ కార్డులు, నల్లబల్ల ఇందుకు తగినవి కావు.

Slow learners do well with simple, concrete, activity-based tasks such as collecting objects (leaves, stones, seeds) from the surroundings for counting and sorting. Magazine articles, quiz conduct and research on mathematicians need higher skills and suit brighter learners.

మంద అభ్యాసకులకు సులభమైన, ప్రత్యక్ష కృత్యాలు (ఆకులు, రాళ్లు, విత్తనాలు వంటి వస్తువుల సేకరణ, లెక్కించడం, వర్గీకరణ) తగినవి. వ్యాసాలు, క్విజ్ నిర్వహణ, గణిత శాస్త్రజ్ఞుల పరిశోధనకు ఉన్నత నైపుణ్యాలు కావాలి.

The initial key marks option 1 (a, b, d). Note that the spiral approach is also a well-known principle of mathematics curriculum organisation, so the question is arguable; the answer follows the official initial key.

అధికారిక ప్రాథమిక కీ ప్రకారం సమాధానం 1 (a, b, d). అయితే సర్పిల ఉపగమం (spiral approach) కూడా గణిత పాఠ్యప్రణాళికా సూత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది, కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదం; ఇక్కడ ప్రాథమిక కీని అనుసరించాం.

Cuisenaire rods are coloured rods of different lengths used to compare numbers, do addition and subtraction, and understand small and large numbers. They are not meant for solving large multiplications easily, so c is excluded.

క్యూసెనైయర్ రాడ్లు (వేర్వేరు పొడవుల రంగు పట్టీలు) సంఖ్యలను పోల్చడానికి, కూడిక-తీసివేతలకు, చిన్న-పెద్ద సంఖ్యల భావనకు ఉపయోగపడతాయి. పెద్ద గుణకారాలను తేలికగా చేయడానికి కాదు, కాబట్టి c చేరదు.

Reliability is the consistency of test results over repeated administrations. Validity is measuring what is intended, objectivity is freedom from scorer bias, and practicability is ease of administration.

పరీక్ష ఫలితాలు పునరావృతంగా నిర్వహించినా స్థిరంగా ఉండటాన్ని విశ్వసనీయత (reliability) అంటారు. సప్రమాణత (validity) అంటే కొలవాలనుకున్నదాన్నే కొలవడం, వస్త్వాశ్రయత (objectivity) అంటే మూల్యాంకనంలో పక్షపాతం లేకపోవడం, ఆచరణాత్మకత అంటే నిర్వహణ సౌలభ్యం.

Poaching (hunting) of animals is strictly prohibited in wildlife sanctuaries. The initial key marks option 2 (C only); grazing, medicinal plant and firewood collection are regulated and can be restricted or permitted in limited form, so the question is arguable. The answer follows the initial key.

అభయారణ్యాల్లో జంతువులను వేటాడటం (poaching) కఠినంగా నిషేధం. అధికారిక ప్రాథమిక కీ ఎంపిక 2 (C మాత్రమే); పశువుల మేత, ఔషధ మొక్కలు, కట్టెల సేకరణ నియంత్రిత పరిమితులతో ఉంటాయి కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదం. ఇక్కడ ప్రాథమిక కీని అనుసరించాం.

The biuret test for proteins uses copper sulphate solution and caustic soda (sodium hydroxide); a violet or purple colour shows proteins are present.

ప్రోటీన్ల కోసం బయూరెట్ పరీక్షలో కాపర్ సల్ఫేట్ ద్రావణం, కాస్టిక్ సోడా (సోడియం హైడ్రాక్సైడ్) ఉపయోగిస్తారు; ప్రోటీన్ ఉంటే ఊదా/వైలెట్ రంగు వస్తుంది.

Carbohydrate digestion starts in the mouth (salivary amylase), protein digestion in the stomach (pepsin), and digestion is completed in the small intestine. Fat digestion occurs mainly in the small intestine; no digestion occurs in the oesophagus, so option 3 is mismatched.

