AP DSC 2025 SGT Question Paper 18 June 2025 Shift 1

Laski wrote A Grammar of Politics, E.M. Forster wrote A Passage to India, Gunnar Myrdal wrote An American Dilemma and G.H. Hardy wrote A Mathematician's Apology. This gives i-d, ii-c, iii-b, iv-a.

లాస్కీ - ఎ గ్రామర్ ఆఫ్ పాలిటిక్స్, E.M. ఫార్స్టర్ - ఎ పాసేజ్ టు ఇండియా, గున్నార్ మిర్దాల్ - యాన్ అమెరికన్ డైలమా, G.H. హార్డీ - ఎ మేథమేటీషియన్స్ అపాలజీ. కాబట్టి సరైనది i-d, ii-c, iii-b, iv-a.

The Cellular Jail (Kala Pani) at Port Blair in the Andaman Islands held political prisoners such as V.D. Savarkar, Barindra Kumar Ghosh and Yogendra Shukla. Yerawada held Gandhi and others, while Tihar was built after Independence.

పోర్ట్ బ్లెయిర్ (అండమాన్) లోని సెల్యులార్ జైలు (కాలాపానీ)లో సావర్కర్, బారీంద్ర కుమార్ ఘోష్, యోగేంద్ర శుక్లా వంటి రాజకీయ ఖైదీలను ఉంచారు. ఎరవాడలో గాంధీజీ వంటి వారిని ఉంచారు; తీహార్ జైలు స్వాతంత్ర్యానంతరం నిర్మించారు.

The Ganges river dolphin (Platanista gangetica) was declared India's National Aquatic Animal in 2009. The Irrawaddy dolphin is a different species found in Chilika lake.

గంగా నది డాల్ఫిన్ (Platanista gangetica) ను 2009లో భారత జాతీయ జలచరంగా ప్రకటించారు. ఇరావడి డాల్ఫిన్ వేరే జాతి, ఇది చిలకా సరస్సులో కనిపిస్తుంది.

Vatican City is about 0.44 sq km, Monaco about 2 sq km, Nauru about 21 sq km and Tuvalu about 26 sq km. So the ascending order is Vatican City, Monaco, Nauru, Tuvalu.

వాటికన్ సిటీ సుమారు 0.44 చ.కి.మీ., మొనాకో సుమారు 2, నౌరు సుమారు 21, తువాలు సుమారు 26 చ.కి.మీ. కాబట్టి ఆరోహణ క్రమం: వాటికన్ సిటీ, మొనాకో, నౌరు, తువాలు.

The Vivek Express from Dibrugarh (Assam) to Kanyakumari covers about 4,189 km in over 80 hours, the longest run in India. The Himsagar Express (about 3,700 km) is the second longest.

అస్సాంలోని డిబ్రూగఢ్ నుంచి కన్యాకుమారి వరకు నడిచే వివేక్ ఎక్స్‌ప్రెస్ సుమారు 4,189 కి.మీ. ప్రయాణిస్తుంది; ఇది దేశంలో అత్యంత పొడవైన రైలు ప్రయాణం. హిమసాగర్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (సుమారు 3,700 కి.మీ.) రెండో స్థానంలో ఉంది.

Ringcraft, ringside and clinch are boxing terms, as boxing is fought inside a ring. Tennis is played on a court, football and hockey on a field.

రింగ్‌క్రాఫ్ట్, రింగ్‌సైడ్, క్లించ్ అనేవి బాక్సింగ్ పదాలు, ఎందుకంటే బాక్సింగ్ రింగ్‌లో జరుగుతుంది. టెన్నిస్ కోర్టులో, ఫుట్‌బాల్, హాకీ మైదానంలో ఆడతారు.

PMMY (2015) provides collateral-free loans up to Rs 10 lakh to micro and small enterprises and entrepreneurs through Shishu, Kishore and Tarun categories. It is not a pension, scholarship or housing scheme.

PMMY (2015) ద్వారా సూక్ష్మ, చిన్న పరిశ్రమలు, పారిశ్రామికవేత్తలకు శిశు, కిశోర్, తరుణ్ విభాగాల్లో ష్యూరిటీ లేకుండా రూ.10 లక్షల వరకు రుణాలు ఇస్తారు. ఇది పింఛను, ఉపకారవేతనం లేదా గృహ రుణ పథకం కాదు.

The 51st G7 summit was held in June 2025 at Kananaskis, Alberta, Canada, under Canada's presidency. The 50th was in Apulia, Italy (2024).

51వ G7 సదస్సు 2025 జూన్‌లో కెనడా అధ్యక్షతన ఆల్బర్టాలోని కనానాస్కిస్‌లో జరిగింది. 50వ సదస్సు 2024లో ఇటలీలోని అపులియాలో జరిగింది.

Andhra Pradesh is India's leading cocoa-growing state, with cocoa grown as an intercrop in coconut and oil palm gardens, mainly in the Godavari districts. Kerala, Karnataka and Tamil Nadu also grow it.

కోకో సాగులో ఆంధ్రప్రదేశ్ దేశంలో మొదటి స్థానంలో ఉంది; కొబ్బరి, ఆయిల్ పామ్ తోటల్లో అంతరపంటగా, ముఖ్యంగా గోదావరి జిల్లాల్లో సాగు చేస్తారు. కేరళ, కర్ణాటక, తమిళనాడులోనూ సాగవుతుంది.

Finance Minister Nirmala Sitharaman wore a Madhubani-art saree gifted by Padma Shri awardee Dulari Devi of Bihar while presenting the Budget 2025. Madhubani is a folk art of the Mithila region of Bihar.

బడ్జెట్ 2025 సమర్పణ సమయంలో ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ బీహార్‌కు చెందిన పద్మశ్రీ గ్రహీత దులారీ దేవి బహుమతిగా ఇచ్చిన మధుబని చీరను ధరించారు. మధుబని బీహార్‌లోని మిథిలా ప్రాంత జానపద కళ.

The World Economic Forum's Transforming Industrial Clusters initiative in India included Kakinada, Gopalpur and Mundra clusters. The Visakhapatnam Green Hydrogen Valley is a separate green energy project and not on that list, so it is the answer (per the initial key).

ప్రపంచ ఆర్థిక వేదిక (WEF) పారిశ్రామిక క్లస్టర్ల పరివర్తన కార్యక్రమంలో కాకినాడ, గోపాల్‌పూర్, ముంద్రా క్లస్టర్లు ఉన్నాయి. విశాఖపట్నం గ్రీన్ హైడ్రోజన్ వ్యాలీ ఆ జాబితాలో లేదు (ప్రాథమిక కీ ప్రకారం).

Kumudini Lakhia (1930-2025), Padma Vibhushan awardee, was a pioneering Kathak dancer and choreographer who founded the Kadamb school of dance in Ahmedabad.

పద్మవిభూషణ్ గ్రహీత కుముదినీ లాఖియా (1930-2025) ప్రముఖ కథక్ నృత్యకారిణి, నృత్య దర్శకురాలు; అహ్మదాబాద్‌లో 'కదంబ' నృత్య సంస్థను స్థాపించారు.

Chennai Metro Rail Limited is credited with designing a multi-level pillar system on which several metro lines (five trains at a time) can run, reported as a world first. The other three are not associated with this design; the answer follows the initial key.

బహుళ అంతస్తుల పిల్లర్ల వ్యవస్థను (ఒకేసారి ఐదు రైళ్లు) రూపొందించిన ఘనత చెన్నై మెట్రో రైల్ లిమిటెడ్‌కు దక్కినట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి; ఇది ప్రపంచంలో మొదటిది. మిగతా సంస్థలకు ఈ డిజైన్‌తో సంబంధం లేదు; జవాబు ప్రాథమిక కీని అనుసరిస్తుంది.

In the Miyawaki method (Japanese botanist Akira Miyawaki) dense native forests are grown in four layers: shrub, sub-tree, tree and canopy. Trees are planted very close together, making the forest grow about 10 times faster.

జపాన్ వృక్షశాస్త్రవేత్త అకిరా మియావాకీ పద్ధతిలో స్థానిక జాతుల చెట్లను నాలుగు అంచెల్లో (పొదలు, ఉప-వృక్షాలు, చెట్లు, పైకప్పు/కానోపీ) దట్టంగా నాటుతారు. దీనివల్ల అడవి సుమారు 10 రెట్లు వేగంగా పెరుగుతుంది.

Viatina-19 FIV Mara Imóveis, a Nelore (Ongole breed) cow, was sold at a Brazilian auction for about Rs 41 crore, the world's most expensive cow. The Ongole breed originated in Prakasam district of Andhra Pradesh.

ఒంగోలు (నెలోర్) జాతికి చెందిన వియాటినా-19 ఆవు బ్రెజిల్ వేలంలో సుమారు రూ.41 కోట్లకు అమ్ముడై ప్రపంచంలోనే ఖరీదైన ఆవుగా నిలిచింది. ఒంగోలు జాతి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రకాశం జిల్లాలో పుట్టింది.

Libia Lobo Sardesai (1924-2025) was a Goan freedom fighter who ran the underground Voice of Freedom radio station against Portuguese rule, which ended in 1961 when Goa was liberated.

లిబియా లోబో సర్దేశాయ్ (1924-2025) గోవా స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు; పోర్చుగీస్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా రహస్య 'వాయిస్ ఆఫ్ ఫ్రీడం' రేడియోను నడిపారు. 1961లో గోవా విముక్తి పొందింది.

Hunter Commission (1882), Hartog Committee (1929), Sargent Report (1944), University Education (Radhakrishnan) Commission (1948-49). So the order is a, b, d, c.

హంటర్ కమిషన్ (1882), హార్టాగ్ కమిటీ (1929), సార్జెంట్ నివేదిక (1944), విశ్వవిద్యాలయ విద్యా (రాధాకృష్ణన్) కమిషన్ (1948-49). కాబట్టి క్రమం a, b, d, c.

Idealism is linked to Plato and Socrates, naturalism to Spencer and Rousseau, and pragmatism to William James and John Dewey. Existentialism is associated with Kierkegaard, Sartre and others, not Bacon and Thoreau, so (d) is wrong.

భావవాదం - ప్లేటో, సోక్రటీస్; ప్రకృతివాదం - స్పెన్సర్, రూసో; ప్రయోజనవాదం (Pragmatism) - విలియం జేమ్స్, జాన్ డ్యూయీ. అస్తిత్వవాదం కీర్కెగార్డ్, సార్త్రే వంటి వారితో సంబంధం కలది, బేకన్, థోరోతో కాదు; కాబట్టి (d) తప్పు.

UNCRC Article 12 gives children the right to be heard and Article 19 protects them from all forms of violence. Article 23 deals with the rights of children with disabilities, while child labour (economic exploitation) is Article 32, so (c) is wrong.

UNCRC ప్రకరణం 12 పిల్లల అభిప్రాయాలను వినే హక్కును, ప్రకరణం 19 అన్ని రకాల హింస నుండి రక్షణను తెలుపుతాయి. ప్రకరణం 23 వికలాంగ బాలల హక్కులకు సంబంధించినది; బాల కార్మికత (ఆర్థిక దోపిడీ) ప్రకరణం 32. కాబట్టి (c) తప్పు.

Accepting a majority or group decision even when it differs from one's own view is a democratic value, along with tolerance, equality and respect for others' opinions.

తన అభిప్రాయానికి భిన్నంగా సమూహం లేదా మెజారిటీ తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని అంగీకరించడం ప్రజాస్వామ్య విలువ; సహనం, సమానత్వం, ఇతరుల అభిప్రాయాలకు గౌరవం కూడా ఇందులో భాగమే.

The Mid-Day Meal scheme aims to improve nutrition, enrolment and regular attendance of school children, and to promote social equality. Giving employment to cooks is only a side benefit, not the main aim, so (b) is excluded.

మధ్యాహ్న భోజన పథక లక్ష్యాలు: పిల్లల పౌష్టికాహార స్థాయి పెంపు, నమోదు, క్రమం తప్పని హాజరు పెంపు, సామాజిక సమానత్వం. వంట చేసేవారికి ఉపాధి అనేది అనుబంధ ప్రయోజనం మాత్రమే, ముఖ్య ఉద్దేశం కాదు; కాబట్టి (b) మినహా.

The Right of Children to Free and Compulsory Education Act 2009 (in force from 1 April 2010) covers children aged 6 to 14 years, under Article 21A of the Constitution.

బాలల ఉచిత, నిర్బంధ విద్యా హక్కు చట్టం 2009 (2010 ఏప్రిల్ 1 నుంచి అమలు) 6 నుంచి 14 ఏళ్ల పిల్లలకు వర్తిస్తుంది; ఇది రాజ్యాంగ అధికరణ 21A ఆధారంగా రూపొందింది.

NEP 2020 expects every teacher to take part in at least 50 hours of continuous professional development (CPD) training every year.

NEP 2020 ప్రకారం ప్రతి ఉపాధ్యాయుడు ఏటా కనీసం 50 గంటల నిరంతర వృత్తిపరమైన అభివృద్ధి (CPD) శిక్షణలో పాల్గొనాలి.

The position paper on Social Science teaching under NCF 2005 recommended replacing the term 'Civics' with 'Political Science' to broaden the subject. This follows the initial key.

NCF 2005 కింద సాంఘిక శాస్త్ర బోధన పొజిషన్ పేపర్ 'సివిక్స్' బదులు 'పొలిటికల్ సైన్స్' అనే పదాన్ని వాడాలని సూచించింది. ఇది ప్రాథమిక కీని అనుసరిస్తుంది.

Early childhood (about 2-6 years) is called the questioning age because children constantly ask 'why' and 'what' as curiosity grows. It is also known as the pre-school or toy age.

పూర్వ బాల్యదశ (సుమారు 2-6 ఏళ్లు)ను ప్రశ్నించే వయస్సు అంటారు; ఈ దశలో పిల్లలు 'ఎందుకు, ఏమిటి' అని నిరంతరం అడుగుతారు. దీనిని ప్రీ-స్కూల్ వయస్సు, బొమ్మల వయస్సు అని కూడా అంటారు.

K.M.B. Bridges (1932) held that the newborn's first emotion is general excitement, which differentiates into distress and delight by about 3 months and then into fear, anger and so on.

K.M.B. బ్రిడ్జెస్ (1932) ప్రకారం నవజాత శిశువులో మొదటి ఉద్వేగం సాధారణ ఉత్తేజం (excitement); ఇది సుమారు 3 నెలలకు విచారం (distress), ఆహ్లాదం (delight)గా విభజన చెంది, తర్వాత భయం, కోపం మొదలైనవిగా మారుతుంది.

Guilford's Structure of Intellect has three dimensions: operations, contents and products. Products are units, classes, relations, systems, transformations and implications. Evaluation is an operation, so it is not a product.

గిల్‌ఫర్డ్ మేధో నిర్మాణ నమూనాలో మూడు పరిమాణాలు: ప్రక్రియలు (operations), విషయాలు (contents), ఉత్పన్నాలు (products). ఉత్పన్నాలు: యూనిట్లు, తరగతులు, సంబంధాలు, వ్యవస్థలు, పరివర్తనలు, వివక్షణలు (implications). మూల్యాంకనం ఒక ప్రక్రియ, కాబట్టి ఉత్పన్నం కాదు.

G. Stanley Hall developed child study methods, Johannes Müller proposed the doctrine of specific nerve energies, Dewey set up the experimental (laboratory) school at Chicago, and Froebel founded the Child Nurture and Activity Institute (the first kindergarten).

స్టాన్లీ హాల్ శిశు అధ్యయన పద్ధతులను రూపొందించారు; జోహన్స్ ముల్లర్ నిర్దిష్ట నాడీ శక్తుల సిద్ధాంతం ఇచ్చారు; డ్యూయీ చికాగోలో ప్రయోగ పాఠశాల నెలకొల్పారు; ఫ్రోబెల్ చైల్డ్ నర్చర్ అండ్ యాక్టివిటీ ఇన్స్టిట్యూట్ (తొలి కిండర్‌గార్టెన్) స్థాపించారు.

In Pavlov's experiment, stage 1 is food giving salivation (UCS-UCR), stage 2 is bell paired with food, and in stage 3 the bell alone (conditioned stimulus) produces salivation, the conditioned response.

పావ్‌లోవ్ ప్రయోగంలో మొదటి దశలో ఆహారం వల్ల లాలాజలం (UCS-UCR), రెండో దశలో గంట-ఆహారం జతగా ఇవ్వడం, మూడో దశలో గంట మాత్రమే (నిబంధిత ఉద్దీపన) వల్ల లాలాజలం (నిబంధిత ప్రతిస్పందన) వస్తుంది.

Guilford and Torrance describe creativity through originality (novelty), fluency, flexibility and elaboration. These are the traits measured in creativity tests.

గిల్‌ఫర్డ్, టోరెన్స్ ప్రకారం సృజనాత్మకతను నవ్యత (originality), ధారాళత (fluency), సరళత (flexibility), విస్తరణ (elaboration) లక్షణాలతో కొలుస్తారు.

'Cognition' comes from the Latin 'cognito', meaning to know or knowledge, and refers to mental processes such as perceiving, remembering, thinking and problem solving.

'కాగ్నిషన్' అనే పదం లాటిన్ 'కాగ్నిటో' నుంచి వచ్చింది; దీని అర్థం తెలుసుకోవడం/జ్ఞానం. ఇది గ్రహణం, జ్ఞాపకం, ఆలోచన, సమస్యా పరిష్కారం వంటి మానసిక ప్రక్రియలను సూచిస్తుంది.

On the standard IQ classification, an IQ of 90-109 is average (normal). 110-119 is high average, 120-129 superior and 130-140 very superior.

ప్రామాణిక IQ వర్గీకరణలో 90-109 సగటు (normal) ప్రజ్ఞ. 110-119 ఉన్నత సగటు, 120-129 ఉత్తమ, 130-140 అత్యుత్తమ ప్రజ్ఞ.

'Uber das Gedächtnis' (On Memory) was written by Hermann Ebbinghaus. Animal Intelligence is by Thorndike, The Process of Education is by Jerome Bruner, and Stern proposed the IQ formula.

'ఆన్ మెమొరీ' (Über das Gedächtnis) గ్రంథ రచయిత హెర్మన్ ఎబ్బింగ్‌హాస్. ఎనిమల్ ఇంటెలిజెన్స్ థార్న్‌డైక్ రచన, ది ప్రాసెస్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ జెరోమ్ బ్రూనర్ రచన; స్టెర్న్ IQ సూత్రాన్ని ప్రతిపాదించారు.

The median is the middle value of an ordered series, not the highest, and the mode is the value with the highest frequency, not the least. So (b) and (c) are mismatched; mean and standard deviation are correctly described.

మధ్యగతం (median) అనేది క్రమబద్ధ శ్రేణిలో మధ్య విలువ, గరిష్ఠ విలువ కాదు; బాహుళకం (mode) అత్యధిక పౌనఃపున్యం గల విలువ, కనిష్ఠం కాదు. కాబట్టి (b), (c) సరికాని జతలు; సగటు, ప్రామాణిక విచలనం సరిగ్గా ఉన్నాయి.

In Freud's theory, the Oedipus complex (phallic stage) is a boy's unconscious attachment to his mother with rivalry toward his father. The girl's counterpart is the Electra complex.