పిండి పదార్థాల జీర్ణం నోటిలో (లాలాజల అమైలేజ్), మాంసకృత్తుల జీర్ణం జీర్ణాశయంలో (పెప్సిన్) మొదలవుతాయి; జీర్ణక్రియ చిన్న ప్రేగులో పూర్తవుతుంది. కొవ్వుల జీర్ణం ప్రధానంగా చిన్న ప్రేగులో జరుగుతుంది; ఆహారవాహికలో జీర్ణక్రియ జరగదు, కాబట్టి 3వ జత సరికానిది.

Nemathelminthes (roundworms) have a pseudocoelom; Annelida have closed circulation; Arthropoda have open circulation; Cnidaria have a gastrovascular cavity. So A-III, B-IV, C-II, D-I.

నిమాటిహెల్మింథిస్ (గుండ్రటి పురుగులు)లో మిథ్యా శరీరకుహరం, అనెలిడాలో సంవృత రక్తప్రసరణ, ఆర్థ్రోపోడాలో వివృత రక్తప్రసరణ, నిడేరియాలో జఠర ప్రసరణ కుహరం ఉంటాయి. కాబట్టి A-III, B-IV, C-II, D-I.

Efferent (motor) nerves carry impulses from the brain or spinal cord to effectors such as muscles and glands. Afferent (sensory) nerves carry information from body parts to the brain; mixed nerves carry both.

అపవాహి (efferent/చాలక) నాడులు మెదడు లేదా వెన్నుపాము నుండి కండరాలు, గ్రంథుల వంటి ప్రభావక అవయవాలకు ప్రచోదనాలను తీసుకెళతాయి. అభివాహి (afferent/జ్ఞాన) నాడులు శరీర భాగాల నుండి మెదడుకు సమాచారం తెస్తాయి; మిశ్రమ నాడులు రెండూ చేస్తాయి.

Vaccines contain dead or weakened microorganisms (or their parts), which make the body produce antibodies and give protection against disease-causing microbes. They are biological preparations, not simply made of chemicals, so option 3 is the incorrect statement.

టీకాలలో చనిపోయిన లేదా బలహీనపరచిన సూక్ష్మజీవులు (లేదా వాటి భాగాలు) ఉంటాయి; ఇవి శరీరంలో ప్రతిరక్షకాలను (antibodies) ఉత్పత్తి చేసి వ్యాధికారక సూక్ష్మజీవుల నుండి రక్షణ ఇస్తాయి. అవి కేవలం రసాయనాలతో తయారయ్యేవి కావు, జీవసంబంధ పదార్థాలు; కాబట్టి 3వ వాక్యం సరికానిది.

Traditional irrigation methods include moat (pulley well), chain pump, dhekli (lever) and rahat (Persian wheel). Drip irrigation and sprinkler are modern methods, so only option 4 pairs two traditional methods.

గిలక బావి (moat), గొలుసు పంపు (chain pump), డేకులి/యూతం (dhekli), రహట్ (Persian wheel) సాంప్రదాయ పద్ధతులు. బిందుసేద్యం, స్ప్రింక్లర్ ఆధునిక పద్ధతులు. కాబట్టి రెండూ సాంప్రదాయమైన జత 4వది.

Minamata disease (Japan, 1950s) was caused by methyl mercury discharged into Minamata Bay and accumulated in fish. Methyl isocyanate was the gas in the Bhopal gas tragedy.

మినమటా వ్యాధి (జపాన్, 1950లు) మినమటా బేలో విడుదలైన మిథైల్ మెర్క్యురీ చేపలలో పేరుకుపోవడం వల్ల వచ్చింది. మిథైల్ ఐసోసయనేట్ భోపాల్ వాయు దుర్ఘటనకు కారణమైన వాయువు.

Seeds dispersed by wind are light, and have wings (maple, drumstick) or hairs (cotton, calotropis) that help them float. Spongy and fibrous seeds, such as coconut, have air-filled husks that let them float, so they are dispersed by water, not air.