ఫ్రాయిడ్ సిద్ధాంతంలో (ఫాలిక్ దశ) అబ్బాయికి తల్లి పట్ల అపస్మారక ఆకర్షణ, తండ్రి పట్ల ప్రత్యర్థి భావన ఉండటాన్ని ఈడిపస్ కాంప్లెక్స్ అంటారు. అమ్మాయిలలో తండ్రి పట్ల ఇలాంటి భావనను ఎలక్ట్రా కాంప్లెక్స్ అంటారు.

The initial key marks egocentrism: the child sees the world from his own viewpoint and thinks the moon follows him. This question is arguable, since attributing life to the moon is also described by Piaget as animism (option 2); we follow the initial key.

ప్రాథమిక కీ అహం కేంద్రీకృతత (egocentrism) అని ఇచ్చింది: పిల్లవాడు తన దృక్కోణంతో ప్రపంచాన్ని చూసి చంద్రుడు తనను అనుసరిస్తున్నాడని భావిస్తాడు. అయితే ఇది వివాదాస్పదం; చంద్రునికి ప్రాణం ఆపాదించడం పియాజే చెప్పిన సర్వాత్మవాదం (animism - ఎంపిక 2) కూడా కావచ్చు. మేము ప్రాథమిక కీని అనుసరిస్తున్నాం.

Raven's Progressive Matrices is a non-verbal, culture-fair intelligence test of abstract reasoning in which the subject completes patterns in a matrix.

రావెన్స్ ప్రోగ్రెసివ్ మాట్రిసెస్ అనేది అశాబ్దిక, సంస్కృతి-నిష్పక్షపాత ప్రజ్ఞా పరీక్ష; ఇందులో మాట్రిక్స్‌లో నమూనాను పూర్తిచేయడం ద్వారా నైరూప్య తార్కిక శక్తిని కొలుస్తారు.

When a person must choose between two equally attractive goals, the conflict is approach-approach (Lewin). It is the easiest conflict to resolve, because either choice is desirable.

రెండు సమానంగా ఆకర్షణీయమైన లక్ష్యాల మధ్య ఎంచుకోవాల్సి వచ్చినప్పుడు కలిగే సంఘర్షణ ఉపగమ-ఉపగమ (approach-approach) (లెవిన్). రెండూ కావాల్సినవే కాబట్టి ఇది పరిష్కరించడానికి సులభమైన సంఘర్షణ.

SWOT stands for Strengths, Weaknesses, Opportunities and Threats, a planning and self-analysis framework in which strengths and weaknesses are internal and opportunities and threats are external.

SWOT అంటే Strengths (బలాలు), Weaknesses (బలహీనతలు), Opportunities (అవకాశాలు), Threats (ముప్పులు). బలాలు, బలహీనతలు అంతర్గతమైనవి; అవకాశాలు, ముప్పులు బాహ్యమైనవి.

The initial key marks 'Story' (a narrative or storyline). This is arguable, since 'theme' usually means the central idea or subject (closer to content); we follow the initial key.

ప్రాథమిక కీ 'కథ' (story)ను సూచించింది. అయితే ఇది వివాదాస్పదం; 'థీమ్' అంటే సాధారణంగా కేంద్ర భావన/విషయం (ఎంపిక 1కి దగ్గరగా). మేము ప్రాథమిక కీని అనుసరిస్తున్నాం.

గిడుగు వేంకట రామమూర్తి (1863–1940) సవరజాతి భాష, సంస్కృతిపై చేసిన పరిశోధనల వల్ల తొలితరం మానవశాస్త్రవేత్తలలో (anthropologist) ఒకరిగా, వ్యావహారిక భాషోద్యమ నాయకునిగా ప్రసిద్ధుడు. మిగతా ముగ్గురు రచయితలు/పండితులుగా పేరుగాంచినవారు.

ఆరు వేదాంగాలు: శిక్ష, కల్పం, వ్యాకరణం, నిరుక్తం, ఛందస్సు, జ్యోతిషం. వాస్తు, సాముద్రికం వేదాంగాలు కావు, అందువల్ల ఆ పదాలున్న ఎంపికలు తప్పు.

బంగారం అగ్నిని, సుత్తి దెబ్బలను ఓర్చి నగలుగా మెరిసినట్టు, కష్టాలను సహించినవారికే భవిష్యత్తు బాగుంటుందనే నీతి ఈ పద్యంలో ఉంది. ప్రశ్నకు అధికారిక ప్రాథమిక కీ (initial key) ప్రకారం సమాధానం 'ఆంధ్రపుత్ర శతకం'.

తెలుగు బోధనలో పదజాలం, వ్యాకరణం, నిఘంటువు వినియోగం వంటి నైపుణ్యాలు 'భాషాంశాలు' (language elements) అనే విద్యా ప్రమాణం కిందకు వస్తాయి. ప్రశంస, స్వీయ రచన, సృజనాత్మకత వేరే ప్రమాణాలు.

‘చెన్ను’ అంటే అందం; ‘చెన్నుగల’ అంటే అందమైన. ఇతర ఎంపికలు కరుణ భావానికి సంబంధించినవి, అవి ఈ పదానికి అర్థాలు కావు.

‘శౌర్యమును ప్రదర్శించువాడు శూరుడు’ అనేది వ్యుత్పత్త్యర్థం. ఎంపిక 1 'ప్రదర్శించనివాడు' అని వ్యతిరేకార్థంలో ఉండటం వల్ల తప్పు.

సత్యం శంకరమంచి ‘అమరావతి కథలు’ రచయితగా ప్రసిద్ధులు; ఆయన కథా, నవలా రచయిత. ‘హరహర మహాదేవ’ను గేయ సంపుటిగా చెప్పడం సరికాదని అధికారిక ప్రాథమిక కీ (initial key) సూచిస్తోంది.

‘రాయి’ శబ్దానికి విభక్తి ప్రత్యయం చేరేటప్పుడు ‘రాతి’ అవుతుంది; అందులో ‘తి’ అనేది ఉప విభక్తి (విభక్తికి ముందు వచ్చే రూపాంతరం), ‘ని’ ద్వితీయా విభక్తి ప్రత్యయం. కాబట్టి ‘ని’ (ఎంపిక 2) విభక్తే కానీ ఉప విభక్తి కాదు.

ప్రథమ (డు) మీది పరుషాలకు గ, స, డ, ద, వ లు ఆదేశమవుతాయి. కీడు + చేయరాదు = కీడుసేయరాదు: ‘చ’ స్థానంలో ‘స’ వచ్చింది (గసడదవాదేశ సంధి).

ఒ, ఓ, ఔ లు కంఠోష్ఠ్యాలు (కంఠం + పెదవి); ట-వర్గం మూర్ధన్యాలు; ఎ, ఏ, ఐ లు కంఠతాలవ్యాలు; త-వర్గం దంత్యాలు. కాబట్టి అ-సి, ఆ-డి, ఇ-ఎ, ఈ-బి.

గాంగేయుడు = గంగ యొక్క కొడుకు; ‘యొక్క’ అనే షష్ఠీ విభక్తి అర్థంలో షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం. మిగిలిన ఎంపికలలో సమాస పేర్లు సరిపోవు.

సిద్ధము: ‘సిద్’ గురువు (సంయుక్తాక్షరం ముందు), ‘ధ’ లఘువు, ‘ము’ లఘువు = U I I. అరణ్యం = I U U, బంధము = U I I, సౌకర్యం = U U U, కాబట్టి ఇతర ఎంపికలు తప్పు.

స్కౌట్స్ & గైడ్స్ విభాగాలు: కబ్స్ (6–10 ఏళ్ల బాలురు), గైడ్స్ (11–16 ఏళ్ల బాలికలు), రోవర్స్ (17–25 ఏళ్ల యువకులు), రేంజర్స్ (17–25 ఏళ్ల యువతులు). కాబట్టి అ-డి, ఆ-బి, ఇ-ఎ, ఈ-సి.

శుభం కలగాలని ఆశీర్వదించే భావం ఉన్న వాక్యాలు ఆశీరర్థక వాక్యాలు; ‘-గాక’ అనే రూపం దీనికి గుర్తు.

పంచతంత్రంలోని పలితుడు (ఎలుక), రోమశుడు (పిల్లి) కథా సందర్భంలోని మాటలుగా అధికారిక ప్రాథమిక కీ (initial key) ‘పలితుడు రోమశుడితో అన్నాడు’ అని సూచించింది. సహజ శత్రుత్వం జాతి లక్షణమని ఈ మాటల భావం.

నోరు (మూత) తెరిస్తే ముత్యాల వరుసలా కనిపించేవి దంతాలు. పొడుపు కథలు (riddles) తెలుగు బోధనలో భాషా క్రీడలుగా ఉపయోగపడతాయి.

నోమ్ ఛామ్‌స్కీ (Noam Chomsky) పరివర్తన వ్యాకరణం (Transformational-Generative Grammar) సిద్ధాంతకర్త. బ్లూమ్‌ఫీల్డ్ నిర్మాణాత్మక భాషాశాస్త్రంతో, గ్రియర్సన్ భారత భాషా సర్వేతో ప్రసిద్ధులు.

అ, ఆ, ఇ ఈ మూడు జతలు సరైనవి: బహుగ్రంథ పఠనం భాషారుచిని, కవుల గౌరవం సముచిత మనోవైఖరిని, అసంపూర్ణ రచనలు పూరించడం సృజనాత్మకతను పెంచుతాయి. (ఈ) జత సరికాదు, కాబట్టి ఎంపిక 4.

ఉదాహరణల నుంచి సూత్రానికి (inductive, examples to rule) చేరే వ్యాకరణ బోధన పద్ధతిని అధికారిక ప్రాథమిక కీ (initial key) ‘వైయాకరణ పద్ధతి’ అని పేర్కొంది. సూత్ర పద్ధతిలో సూత్రాన్ని ముందు చెప్పి ఉదాహరణలు తర్వాత ఇస్తారు.