గాలి ద్వారా వ్యాప్తి చెందే విత్తనాలు తేలికగా ఉంటాయి; వాటికి రెక్కలు (మునగ) లేదా కేశాలు (పత్తి, జిల్లేడు) ఉండి గాలిలో తేలడానికి తోడ్పడతాయి. కొబ్బరి వంటి స్పాంజి, పీచు గల విత్తనాలు గాలి నిండిన తొక్కతో నీటిపై తేలతాయి, కాబట్టి అవి నీటి ద్వారా వ్యాప్తి చెందుతాయి.

Angle of incidence is measured from the normal, not the surface. So i = 90° − 30° = 60°. By the law of reflection, angle of reflection r = i = 60°.

పతన కోణాన్ని లంబం (normal) నుంచి కొలుస్తాము, తలం నుంచి కాదు. కాబట్టి i = 90° − 30° = 60°. పరావర్తన నియమం ప్రకారం పరావర్తన కోణం r = i = 60°.

Copper reacts slowly with oxygen, carbon dioxide and moisture of air to form a green layer of basic copper carbonate (CuCO3·Cu(OH)2), an example of corrosion. SO2 is not needed for this coating.

రాగి గాలిలోని ఆక్సిజన్, కార్బన్ డై ఆక్సైడ్, తేమతో నెమ్మదిగా చర్య జరిపి ఆకుపచ్చ రంగు క్షారయుత కాపర్ కార్బొనేట్ (CuCO₃·Cu(OH)₂) పొరను ఏర్పరుస్తుంది; ఇది క్షయకరణ (corrosion)కు ఉదాహరణ. ఈ పూతకు SO₂ అవసరం లేదు.

At night land cools faster than sea, so air blows from land to sea (land breeze at night); by day the sea breeze blows. Dark clothes absorb more heat so they are worn in winter, and light clothes reflect heat so they are worn in summer. Hence a-ii, b-i, c-iv, d-iii.

రాత్రి భూమి సముద్రం కంటే త్వరగా చల్లబడుతుంది కాబట్టి భూమి నుంచి సముద్రం వైపు గాలి వీస్తుంది (భూపవనం రాత్రి); పగలు సముద్ర పవనం వీస్తుంది. ముదురు రంగు దుస్తులు వేడిని ఎక్కువగా శోషిస్తాయి కాబట్టి శీతాకాలంలో, లేత రంగు దుస్తులు వేడిని పరావర్తనం చేస్తాయి కాబట్టి వేసవిలో ధరిస్తారు. కాబట్టి a-ii, b-i, c-iv, d-iii.

Coal, petroleum and natural gas are fossil fuels formed from buried remains of plants and animals over millions of years. Charcoal is made by heating wood in limited air, so it is a man-made fuel and not a fossil fuel.

నేలబొగ్గు, పెట్రోలియం, సహజవాయువు మిలియన్ల ఏళ్లపాటు భూమిలో కూరుకుపోయిన మొక్కలు, జంతువుల అవశేషాల నుంచి ఏర్పడిన శిలాజ ఇంధనాలు. కర్రబొగ్గు (charcoal) కలపను పరిమిత గాలిలో వేడి చేసి తయారుచేస్తారు, కాబట్టి అది శిలాజ ఇంధనం కాదు.

The word polymer comes from Greek: poly = many and meros (mer) = part. A polymer is a large molecule made of many repeating small units (monomers).

పాలిమర్ అనే పదం గ్రీకు నుంచి వచ్చింది: poly = ఎక్కువ (many), meros (mer) = భాగం (part). పాలిమర్ అంటే అనేక చిన్న ఏకాంశాలు (monomers) పునరావృతమై ఏర్పడిన పెద్ద అణువు.

When a glass rod is rubbed with silk, electrons pass from the glass to the silk. The rod loses electrons and becomes positively charged, and the silk becomes negatively charged.

గాజు కడ్డీని పట్టు (silk) వస్త్రంతో రుద్దినపుడు గాజు నుంచి ఎలక్ట్రాన్లు పట్టు వస్త్రానికి చేరతాయి. కడ్డీ ఎలక్ట్రాన్లు కోల్పోయి ధనావేశం పొందుతుంది, వస్త్రం ఋణావేశం పొందుతుంది.

James Watt's improved steam engine powered steam locomotives and steamships, giving rise to railways and new means of transport. The other options are not the invention that triggered this development.

జేమ్స్ వాట్ మెరుగుపరచిన ఆవిరి యంత్రం (steam engine) ఆవిరి రైళ్లు, ఆవిరి ఓడలకు శక్తినిచ్చి రైల్వేలు, నూతన రవాణా సాధనాల అభివృద్ధికి దారితీసింది. మిగతా ఎంపికలు ఆ అభివృద్ధికి కారణమైన ఆవిష్కరణలు కావు.

A statement that is found true from many observations and holds in all similar cases is a generalization. Here repeated experiments with different metals show that all metals expand on heating. A hypothesis, by contrast, is only a tentative guess that is yet to be tested.

అనేక పరిశీలనల నుంచి నిజమని తేలి, అన్ని సందర్భాల్లో వర్తించే ప్రకటనను సాధారణీకరణం (generalization) అంటారు. వివిధ లోహాలతో చేసిన ప్రయోగాల్లో అన్ని లోహాలు వేడి చేస్తే వ్యాకోచిస్తాయని తేలింది. పరికల్పన (hypothesis) అంటే ఇంకా పరీక్షించవలసిన తాత్కాలిక ఊహ మాత్రమే.

A year plan is made from the total periods available, the working days and the days set apart for examinations. The number of teaching strategies is chosen later while preparing unit and lesson plans, so it is not a consideration for the year plan.

వార్షిక ప్రణాళిక అందుబాటులో ఉన్న మొత్తం పీరియడ్లు, పని దినాలు, పరీక్షలకు కేటాయించే రోజుల ఆధారంగా రూపొందిస్తారు. బోధనా వ్యూహాలను యూనిట్ ప్రణాళిక, పాఠ్య ప్రణాళిక తయారీలో ఎంచుకుంటారు, కాబట్టి అది వార్షిక ప్రణాళికలో పరిగణించే అంశం కాదు.

In the EVS/science curriculum themes, lessons on electric circuits, switches and devices fall under ‘How things work’. Moving things deals with motion and transport; natural phenomena with weather and the like.

EVS/సైన్స్ పాఠ్య ఇతివృత్తాలలో విద్యుత్ వలయాలు, స్విచ్‌లు, పరికరాలకు సంబంధించిన పాఠాలు ‘వస్తువులు ఎలా పనిచేస్తాయి’ (How things work) కిందకు వస్తాయి. కదిలే వస్తువులు చలనం, రవాణాకు సంబంధించినది.

Among the AP science academic standards, ‘appreciation and aesthetic sense, values’ covers expressing concern and awareness through slogans, posters and poems. Writing slogans on pollution shows this standard; it is not conceptual understanding or hypothesis-making.

AP సైన్స్ విద్యా ప్రమాణాలలో ‘ప్రశంస, సౌందర్య దృష్టి, విలువలు’ (appreciation) ప్రమాణం నినాదాలు, పోస్టర్లు, కవితల ద్వారా ఆందోళన, అవగాహనను వ్యక్తం చేయడాన్ని సూచిస్తుంది. కాలుష్యంపై నినాదాలు రాయడం ఈ ప్రమాణానికి ఉదాహరణ; ఇది విషయావగాహన లేదా పరికల్పన కాదు.

The heuristic method (from the Greek heurisko, 'I find out') was introduced by H.E. Armstrong in England and further advocated by Westway. The student is treated as a discoverer of facts through experiments.

అన్వేషణ (heuristic) పద్ధతి (గ్రీకు heurisko = 'నేను కనుగొంటాను') ను ఇంగ్లండ్‌లో హెచ్.ఇ. ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ ప్రవేశపెట్టారు; వెస్ట్వే దీనిని ప్రోత్సహించారు. ఇందులో విద్యార్థి ప్రయోగాల ద్వారా వాస్తవాలను స్వయంగా కనుగొంటాడు.