భాషకు సంబంధించిన ఈ నిర్వచనం అధికారిక ప్రాథమిక కీ (initial key) ప్రకారం ఇజ్లర్ది. మిగతా పేర్లు భాషా నిర్వచనకర్తలుగా ఇచ్చిన distractors.

గిజూభాయ్ బదేకా మాంటిస్సోరి పద్ధతిని (Montessori method) భారత్లో, ముఖ్యంగా గుజరాత్లో, ప్రచారం చేసి దాన్ని విద్యారంగంలో విప్లవాత్మకమని అభివర్ణించారు.

నియోజనాలు (assignments) శిశువు అభ్యసనం, బోధనా లక్ష్యాలతో ముడిపడి ఉంటాయి మరియు విద్యార్థి భాగస్వామ్యానికి ప్రాధాన్యమిస్తాయి; కాబట్టి (అ), (ఈ) సత్యాలు.

చర్చా పద్ధతి (discussion method)లో విద్యార్థులు క్రియాశీలంగా పాల్గొంటూ ఒకరితో ఒకరు సహకరిస్తూ నేర్చుకుంటారు.

పిల్లలు ముందు కథల పుస్తకాలు చదివి ఆసక్తిని పెంచుకోవాలని, ఆ తర్వాతే పాఠ్యపుస్తకం రావాలని ప్రొ. కృష్ణకుమార్ (Krishna Kumar, NCERT మాజీ డైరెక్టర్) అభిప్రాయం.

An exclamatory sentence becomes declarative by removing 'What a' and stating the fact: 'The meal is delicious.' Option 2 is an exclamation/question mix and option 4 is interrogative.

ఆశ్చర్యార్థక వాక్యాన్ని (exclamatory) సామాన్య వాక్యంగా (declarative) మార్చాలంటే 'What a' తీసివేసి విషయాన్ని చెప్పాలి: 'The meal is delicious.' 2వ ఎంపిక ఆశ్చర్యార్థకం-ప్రశ్న కలయిక, 4వ ఎంపిక ప్రశ్నార్థక వాక్యం.

The auxiliary 'will' is moved before the subject and 'not' is added: 'Will they not attend the conference?' Options 1 and 3 change the tense. Note: 'Won't they attend...?' is the contracted form of the same structure, so the question is arguable; the answer follows the initial key (option 2).

సహాయక క్రియ 'will'ని కర్తకు ముందు ఉంచి 'not' చేర్చితే 'Will they not attend the conference?' వస్తుంది. 1, 3 ఎంపికలు కాలాన్ని మారుస్తాయి. అయితే 'Won't they attend...?' కూడా అదే నిర్మాణపు సంక్షిప్త రూపం కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదం (arguable); సమాధానం అధికారిక ప్రాథమిక కీ (ఎంపిక 2) ప్రకారం.

The positive degree is the basic form of an adjective, used without comparison: 'clear'. 'Taller' and 'shorter' are comparative; 'worst' is superlative.

విశేషణం యొక్క మూల రూపం positive degree: 'clear'. 'Taller', 'shorter' comparative degree; 'worst' superlative degree.

'Nobody' refers to no particular person, so it is an indefinite pronoun (like everybody, someone, anyone). Demonstrative pronouns are this/that/these/those; reciprocal ones are each other/one another.

'Nobody' ఏ ప్రత్యేక వ్యక్తినీ సూచించదు కాబట్టి ఇది అనిర్దిష్ట సర్వనామం (indefinite pronoun) – everybody, someone వంటివి. Demonstrative అంటే this/that/these/those; reciprocal అంటే each other/one another.

The accident happened in the past, and the waiting was in progress at that moment, so the past continuous 'were waiting' is used. 'Had been wait' is ungrammatical.

ప్రమాదం గతంలో జరిగింది, ఆ సమయంలో వేచి ఉండటం కొనసాగుతూ ఉంది కాబట్టి past continuous 'were waiting' సరైనది. 'Had been wait' వ్యాకరణ విరుద్ధం.

The sentence describes a habit ('during his free time'), so the simple present with a third-person singular subject, 'enjoys', is correct. 'Enjoying' lacks an auxiliary and 'will be enjoy' is ungrammatical.

'During his free time' అలవాటును సూచిస్తుంది, కాబట్టి ప్రథమ పురుష ఏకవచన కర్తతో simple present 'enjoys' వాడాలి. 'Enjoying'కి సహాయక క్రియ లేదు, 'will be enjoy' తప్పు.

The adjective 'blind' takes the preposition 'to' in the figurative sense of not noticing: 'blind to her faults'.

'Blind' అనే విశేషణం 'గమనించకపోవడం' అనే అర్థంలో 'to'తో వస్తుంది: 'blind to her faults'.

'Towards' is a preposition of direction/movement, showing the way she ran. It does not tell how (manner) or why (purpose) she ran.

'Towards' దిశను (direction) సూచించే preposition: ఆమె ఏ వైపు పరుగెత్తిందో తెలుపుతుంది. ఇది రీతిని (manner) లేదా ప్రయోజనాన్ని (purpose) సూచించదు.

In 'castle' the 't' is silent (pronounced /ˈkɑːsl/). In tight, fast and water the 't' is pronounced.

'Castle'లో 't' ఉచ్చారణలో ఉండదు (silent). Tight, fast, water లలో 't'ని ఉచ్చరిస్తాం.

Alphabetical order: cat, deer, dog, done, dot (do-g comes before do-n, which comes before do-t). So 'done' follows 'dog'. 'Cat' and 'deer' come before 'dog'.

అక్షర క్రమం: cat, deer, dog, done, dot (do-g తరువాత do-n, ఆ తరువాత do-t). కాబట్టి 'dog' తరువాత వచ్చేది 'done'. 'Cat', 'deer' 'dog'కు ముందు వస్తాయి.

When plural nouns are used in a general sense, no article is used: 'Women are cleverer than men.' 'The' would refer to specific groups, and 'a' cannot precede plural nouns.

బహువచన నామవాచకాలను సాధారణ అర్థంలో వాడినప్పుడు article అవసరం లేదు: 'Women are cleverer than men.' 'The' ప్రత్యేక సమూహాన్ని సూచిస్తుంది; బహువచనం ముందు 'a' రాదు.

The idiom is 'half a dozen'. 'Dozen' begins with a consonant sound, so 'a' (not 'an') is used.

'Half a dozen' అనేది నానుడి. 'Dozen' హల్లు ధ్వనితో మొదలవుతుంది కాబట్టి 'an' కాకుండా 'a' వాడతాం.

'The Dear Departed' (1908) by Stanley Houghton is a well-known one-act comedy, often prescribed in school and college syllabi. It is neither a poem nor non-fiction.

స్టాన్లీ హౌటన్ రాసిన 'The Dear Departed' (1908) ప్రసిద్ధ ఏకాంకిక (one-act play, comedy). ఇది కవిత కాదు, నాన్-ఫిక్షన్ కాదు.

'Where the Mind is Without Fear' is poem 35 of Rabindranath Tagore's 'Gitanjali', which won him the 1913 Nobel Prize in Literature. It expresses his vision of a free and awakened India.

'Where the Mind is Without Fear' రవీంద్రనాథ్ టాగూర్ 'గీతాంజలి'లోని 35వ కవిత; గీతాంజలికి 1913లో సాహిత్య నోబెల్ బహుమతి లభించింది. స్వేచ్ఛాయుత, జాగృత భారతదేశం గురించిన ఆయన ఆకాంక్షను ఇది తెలియజేస్తుంది.

A précis is a short, objective summary of the original, so personal opinions or comments must be left out. Clarity, brevity, faithful main ideas and good organization are all desirable.

Précis అంటే మూల పాఠ్యం యొక్క సంక్షిప్త, నిష్పాక్షిక సారాంశం; కాబట్టి వ్యక్తిగత అభిప్రాయాలు చేర్చకూడదు. స్పష్టత, సంక్షిప్తత, ప్రధాన భావాల సరైన ప్రతిబింబం, చక్కని నిర్మాణం కావాల్సినవి.

A headline condenses the main point of the article so readers know at a glance what it is about. It should not mislead, and detailed interpretation or style analysis belongs in the body.

సంపాదకీయం యొక్క శీర్షిక (headline) వ్యాసం ప్రధానాంశాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పి పాఠకులకు ఒక్క చూపులో విషయం తెలిపేలా ఉంటుంది. అది పాఠకులను తప్పుదారి పట్టించకూడదు; వివరణ, శైలి విశ్లేషణ వ్యాస భాగంలో ఉంటాయి.

The affective domain (Krathwohl) deals with interests, attitudes, emotions, appreciation and values. The cognitive domain concerns knowledge and thinking, and the psychomotor domain concerns motor skills; 'evaluative' is not one of Bloom's three domains.

అభిరుచులు, భావోద్వేగాలు, మానసిక ప్రవృత్తులు, విలువల అభివృద్ధికి సంబంధించినది భావావేశ రంగం (Affective Domain) – క్రాత్‌వోల్ వర్గీకరణ. జ్ఞానాత్మక రంగం ఆలోచన, జ్ఞానానికి; మనోవ్యాయామ రంగం (Psychomotor) నైపుణ్యాలకు సంబంధించినవి. 'Evaluative' బ్లూమ్ మూడు రంగాలలో లేదు.

Syntax is the branch of linguistics that studies how words combine to form phrases and sentences, i.e. sentence structure and word order. Word meaning is semantics, sound patterns are phonology and language change over time is historical linguistics.

వాక్యనిర్మాణం, పదక్రమాన్ని అధ్యయనం చేసేది సింటాక్స్ (Syntax). పద అర్థాల అధ్యయనం semantics, ధ్వని నమూనాలు phonology, కాలక్రమేణా భాషలో మార్పు historical linguistics.