Proportion means that parts of a drawing are shown in their correct relative sizes. Drawing leaves and flowers of equal size ignores their real proportion, which is the missing element in the chart.

అనుపాతం (proportion) అంటే పటంలోని భాగాలను వాటి నిజమైన సాపేక్ష పరిమాణాల్లో చూపడం. పత్రాలు, పుష్పాలను ఒకే పరిమాణంలో గీయడం వల్ల నిజమైన అనుపాతం లోపించింది.

The AP formative assessment (FA) tools are: written work (including written/lab activities), project work, and slip test (FA tests); oral and written-based tools are used under the CCE framework. The initial key marks option 4 as the set of tools used in AP.

AP లో నిర్మాణాత్మక మూల్యాంకనం (FA) సాధనాలు: రాత పనులు (ప్రయోగశాల కృత్యాలతో సహా), ప్రాజెక్టు పని, లఘు పరీక్ష (slip test). ప్రాథమిక కీ ప్రకారం 4వ ఎంపిక సరైనది.

Science process skills include observing, classifying, measuring, recording results (noting the results), analysing data and inferring. Logical thinking is a general thinking ability and is not listed as a basic science process skill here.

సైన్స్ ప్రక్రియా నైపుణ్యాలలో పరిశీలన, వర్గీకరణ, కొలవడం, ఫలితాల నమోదు, దత్తాంశ విశ్లేషణ, నిర్ధారణ ఉంటాయి. తార్కిక ఆలోచన సాధారణ ఆలోచనా సామర్థ్యం; ఇది ఇక్కడ ప్రాథమిక ప్రక్రియా నైపుణ్యంగా పరిగణించబడదు.

Longitudes (meridians) are imaginary semicircles running from pole to pole, all equal in length, and they measure distance east or west of the Prime Meridian. Horizontal lines are the latitudes (parallels), so option 3 is false.

రేఖాంశాలు (meridians) ధ్రువం నుంచి ధ్రువానికి వెళ్లే ఊహాత్మక అర్ధవృత్తాలు; అవన్నీ సమాన పొడవుతో ఉండి ప్రామాణిక రేఖాంశానికి తూర్పు/పడమరలకు దూరాన్ని కొలుస్తాయి. క్షితిజ సమాంతర రేఖలు అక్షాంశాలు (latitudes), కాబట్టి 3వ ఎంపిక సరికాదు.

The German navigator and geographer Martin Behaim made the Erdapfel in 1492, the oldest surviving terrestrial globe. Taqi al-Din was an Ottoman astronomer.

జర్మన్ నావికుడు, భూగోళ శాస్త్రవేత్త మార్టిన్ బెహైమ్ 1492లో ‘ఎర్డాప్‌ఫెల్’ అనే, ఇప్పటికీ మిగిలి ఉన్న అత్యంత పురాతన భూగోళ గ్లోబును తయారుచేశాడు. టకి అల్-దిన్ ఒక ఒట్టోమన్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త.

Western disturbances are cyclonic systems from the Mediterranean region that bring winter rain and snow to north and north-west India, helpful for the rabi (wheat) crop. The other seasons are not linked to them.

పశ్చిమ విక్షోభాలు మధ్యధరా ప్రాంతం నుంచి వచ్చే చక్రవాత వ్యవస్థలు; ఇవి శీతాకాలంలో ఉత్తర, వాయవ్య భారతదేశంలో వర్షం, మంచు కురిపిస్తాయి, ఇది రబీ (గోధుమ) పంటకు ఉపయోగం. ఇతర కాలాలకు వీటితో సంబంధం లేదు.

Asmaka (Assaka) was on the banks of the Godavari with its capital at Potana/Potali, the only Mahajanapada in the Deccan. Avanti, Chedi and Anga lay in central and northern/eastern India.

గోదావరి నది తీరంలో, పోతన/పోతలి రాజధానిగా ఉన్న అస్మక (అశ్మక) దక్కన్‌లోని ఏకైక మహాజనపదం. అవంతి, చేది, అంగ మధ్య, ఉత్తర, తూర్పు భారతదేశంలో ఉన్నాయి.

In the Vijayanagara administration the empire was divided into Rajyas/Mandalas, Mandalas into Nadus (Venthes in some regions), then into Sthalas and Gramas. Paraganas were Mughal and Sultanate units.

విజయనగర పాలనలో సామ్రాజ్యాన్ని రాజ్యాలు/మండలాలుగా, మండలాలను నాడులుగా, ఆపై స్థలాలు, గ్రామాలుగా విభజించారు. పరగణాలు సుల్తానులు, మొఘలుల పరిపాలనా విభాగాలు.

As per the initial key, the Mala Irular tribal group belongs to Kerala (related to the Irula tribe of Kerala and Tamil Nadu). They are not from Chhattisgarh or Karnataka.

ప్రాథమిక కీ ప్రకారం మల ఇరులార్ గిరిజన సమూహం కేరళకు చెందినది (కేరళ, తమిళనాడులలోని ఇరుల తెగతో సంబంధం ఉంది). ఇది ఛత్తీస్‌గఢ్ లేదా కర్ణాటకకు చెందినది కాదు.

Lord Mountbatten was the last British Viceroy and first Governor-General of independent India. C. Rajagopalachari succeeded him in June 1948 and became the first Indian (and the last) Governor-General, until 1950.

లార్డ్ మౌంట్‌బాటెన్ చివరి బ్రిటిష్ వైస్రాయ్, స్వతంత్ర భారత మొదటి గవర్నర్ జనరల్. 1948 జూన్‌లో ఆయన తర్వాత సి. రాజగోపాలాచారి 1950 వరకు మొదటి (చివరి) భారతీయ గవర్నర్ జనరల్‌గా పనిచేశారు.

Mithali Raj is the leading run scorer in women's international cricket, started training in school and made her India debut at 16-17. Her popular tagline is ‘Lady Tendulkar’, not ‘Lady Dhoni’, so option 4 is incorrect.

మిథాలీ రాజ్ మహిళల అంతర్జాతీయ క్రికెట్‌లో అత్యధిక పరుగులు చేసిన క్రీడాకారిణి; పాఠశాల రోజుల్లో శిక్షణ ప్రారంభించి 16-17 ఏళ్ల వయసులో భారత జట్టుకు ఆడింది. ఆమె ప్రసిద్ధ ట్యాగ్‌లైన్ ‘లేడీ టెండూల్కర్’, ‘లేడీ ధోని’ కాదు, కాబట్టి 4వ ఎంపిక సరికానిది.

The First Amendment (Bill of Rights, 1791) protects freedom of religion, speech, press, assembly and petition. The Second concerns the right to bear arms, the Third quartering of soldiers, and the Fourth unreasonable searches.

మొదటి సవరణ (హక్కుల బిల్లు, 1791) మత స్వేచ్ఛ, వాక్ స్వాతంత్ర్యం, పత్రికా స్వేచ్ఛ, సమావేశ హక్కును కాపాడుతుంది. రెండవది ఆయుధాలు ధరించే హక్కు, మూడవది సైనికుల నివాసం, నాల్గవది అసమంజసమైన సోదాలకు సంబంధించినవి.

Under Article 80, the President nominates 12 members to the Rajya Sabha who have special knowledge in literature, science, art and social service, out of a maximum strength of 250.

ఆర్టికల్ 80 ప్రకారం సాహిత్యం, విజ్ఞానం, కళలు, సామాజిక సేవలో ప్రత్యేక జ్ఞానం ఉన్న 12 మంది సభ్యులను రాష్ట్రపతి రాజ్యసభకు నామినేట్ చేస్తారు (గరిష్ఠ సభ్యుల సంఖ్య 250).

Article 14 guarantees equality before the law and equal protection of the laws. Article 15 prohibits discrimination and Article 16 gives equality of opportunity in public employment.

14వ అధికరణం చట్టం ముందు సమానత్వం, చట్టాల సమాన రక్షణను హామీ ఇస్తుంది. 15వ అధికరణం వివక్షను నిషేధిస్తుంది, 16వ అధికరణం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో సమాన అవకాశాన్ని ఇస్తుంది.