Examples are used to show relevance, link ideas (correlation) and make a concept simpler to grasp. 'Intrusion' means an unwelcome interruption and is not a purpose of illustration.

ఉదాహరణలు ఇవ్వడం వల్ల సంబంధిత (relevance), పరస్పర సంబంధం (correlation), సరళీకరణ (simplification) సాధ్యమవుతాయి. 'Intrusion' అంటే అనవసర జోక్యం; ఇది ఉదాహరణల ఉద్దేశం కాదు.

A good curriculum is linked to other programmes and responds to the needs of the community and the learners. The other options describe isolation, which goes against sound curriculum principles.

మంచి పాఠ్యప్రణాళిక ఇతర కార్యక్రమాలతో అనుసంధానమై సమాజ అవసరాలకు స్పందిస్తుంది. మిగతా ఎంపికలు ఒంటరితనాన్ని సూచిస్తాయి, ఇవి పాఠ్యప్రణాళిక సూత్రాలకు విరుద్ధం.

Good handwriting must be legible (readable), along with uniform size, spacing and speed. Instability, complexity and overlapping letters make writing hard to read.

మంచి చేతిరాతకు స్పష్టత/చదవడానికి వీలుగా ఉండటం (Legibility) ముఖ్యం; అక్షరాల పరిమాణం, ఖాళీలు కూడా సమంగా ఉండాలి. అస్థిరత, సంక్లిష్టత, అక్షరాలు కలిసిపోవడం చదవడాన్ని కష్టం చేస్తాయి.

Confidence in speaking grows when learners get real-life, low-anxiety opportunities to use English, i.e. an authentic practice environment. Written-only work, relying on the mother tongue or discouraging clarification strategies does not build speaking confidence.

ఇంగ్లీష్ మాట్లాడే ఆత్మవిశ్వాసం వాస్తవిక సందర్భాలలో, భయం లేని వాతావరణంలో సాధన చేయడం (authentic practice environment) ద్వారా పెరుగుతుంది. కేవలం రాత పని, మాతృభాష వాడకం, స్పష్టీకరణ వ్యూహాలను నిరుత్సాహపరచడం సహాయపడవు.

Grammar games make learning enjoyable, so they motivate learners and sustain interest while practising structures in context. They are not tied to traditional methods nor limited to reading, writing or listening alone.

వ్యాకరణ ఆటలు అభ్యాసాన్ని ఆనందదాయకం చేసి విద్యార్థులను ప్రేరేపిస్తాయి, ఆసక్తిని నిలబెడతాయి. అవి సంప్రదాయ పద్ధతులకు అనుకూలం కావు, చదవడం/రాయడం/వినడం ఒక్కదానికే పరిమితం కావు.

Teaching-learning materials are classified as audio, visual and audio-visual aids. 'Oral aids' is not a recognised category.

బోధనాభ్యసన సామగ్రి శ్రవ్య (audio), దృశ్య (visual), శ్రవ్య-దృశ్య (audio-visual) సాధనాలుగా విభజించబడుతుంది. 'Oral aids' అనే వర్గం లేదు.

Try A = 7, B = 4: 74 × 6 = 444 = BBB. Other options fail, e.g. 42 × 6 = 252 and 47 × 6 = 282.

A = 7, B = 4 తీసుకుంటే 74 × 6 = 444 = BBB. మిగతా ఎంపికలు సరిపోవు (ఉదా. 42 × 6 = 252, 47 × 6 = 282).

There are 25 primes up to 100 and the number 1 is neither prime nor composite, so composites = 100 - 25 - 1 = 74, which is option 2. The initial key marks option 1 (73), so this question is arguable.

100 వరకు 25 ప్రధాన సంఖ్యలు ఉన్నాయి; 1 ప్రధాన/సంయుక్త సంఖ్య కాదు. కాబట్టి సంయుక్త సంఖ్యలు = 100 - 25 - 1 = 74 (ఎంపిక 2). ప్రాథమిక కీ ఎంపిక 1 (73) ఇచ్చింది, కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదం.

Sum of the first n odd numbers is n². Odd numbers up to 43 are 22 in count, so 1 + 3 + ... + 43 = 22² = 484. Removing the 1 gives 483.

మొదటి n బేసి సంఖ్యల మొత్తం n². 43 వరకు 22 బేసి సంఖ్యలు ఉన్నాయి, కాబట్టి 1 + 3 + ... + 43 = 22² = 484. 1 ను తీసివేస్తే 483.

Amount = 12600 × (1.1)² = 12600 × 1.21 = ₹15246, so CI = 15246 - 12600 = ₹2646. Option 2 is the amount, not the interest; option 3 is simple interest.

మొత్తం = 12600 × (1.1)² = 15246, చక్రవడ్డీ = 15246 - 12600 = ₹2646. ఎంపిక 2 మొత్తం మాత్రమే; ఎంపిక 3 సాధారణ వడ్డీ.

A trapezium has at least one pair of parallel sides, so every parallelogram (two pairs) qualifies. Rectangles need not be squares, kites need not be rhombuses and trapeziums need not be squares.

సమలంబ చతుర్భుజానికి కనీసం ఒక జత సమాంతర భుజాలు ఉంటాయి; సమాంతర చతుర్భుజానికి రెండు జతలు ఉంటాయి కాబట్టి అది సమలంబ చతుర్భుజమే. దీర్ఘచతురస్రం చతురస్రం కానవసరం లేదు, గాలిపటం సమచతుర్భుజం కానవసరం లేదు.

By Euclid's axiom, one and only one line passes through two distinct points. Infinitely many lines pass through a single point.

యూక్లిడ్ నియమం ప్రకారం రెండు విభిన్న బిందువుల గుండా ఒకే ఒక సరళరేఖ ఉంటుంది. ఒక బిందువు గుండా అనంతమైన రేఖలు వెళ్తాయి.

Interior + exterior = 180°, so exterior = 2/7 × 180° = 360°/7. Number of sides = 360° ÷ (360°/7) = 7.

అంతర + బాహ్య కోణం = 180°, కాబట్టి బాహ్య కోణం = 2/7 × 180° = 360°/7. భుజాల సంఖ్య = 360° ÷ (360°/7) = 7.

AB = AC gives ∠B = ∠C = 40°. Then ∠A = 180° - 80° = 100°, so ∠A : ∠B = 100 : 40 = 5 : 2.

AB = AC కాబట్టి ∠B = ∠C = 40°. ∠A = 180° - 80° = 100°. అందువల్ల ∠A : ∠B = 100 : 40 = 5 : 2.

(3x + y)(x + y) = 3x² + 4xy + y². Multiplying by (2x - y): 6x³ + 8x²y + 2xy² - 3x²y - 4xy² - y³ = 6x³ + 5x²y - 2xy² - y³.

(3x + y)(x + y) = 3x² + 4xy + y². దీన్ని (2x - y) తో గుణిస్తే 6x³ + 8x²y + 2xy² - 3x²y - 4xy² - y³ = 6x³ + 5x²y - 2xy² - y³.

56000000 = 5.6 × 10⁷ and 0.0000014 = 1.4 × 10⁻⁶. The quotient is 4 × 10⁷⁻⁽⁻⁶⁾ = 4 × 10¹³.

56000000 = 5.6 × 10⁷, 0.0000014 = 1.4 × 10⁻⁶. భాగఫలం = 4 × 10⁷⁺⁶ = 4 × 10¹³.

2p/3 = 3 + 5/7 = 26/7, so p = (26/7) × (3/2) = 39/7.

2p/3 = 3 + 5/7 = 26/7, కాబట్టి p = (26/7) × (3/2) = 39/7.

A is true since (a + b)² - (a - b)² = 4ab. B is false because a⁴ - b⁴ = (a - b)(a + b)(a² + b²). C is false because (x - a)(x + b) = x² + (b - a)x - ab. So B and C are false.

A సత్యం, ఎందుకంటే (a + b)² - (a - b)² = 4ab. B అసత్యం: a⁴ - b⁴ = (a - b)(a + b)(a² + b²). C అసత్యం: (x - a)(x + b) = x² + (b - a)x - ab. కాబట్టి B, C అసత్యాలు.

These are inclusive classes, so convert to exclusive: 6.5 - 12.5, 12.5 - 18.5 and so on. Class size = 12.5 - 6.5 = 6 (also 13 - 7 = 6).

ఇవి సమ్మిళిత తరగతులు; వీటిని 6.5 - 12.5, 12.5 - 18.5 ... గా మారిస్తే తరగతి పొడవు = 12.5 - 6.5 = 6 (13 - 7 = 6 కూడా).

A regular n-gon coincides with itself n times in a full turn (angle 360°/n), so a regular pentagon has order 5 (rotation by 72°).

క్రమ n-భుజి 360° తిరిగే లోపు n సార్లు తనపై ఏకీభవిస్తుంది (360°/n). క్రమ పంచభుజికి భ్రమణ పరిమాణం 5 (72° భ్రమణం).

Area = area of ΔABD + area of ΔCBD = ½ × 15 × 2 + ½ × 15 × 3 = 15 + 22.5 = 37.5 cm².

వైశాల్యం = ΔABD + ΔCBD = ½ × 15 × 2 + ½ × 15 × 3 = 15 + 22.5 = 37.5 చ.సెం.మీ.

New edge = 1.5a, so new surface area = 6(1.5a)² = 2.25 × 6a². The increase is 1.25 times the original, i.e. 125%. (225% would be the new area as a percentage of the old.)

కొత్త అంచు = 1.5a, కొత్త సంపూర్ణతల వైశాల్యం = 6(1.5a)² = 2.25 × 6a². పెరుగుదల = 1.25 రెట్లు = 125%. (225% అనేది కొత్త వైశాల్యం శాతం మాత్రమే.)

Aristotle defined mathematics as the 'science of quantity'. Auguste Comte called it the 'science of indirect measurement' and Benjamin Peirce called it 'the science that draws necessary conclusions'.

అరిస్టాటిల్ గణితాన్ని 'పరిమాణ శాస్త్రం' (science of quantity) అని నిర్వచించాడు. అగస్టు కోమ్టే దీన్ని 'పరోక్ష కొలత శాస్త్రం' అన్నాడు; బెంజమిన్ పీర్స్ 'అవసరమైన నిర్ణయాలను రాబట్టే శాస్త్రం' అన్నాడు.

Friedrich Froebel developed the Kindergarten ('children's garden') method that teaches through play. The Montessori method is by Maria Montessori.

ఫ్రెడ్రిక్ ప్రొబెల్ ఆటల ద్వారా బోధించే కిండర్ గార్టెన్ పద్ధతిని రూపొందించాడు. మాంటిస్సోరి పద్ధతి మేరియా మాంటిస్సోరిది.

Euclid of Alexandria wrote 'The Elements' (c. 300 BCE), a 13-volume work that systematised geometry.

అలెగ్జాండ్రియాకు చెందిన యూక్లిడ్ (సుమారు క్రీ.పూ. 300) 13 సంపుటాల 'ది ఎలిమెంట్స్' గ్రంథాన్ని రచించి జ్యామితిని క్రమబద్ధం చేశాడు.

Aryabhata introduced the 'Kuttaka' (pulveriser) method for solving linear indeterminate equations; it was later developed by Brahmagupta and Bhaskara. The question follows the initial key (Aryabhatta).

ఆర్యభట్ట అనిర్ధారిత సరళ సమీకరణాల సాధనకు 'కుట్టక' (Kuttaka) పద్ధతిని ఉపయోగించాడు; తర్వాత బ్రహ్మగుప్తుడు, భాస్కరుడు దీన్ని అభివృద్ధి చేశారు. ప్రాథమిక కీ ప్రకారం ఆర్యభట్ట.

1729 is the Hardy-Ramanujan number: the smallest number expressible as a sum of two cubes in two ways, 1³ + 12³ = 9³ + 10³.

1729 ను హార్డీ-రామానుజన్ సంఖ్య అంటారు: రెండు ఘనాల మొత్తంగా రెండు విధాలుగా రాయగల అతి చిన్న సంఖ్య, 1³ + 12³ = 9³ + 10³.

The inductive method (from particular examples to general rules) was introduced by Francis Bacon, who championed induction in scientific method.

విశేష ఉదాహరణల నుంచి సాధారణ సూత్రాలకు వెళ్లే ఆగమన పద్ధతిని ఫ్రాన్సిస్ బెకన్ ప్రవేశపెట్టాడు.

Dominoes are named by listing the number of dots on each half, so a domino with 2 and 3 is a 2-3 domino. It is not a fraction.

డొమినోను రెండు భాగాలలోని చుక్కల సంఖ్యతో పిలుస్తారు; 2, 3 ఉంటే 2-3 డొమినో. ఇది భిన్నం కాదు.

The standard order is: weightage table (b), blue print (a), preparing questions (c), then scoring key (d). Option 2 repeats 'b' and is not a valid sequence.

ప్రామాణిక క్రమం: భారత్వ పట్టిక (b), బ్లూప్రింట్ (a), ప్రశ్నల తయారీ (c), స్కోరింగ్ కీ (d). ఎంపిక 2 లో 'b' పునరావృతమైంది కాబట్టి సరైన క్రమం కాదు.

Aquatic plants absorb water over their whole surface, so their roots are small and reduced and mainly hold the plant in place. Deep, strong or highly branched roots are features of land plants.

నీటి మొక్కలు శరీర ఉపరితలం ద్వారా నీటిని పీల్చుకుంటాయి కాబట్టి వేర్లు చిన్నవిగా ఉండి మొక్కను స్థానంలో ఉంచుతాయి. లోతైన, బలమైన, శాఖలుగల వేర్లు భూమిపై మొక్కల లక్షణాలు.

Digestion is completed in the small intestine, where pancreatic and intestinal juices break food into absorbable forms. The large intestine mainly absorbs water.

జీర్ణక్రియ చిన్న ప్రేగులో పూర్తవుతుంది; క్లోమ, ఆంత్ర రసాలు ఆహారాన్ని శోషణకు అనువుగా విడగొడతాయి. పెద్ద ప్రేగు ప్రధానంగా నీటిని శోషిస్తుంది.

Oviparous animals lay eggs: frog and lizard do. Dolphin, sheep, buffalo and donkey give birth to live young, so the other pairs each contain at least one non-egg-layer.

అండోత్పాదక జీవులు గుడ్లు పెడతాయి; కప్ప, బల్లి గుడ్లు పెడతాయి. డాల్ఫిన్, గొర్రె, గేదె, గాడిద పిల్లలను కంటాయి, కాబట్టి మిగతా జతల్లో కనీసం ఒకటి గుడ్లు పెట్టదు.

Tents and caravans are temporary or movable shelters. A hut and a tiled house are fixed, relatively permanent houses, so C and D are not temporary.

గుడారాలు, కారవాన్ తాత్కాలిక/కదిలే నివాసాలు. గుడిసె, పెంకుటిల్లు స్థిరమైన నివాసాలు, కాబట్టి C, D తాత్కాలికం కావు.

Biological nitrogen fixers are microbes such as Rhizobium and blue-green algae (cyanobacteria). Leguminous plants only host Rhizobium in root nodules, and yeast does not fix nitrogen, so the answer is A, B.

జీవ నత్రజని స్థాపకాలు రైజోబియం, నీలి-ఆకుపచ్చ శైవలాలు (సయనోబాక్టీరియా) వంటి సూక్ష్మజీవులు. చిక్కుడు జాతి మొక్కలు వేరు బుడిపెలలో రైజోబియంకు ఆశ్రయం మాత్రమే ఇస్తాయి; ఈస్ట్ నత్రజనిని స్థాపించదు.

Sebum is an oily secretion made of fatty acids, wax esters, sterols and triglycerides. It does not contain hormones.

సెబం కొవ్వు ఆమ్లాలు, మైనం, స్టెరాల్స్, ట్రైగ్లిజరైడ్లతో కూడిన జిడ్డు స్రావం. ఇందులో హార్మోన్లు ఉండవు.

Crocodiles are reptiles and breathe air through lungs. Gills are for fish, skin for amphibians (partly) and trachea for insects.

మొసలి సరీసృపం కాబట్టి ఊపిరితిత్తులతో శ్వాసిస్తుంది. మొప్పలు చేపలకు, చర్మం ఉభయచరాలకు, శ్వాసనాళాలు కీటకాలకు.

Each recycling shortens paper fibres, so paper can be recycled about 5 to 7 times before the fibres become too short to be useful.

ప్రతి రీసైక్లింగ్‌లో కాగితపు పోగులు పొట్టివవుతాయి; అందువల్ల కాగితాన్ని సుమారు 5 - 7 సార్లు రీసైకిల్ చేయవచ్చు.

The right side of the heart (right atrium and right ventricle) receives deoxygenated blood from the body and pumps it to the lungs. The left side holds oxygenated blood. Upper and lower chambers both exist on each side, so they are not specific to deoxygenated blood.

గుండె కుడి భాగం (కుడి కర్ణిక, కుడి నిలయం) శరీరం నుంచి వచ్చే ఆక్సిజన్ రహిత రక్తాన్ని స్వీకరించి ఊపిరితిత్తులకు పంపుతుంది. ఎడమ భాగంలో ఆక్సిజన్ కలిగిన రక్తం ఉంటుంది. పై, కింది గదులు రెండు వైపులా ఉంటాయి కాబట్టి అవి సరైన సమాధానం కావు.

A laboratory thermometer is graduated from −10°C to 110°C, so its minimum reading is −10°C. The 35°C to 42°C range belongs to the clinical thermometer.

ప్రయోగశాల ధర్మామీటర్ స్కేలు −10°C నుంచి 110°C వరకు ఉంటుంది, కాబట్టి కనిష్ట విలువ −10°C. 35°C నుంచి 42°C వరకు ఉండేది క్లినికల్ ధర్మామీటర్.

A plane mirror forms an image that is erect, of the same size as the object, laterally inverted and virtual (it cannot be taken on a screen). Real images are formed by concave mirrors or convex lenses, not plane mirrors.

సమతల దర్పణం ఏర్పరచే ప్రతిబింబం నిటారుగా, వస్తువుతో సమాన పరిమాణంలో, పార్శ్వ విలోమంగా, మిథ్యా (virtual) గా ఉంటుంది; దీనిని తెరపై పట్టలేము. నిజ ప్రతిబింబాలు పుటాకార దర్పణం, కుంభాకార కటకాల ద్వారా ఏర్పడతాయి.

Distance = 0.45 km = 450 m; time = 15 min = 900 s. Speed = 450/900 = 0.5 m/s.

దూరం = 0.45 కి.మీ = 450 మీ; కాలం = 15 నిమిషాలు = 900 సె. వడి = 450/900 = 0.5 మీ./సె.

Friction acts opposite to the direction of motion or applied force, resisting relative motion between surfaces. Magnetic, gravitational and electrostatic forces can attract or repel and do not always oppose the applied force.

ఘర్షణ బలం చలన దిశకు లేదా అనువర్తిత బలానికి వ్యతిరేక దిశలో పనిచేసి ఉపరితలాల మధ్య సాపేక్ష చలనాన్ని అడ్డుకుంటుంది. అయస్కాంత, గురుత్వ, స్థిర విద్యుత్ బలాలు ఆకర్షణ లేదా వికర్షణ కావచ్చు, ఎల్లప్పుడూ వ్యతిరేకించవు.