Natural gas moves easily through pipelines, burns cleaner than coal and oil, and is cheaper than oil. But exploring and developing new gas reserves is costly and difficult, so option 2 is false.

సహజ వాయువు పైపుల ద్వారా సులభంగా రవాణా అవుతుంది, బొగ్గు, చమురు కంటే శుభ్రంగా మండుతుంది, చమురు కంటే చౌకైనది. కానీ కొత్త నిక్షేపాలను అన్వేషించడం ఖర్చుతో కూడినది, కష్టమైనది, కాబట్టి 2వ ఎంపిక అసత్యం.

A pie chart is a circular graph divided into sectors, each showing the share of a part in the whole. Bar graphs use rectangles and line graphs use points joined by lines.

పై చార్ట్ (pie chart) అనేది వృత్తాన్ని సెక్టార్లుగా విభజించి, మొత్తంలో ప్రతి భాగం వాటాను చూపే గ్రాఫ్. బార్ గ్రాఫ్ దీర్ఘచతురస్రాలతో, లైన్ గ్రాఫ్ బిందువులను కలిపే రేఖలతో ఉంటాయి.

The Spinning Jenny allowed many spindles to be worked at once, so each worker produced much more thread than with the traditional spindle. The initial key marks option 2. Historically the Spinning Jenny was invented by James Hargreaves (John Kay invented the flying shuttle), so the question is arguable.

స్పిన్నింగ్ జెన్నీ ఒకేసారి అనేక కుదురులను తిప్పడం వల్ల సంప్రదాయ కుదురుతో పోలిస్తే ఒక కార్మికుడు చాలా ఎక్కువ నూలు తయారుచేయగలిగాడు. ప్రాథమిక కీ 2వ ఎంపిక. అయితే చారిత్రకంగా స్పిన్నింగ్ జెన్నీని కనుగొన్నది జేమ్స్ హార్‌గ్రీవ్స్ (జాన్ కే ఫ్లయింగ్ షటిల్ కనుగొన్నారు), కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదం.

Dr. A.P.J. Abdul Kalam, the 11th President of India, served from 25 July 2002 to 25 July 2007. He was succeeded by Pratibha Patil.

భారత 11వ రాష్ట్రపతి డా. ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం 2002 జులై 25 నుంచి 2007 జులై 25 వరకు పదవిలో ఉన్నారు. ఆయన తర్వాత ప్రతిభా పాటిల్ రాష్ట్రపతి అయ్యారు.

Barren Island in the Andaman Sea (Andaman and Nicobar Islands) is India's only confirmed active volcano. Majuli is a river island in the Brahmaputra and Pamban is a bridge island in Tamil Nadu.

అండమాన్ సముద్రంలోని (అండమాన్ నికోబార్ దీవులు) బారెన్ ద్వీపం భారతదేశంలోని ఏకైక క్రియాశీల అగ్నిపర్వతం. మజులీ బ్రహ్మపుత్ర నదిలోని నదీ ద్వీపం, పంబన్ తమిళనాడులోని వంతెన ద్వీపం.

Respect for government, voting and taking part in governance are political values, linked to civic and democratic life. National values concern the country's unity and symbols.

ప్రభుత్వాన్ని గౌరవించడం, ఓటు వేయడం, పాలనలో పాల్గొనడం రాజకీయ విలువలు; ఇవి పౌర, ప్రజాస్వామిక జీవితానికి సంబంధించినవి. జాతీయ విలువలు దేశ ఐక్యత, చిహ్నాలకు సంబంధించినవి.

Questions asking learners to sort things into categories (free goods or economic goods) test classification. Memory questions ask for recall, definition for describing a term, and comparison for pointing out similarities and differences.