Frequency = number of oscillations / time = 20/120 s = 0.1666 Hz, i.e. about 0.16 Hz (nearest option). 0.33 Hz would correspond to 40 oscillations in two minutes.

పౌనఃపున్యం = డోలనాల సంఖ్య / కాలం = 20/120 సె = 0.1666 Hz ≈ 0.16 Hz (దగ్గరి ఎంపిక). 0.33 Hz అంటే రెండు నిమిషాలలో 40 డోలనాలు.

Lightning (electric discharge) occurs when charges accumulated in clouds are neutralised either between two oppositely charged clouds or between a charged cloud and the earth. A single cloud alone has no opposite charge to discharge to, so P is wrong.

మేఘాలలో పోగైన ఆవేశాలు రెండు వ్యతిరేక ఆవేశ మేఘాల మధ్య లేదా ఆవేశ మేఘానికి, భూమికి మధ్య తటస్థీకరణ చెందినప్పుడు మెరుపు (విద్యుత్ ఉత్సర్గం) కలుగుతుంది. ఒక్క మేఘమే ఉంటే వ్యతిరేక ఆవేశం లేనందున P సరికాదు.

The bee's waggle dance conveys the direction and distance of food through movement, so it is visual/tactile communication, not chemical. Chemical communication uses pheromones, such as ants' trails. The other three pairs are correct.

తేనెటీగల వాగల్ నృత్యం ఆహార దిశ, దూరాన్ని కదలికల ద్వారా తెలుపుతుంది, కాబట్టి అది దృశ్య/స్పర్శ భావవ్యక్తీకరణ, రసాయన కాదు. రసాయన భావవ్యక్తీకరణకు ఫెరోమోన్లు (చీమల దారి) ఉదాహరణ. మిగతా జతలు సరైనవి.

As per the initial key, Arrhenius's view is that science is measurement (quantitative study). This is a pedagogy-of-science definition question; the key association to remember is Arrhenius - measurement.

ప్రారంభ కీ ప్రకారం ఆర్హీనియస్ దృష్టిలో విజ్ఞానశాస్త్రం అంటే మాపనం (measurement). ఇది విజ్ఞాన శాస్త్ర బోధన నిర్వచనాల ప్రశ్న; ఆర్హీనియస్ - మాపనం అని గుర్తుంచుకోండి.

The initial key marks option 3 (9). However, many textbooks list eight NCF-2005 themes (Food, Materials, The World of the Living, How Things Work, Moving Things, People and Ideas, Natural Phenomena, Natural Resources), so this question is arguable. The answer follows the initial key.

ప్రారంభ కీ ఎంపిక 3 (9) ను సూచిస్తోంది. అయితే చాలా పుస్తకాలు NCF-2005 లో ఎనిమిది ఇతివృత్తాలను (ఆహారం, పదార్థాలు, జీవ ప్రపంచం, వస్తువులు ఎలా పనిచేస్తాయి, చలనం, ప్రజలు-ఆలోచనలు, సహజ దృగ్విషయాలు, సహజ వనరులు) పేర్కొంటాయి, కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదం. సమాధానం ప్రారంభ కీ ప్రకారమే.

Johannes Gutenberg invented the printing press (movable type), not atomic structure, so that pair is mismatched. Karl Ernst von Baer (embryology), William Harvey (blood circulation) and Louis Pasteur (rabies vaccine) are correct.

జోహన్స్ గుటెన్‌బర్గ్ ముద్రణ యంత్రాన్ని (printing press) కనుగొన్నారు, అణు నిర్మాణం కాదు; అందువల్ల ఆ జత సరికాదు. కార్ల్ వాన్ బేర్ (పిండోత్పత్తి శాస్త్రం), విలియం హార్వే (రక్తప్రసరణ), లూయీ పాశ్చర్ (రాబిస్ టీకా) జతలు సరైనవి.

Classification means grouping objects on the basis of similarities and differences in their properties, so identifying these is the expression of classification ability. The other options relate to analysis, evaluation and questioning skills.

వర్గీకరణ అంటే వస్తువులను వాటి ధర్మాల్లోని పోలికలు, తేడాల ఆధారంగా సమూహపరచడం; కాబట్టి పోలికలు, తేడాలను గుర్తించడమే వర్గీకరణ సామర్థ్యం. ఇతర ఎంపికలు విశ్లేషణ, మూల్యాంకనం, ప్రశ్నించే నైపుణ్యాలకు సంబంధించినవి.

As per the initial key, mind mapping (a graphic summary of the lesson's concepts) is conducted in the first period of every lesson as an introduction to the unit. It is not restricted to non-language subjects and is not needed in every period.

ప్రారంభ కీ ప్రకారం, పాఠ్యాంశ భావనల చిత్రరూప సారాంశమైన మైండ్ మ్యాపింగ్‌ను ప్రతి పాఠం మొదటి పీరియడ్‌లో పరిచయంగా నిర్వహిస్తారు. ఇది భాషేతర సబ్జెక్టులకే పరిమితం కాదు, ప్రతి పీరియడ్‌లో అవసరం లేదు.

Open-ended questions have no single fixed answer and make learners analyse, evaluate and justify, thereby developing critical thinking. Scientific attitude and open mindedness are built more through activities and discussion.

విస్తృత (open-ended) ప్రశ్నలకు ఒకే నిర్ణీత సమాధానం ఉండదు; విద్యార్థులు విశ్లేషించి, మూల్యాంకనం చేసి, సమర్థించాల్సి వస్తుంది, తద్వారా విమర్శనాత్మక ఆలోచన (critical thinking) పెరుగుతుంది.

The initial key marks 'Examination' as the sum of tests conducted across all areas of a class or course. Note that 'evaluation' is a broader value-judgement process, so the wording is somewhat arguable; follow the initial key.

ప్రారంభ కీ 'పరీక్ష (Examination)' ను తరగతి/కోర్సులోని అన్ని విషయాల్లో నిర్వహించే పరీక్షల మొత్తంగా సూచిస్తోంది. 'మూల్యాంకనం' విస్తృతమైన విలువ నిర్ణయ ప్రక్రియ కాబట్టి పదజాలం కొంత వివాదాస్పదం; ప్రారంభ కీ ప్రకారం సమాధానం.

An Interactive Flat Panel (IFP) is a large touchscreen board supplied to schools that connects to the internet and plays videos such as YouTube for teaching. An overhead projector only projects transparencies and cannot access the internet.

ఇంటరాక్టివ్ ఫ్లాట్ ప్యానెల్ (IFP) అనేది ఇంటర్నెట్‌కు అనుసంధానమై యూట్యూబ్ వంటి వీడియోలను ప్రదర్శించే పెద్ద టచ్ స్క్రీన్ సాధనం, పాఠశాలలకు సరఫరా చేశారు. ఓవర్‌హెడ్ ప్రొజెక్టర్ పారదర్శక పత్రాలను మాత్రమే ప్రదర్శిస్తుంది, ఇంటర్నెట్ వాడలేము.

India's Standard Meridian is 82°30' E longitude and passes through Mirzapur (Uttar Pradesh), giving Indian Standard Time, 5½ hours ahead of GMT. It also crosses Andhra Pradesh, Odisha and Chhattisgarh.

భారత ప్రామాణిక రేఖాంశం 82°30' తూర్పు; ఇది ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీర్జాపూర్ గుండా వెళుతుంది, దీని ఆధారంగా భారత ప్రామాణిక కాలం (IST) GMT కంటే 5½ గంటలు ముందు ఉంటుంది. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా, ఛత్తీస్‌గఢ్ గుండా కూడా వెళుతుంది.

The Alaknanda originates from the Satopanth glacier in Uttarakhand and joins the Bhagirathi at Devprayag to form the Ganga. The Bhagirathi rises at Gangotri.

అలకనంద ఉత్తరాఖండ్‌లోని సతోపంత్ హిమానీనదం నుంచి పుట్టి దేవప్రయాగ వద్ద భాగీరథితో కలిసి గంగానదిగా ఏర్పడుతుంది. భాగీరథి గంగోత్రి వద్ద పుడుతుంది.

In Census 2011, Uttar Pradesh had the highest population (about 19.9 crore) and Sikkim the lowest among the states (about 6.1 lakh). Goa has the second lowest.

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఉత్తరప్రదేశ్ అత్యధిక జనాభా (సుమారు 19.9 కోట్లు), సిక్కిం అత్యల్ప జనాభా (సుమారు 6.1 లక్షలు) కలిగిన రాష్ట్రాలు. గోవా రెండో అత్యల్ప.

As given in the school textbook, the Neolithic (New Stone) Age is dated from about 8000 BCE to 3000 BCE, marked by farming, domestication of animals and settled life. The Mesolithic age precedes it.

పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం కొత్తరాతి (నియోలిథిక్) యుగం సుమారు క్రీ.పూ. 8000 నుంచి 3000 వరకు; వ్యవసాయం, జంతువులను మచ్చిక చేయడం, స్థిర నివాసం దీని లక్షణాలు. దీనికి ముందు మధ్యరాతి యుగం.

As per the initial key, Ganapatideva (1199-1262), the greatest Kakatiya ruler, bore the title 'Mahamandaleswara'. Titles of this type were used by several Kakatiya rulers who began as feudatories of the Western Chalukyas, so the answer follows the initial key.

ప్రారంభ కీ ప్రకారం గొప్ప కాకతీయ పాలకుడు గణపతిదేవుడు (1199-1262) 'మహామండలేశ్వర' బిరుదు కలిగి ఉన్నాడు. పశ్చిమ చాళుక్యుల సామంతులుగా ప్రారంభమైన పలువురు కాకతీయ పాలకులు ఇలాంటి బిరుదులు వాడారు; సమాధానం ప్రారంభ కీ ప్రకారం.

As per the initial key, the Khonds of the forests of Odisha cooked with oil extracted from sal and mahua seeds and depended on forest produce. Baigas, Mundas and Santhals are other tribes with different livelihood patterns.

ప్రారంభ కీ ప్రకారం ఒడిశా అడవులలోని ఖోండులు సాల్, మహువా విత్తనాల నూనెతో వంట చేసేవారు, అటవీ ఉత్పత్తులపై ఆధారపడేవారు. బైగాలు, ముండాలు, సంతాలులు వేరే జీవన విధానాలు కలిగిన తెగలు.

In the delta districts of coastal Andhra, the Swadeshi movement (1905 onwards, after the partition of Bengal) was known as the Vandemataram movement.

బెంగాల్ విభజన (1905) తర్వాత వచ్చిన స్వదేశీ ఉద్యమాన్ని కోస్తా ఆంధ్ర డెల్టా జిల్లాల్లో వందేమాతరం ఉద్యమం అని పిలిచారు.

Every state has a Governor, who is appointed by the President on the advice of the Union Council of Ministers headed by the Prime Minister, and the same person can serve as Governor of two or more states (Article 153 proviso). So all three statements are correct.

ప్రతి రాష్ట్రానికి గవర్నర్ ఉంటారు; ప్రధాని నేతృత్వంలోని కేంద్ర మంత్రి మండలి సలహా మేరకు రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు; ఒకే వ్యక్తి రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు గవర్నర్‌గా ఉండవచ్చు (అధికరణ 153 ప్రొవిసో). కాబట్టి మూడు వాక్యాలూ సరైనవే.

India has three levels of courts: district/subordinate courts, High Courts at state level and the Supreme Court at national level. So the statement about four levels is incorrect; the other statements are true.

భారతదేశంలో న్యాయస్థానాలు మూడు స్థాయిలలో ఉన్నాయి: జిల్లా/దిగువ కోర్టులు, రాష్ట్ర స్థాయిలో హైకోర్టు, జాతీయ స్థాయిలో సుప్రీంకోర్టు. కాబట్టి 'నాలుగు స్థాయిలు' అనే వాక్యం సరికాదు; మిగతావి సరైనవి.

Dr. Rajendra Prasad was elected President of the Constituent Assembly in December 1946. Dr. B.R. Ambedkar chaired the Drafting Committee.

1946 డిసెంబర్‌లో డాక్టర్ రాజేంద్రప్రసాద్ రాజ్యాంగ పరిషత్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షుడు.

Raja Rammohan Roy founded the Brahma Sabha in Calcutta in 1828, which later became the Brahmo Samaj. He is regarded as the father of the Indian Renaissance.

రాజా రామ్మోహన్ రాయ్ 1828లో కలకత్తాలో బ్రహ్మసభను స్థాపించారు; అదే తరువాత బ్రహ్మసమాజంగా మారింది. ఆయనను భారత పునరుజ్జీవన పిత అంటారు.

Sudan's population fell mainly because of emigration: people left the country in large numbers owing to prolonged conflict and instability. Emigration means people moving out of a country.

సుడాన్‌లో సుదీర్ఘ ఘర్షణలు, అస్థిరత వల్ల ప్రజలు పెద్ద సంఖ్యలో దేశం విడిచి వెళ్ళడం (ఉద్వలస, emigration) వల్ల జనాభా తగ్గింది.

In the land terms of the Kakatiya period, Racha polam is government land, Thota polam is orchard land, Veli polam is irrigated land and Adda pattu sunkam is a tax on flocks. This gives i-b, ii-c, iii-a, iv-d.

కాకతీయుల కాలపు భూమి పదాలు: రాచ పొలం అంటే ప్రభుత్వ భూమి, తోట పొలం అంటే పండ్ల తోటల భూమి, వెలి పొలం అంటే నీటి వసతి గల భూమి, అడ్డ పట్టు సుంకం అంటే గొర్రెల మందపై విధించే పన్ను. కాబట్టి i-b, ii-c, iii-a, iv-d.

Bezwada Wilson, leader of the movement to eradicate manual scavenging (Safai Karamchari Andolan), received the Ramon Magsaysay Award in 2016.

మానవ మలమూత్రాలను చేతులతో ఎత్తివేసే వృత్తి (manual scavenging) నిర్మూలన ఉద్యమ నాయకుడు బెజవాడ విల్సన్ 2016లో రామన్ మెగసెసె అవార్డు పొందారు.

Vallabhacharya (1479-1531), founder of the Pushtimarg, was born into a Telugu Brahmin family and propagated Krishna bhakti. Jnaneswar was a Marathi saint and Ramananda and Madhvacharya were not from Telugu families.

పుష్టిమార్గ స్థాపకుడు వల్లభాచార్యులు (1479-1531) తెలుగు బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించి కృష్ణ భక్తిని ప్రచారం చేశారు. జ్ఞానేశ్వర్ మరాఠీ సాధువు; రామానందుడు, మధ్వాచార్యులు తెలుగు కుటుంబాలకు చెందినవారు కాదు.

The Early (Rig) Vedic period is dated to about 1500-1000 BC, and the Later Vedic period to about 1000-600 BC. The period 2500-1500 BC broadly covers the Harappan civilisation.

తొలివేద (రుగ్వేద) కాలం సుమారు క్రీ.పూ. 1500-1000, ఉత్తర వేద కాలం క్రీ.పూ. 1000-600. క్రీ.పూ. 2500-1500 సుమారుగా హరప్పా నాగరికత కాలం.

The inductive method moves from specific examples to a general rule (particular to general). The deductive method goes the opposite way, from general rules to specific cases.

ఆగమన (inductive) పద్ధతిలో ప్రత్యేక ఉదాహరణల నుండి సాధారణ సూత్రానికి చేరతారు. నిగమన (deductive) పద్ధతి దీనికి వ్యతిరేకం: సాధారణ సూత్రం నుండి ప్రత్యేక సందర్భాలకు.

Raising questions, searching for sources, interpreting information and submitting a report are the steps of the inquiry-based approach, where learners find answers through their own investigation.

ప్రశ్నలు లేవనెత్తడం, వనరులను అన్వేషించడం, సమాచారాన్ని వ్యాఖ్యానించడం, నివేదిక సమర్పించడం విచారణాధార ఉపగమం (inquiry based approach) సోపానాలు; ఇందులో విద్యార్థులు స్వయంగా పరిశోధించి సమాధానాలు కనుగొంటారు.

Under Section 29(1) of the RTE Act, the academic authority specified by the appropriate government lays down the curriculum and evaluation procedure; in the states this authority is the SCERT. NCERT is the national body and DIET works at district level.

RTE చట్టం సెక్షన్ 29(1) ప్రకారం సంబంధిత ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన విద్యా అధికార సంస్థ పాఠ్య ప్రణాళిక, మూల్యాంకన విధానాన్ని రూపొందిస్తుంది; రాష్ట్రాల్లో ఈ సంస్థ SCERT. NCERT జాతీయ సంస్థ, DIET జిల్లా స్థాయి సంస్థ.

In the story method the teacher narrates and the learners mostly listen, so it is teacher centred. Discussion, project and activity methods are learner-centred, with active participation of students.

కథా పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుడు కథ చెబుతాడు, విద్యార్థులు ఎక్కువగా వింటారు; కాబట్టి ఇది ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృతం. చర్చ, ప్రకల్పన, కృత్యాధార పద్ధతులు విద్యార్థి కేంద్రీకృతమైనవి.

In parallel teaching (a co-teaching model), the class is divided into mixed-ability groups and each group is taught the same content by a different teacher at the same time. In alternative teaching only a small group is taught separately.

సమాంతర బోధన (parallel teaching) అనే సహ-బోధన నమూనాలో తరగతిని మిశ్రమ సామర్థ్య సమూహాలుగా విభజించి, ఒకే అంశాన్ని ఒకే సమయంలో వేర్వేరు ఉపాధ్యాయులు వేర్వేరు సమూహాలకు బోధిస్తారు. ప్రత్యామ్నాయ బోధనలో చిన్న సమూహాన్ని మాత్రమే విడిగా బోధిస్తారు.

The Secondary Education Commission (Mudaliar Commission, 1952-53) recommended that Social Studies be taught as a compulsory subject along with Mathematics and General Science in the secondary school curriculum.

సెకండరీ విద్యా కమిషన్ (ముదలియార్ కమిషన్, 1952-53) మాధ్యమిక పాఠశాల పాఠ్యప్రణాళికలో గణితం, సామాన్య శాస్త్రంతో పాటు సాంఘిక శాస్త్రాన్ని తప్పనిసరి సబ్జెక్టుగా బోధించాలని సిఫారసు చేసింది.

In the Social Studies academic standards, abilities such as classifying and finding similarities and differences fall under Conceptual Understanding. Information skills involve reading and collecting data, and mapping skills relate to maps.

సాంఘిక శాస్త్ర విద్యా ప్రమాణాల్లో వర్గీకరించడం, పోలికలు-భేదాలు చెప్పడం వంటి సామర్థ్యాలు విషయావగాహన (conceptual understanding) కిందికి వస్తాయి. సమాచార నైపుణ్యాలు సమాచార సేకరణ, పఠనానికి; పట నైపుణ్యాలు పటాలకు సంబంధించినవి.

Dramatization (role play) lets students enact historical events and so express and relive them, making history vivid. Panel discussion, symposium and seminar are discussion-oriented techniques.

నాటకీకరణ (dramatization/role play) ద్వారా విద్యార్థులు చారిత్రక సంఘటనలను అభినయించి అనుభవించగలరు, చరిత్ర సజీవంగా అనిపిస్తుంది. పానెల్ చర్చ, సింపోజియం, సెమినార్ చర్చా ఆధారిత పద్ధతులు.