విషయాలను వర్గాలుగా (ఉచిత వస్తువులు లేదా ఆర్థిక వస్తువులు) విభజించమని అడిగే ప్రశ్నలు వర్గీకరణ (classification) ను పరీక్షిస్తాయి. జ్ఞాపకశక్తి ప్రశ్నలు గుర్తుకు తెచ్చుకోవడాన్ని, నిర్వచనం ఒక పదాన్ని వివరించడాన్ని, పోల్చడం సారూప్య భేదాలను చూపడాన్ని అడుగుతాయి.

Discussion method relies on exchange of ideas among learners, so the saying ‘two heads are better than one’ fits it. It is not limited to college students; it can be used at school level too, so sentence b is false.

చర్చా పద్ధతి అభ్యాసకుల మధ్య ఆలోచనల ఆదాన ప్రదానంపై ఆధారపడుతుంది, కాబట్టి ‘ఇద్దరి ఆలోచనలు మంచివి’ అనే సామెత దీనికి సరిపోతుంది. ఇది కళాశాల విద్యార్థులకే పరిమితం కాదు, పాఠశాల స్థాయిలోనూ వాడవచ్చు; కాబట్టి వాక్యం b అసత్యం.

The initial key marks A (primary source). Ramayana is generally treated as a literary source of ancient times, and a modern account of it would be secondary, so this question is arguable. The answer follows the initial key.

ప్రాథమిక కీ A (ప్రాథమిక వనరు) ను సరైనదిగా ఇచ్చింది. రామాయణాన్ని సాధారణంగా ప్రాచీన కాలపు సాహిత్య ఆధారంగా పరిగణిస్తారు, దాని గురించిన ఆధునిక రచన గౌణ వనరు అవుతుంది; కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదం. సమాధానం ప్రాథమిక కీని అనుసరిస్తుంది.

The Ishwarbhai Patel Committee (1977) reviewed the school curriculum; the answer follows the initial key, 4 hours per week for History, Civics and Geography at upper primary level. This is a recall fact and the figure could not be independently verified.

ఈశ్వర్‌భాయ్ పటేల్ కమిటీ (1977) పాఠశాల పాఠ్యప్రణాళికను సమీక్షించింది; ప్రాథమిక కీ ప్రకారం ఉన్నత ప్రాథమిక స్థాయిలో చరిత్ర, పౌరనీతి, భూగోళశాస్త్రాలకు వారానికి 4 గంటలు. ఇది జ్ఞాపక ఆధారిత అంశం; ఈ సంఖ్యను స్వతంత్రంగా ధృవీకరించలేకపోయాం.

B.S. Bloom's tripolar educational process has three poles: educational objectives, learning experiences (teaching-learning process) and evaluation (assessment). Teaching-learning material is a support, not a pole of the process.

బి.ఎస్. బ్లూమ్ త్రిధ్రువ విద్యా ప్రక్రియలో మూడు ధ్రువాలు: విద్యా లక్ష్యాలు, అభ్యసన అనుభవాలు (బోధనా అభ్యసన ప్రక్రియ), మూల్యాంకనం. బోధనా అభ్యసన సామాగ్రి ఒక సహాయక సాధనం మాత్రమే, ధ్రువం కాదు.

A symposium is a set of short talks by experts on different aspects of one topic, followed by discussion. Hands-on training and practical experience is the aim of a workshop, not a symposium.

సింపోజియం అంటే ఒకే అంశంలోని వివిధ కోణాలపై నిపుణులు చేసే చిన్న ప్రసంగాల తర్వాత చర్చ జరిగే పద్ధతి. ఆచరణాత్మక శిక్షణ, వాస్తవ అనుభవం కలిగించడం వర్క్‌షాప్ లక్ష్యం, సింపోజియం లక్ష్యం కాదు.

The saying is attributed to C. Rajagopalachari, who was a scholar, writer and the first Indian Governor-General. The answer follows the initial key; the attribution is not widely documented.

ఈ ఉక్తిని సి. రాజగోపాలాచారికి ఆపాదిస్తారు; ఆయన పండితుడు, రచయిత, మొదటి భారతీయ గవర్నర్ జనరల్. సమాధానం ప్రాథమిక కీని అనుసరిస్తుంది; ఈ ఆపాదింపు విస్తృతంగా నమోదైనది కాదు.