AP TET 2026 SGT Paper IA Question Paper 8 August 2026 Shift 1

Development as the complex process of integrating different structures and functions is Anderson's definition. Hurlock and Gesell define development differently (Hurlock: a progressive series of orderly, coherent changes; Gesell: a continuous process of maturation and growth).

విభిన్న నిర్మాణాలను, విధులను సమైక్యం చేసే క్లిష్టమైన ప్రక్రియే వికాసం అని నిర్వచించినది అండర్సన్. హర్లాక్, గెస్సెల్ వికాసాన్ని వేరే విధంగా నిర్వచించారు (హర్లాక్: క్రమబద్ధమైన, పరస్పర సంబంధమున్న మార్పుల పరంపర).

Narrative records note down all behaviours of the child in natural settings in the order they occur, so the final key gives option 4 (Narratives). Note: an anecdotal record usually captures one significant incident and is the tempting alternative; the wording is arguable, but this follows the final key.

సహజ పరిస్థితులలో పిల్లల ప్రవర్తనలన్నింటినీ అవి జరిగిన క్రమంలో నమోదు చేయడం కథనాలు (Narratives). తుది కీ ప్రకారం సమాధానం 4. సంఘటన రచనాత్మక రికార్డు (Anecdotal record) సాధారణంగా ఒక ముఖ్య సంఘటనను నమోదు చేస్తుంది; ప్రశ్న పదజాలం వివాదాస్పదం కావచ్చు, అయినా తుది కీని అనుసరించాం.

In approach-avoidance conflict one goal has both attractive and repulsive features. The diabetic who wants sweets but fears high sugar is drawn to and repelled by the same object. Option 2 is approach-approach, option 4 is avoidance-avoidance.

ఒకే లక్ష్యం ఆకర్షణీయంగా, అదే సమయంలో భయపెట్టేదిగా ఉంటే అది ఉపగమ-పరిహార సంఘర్షణ. స్వీట్స్ తినాలనే కోరిక, చక్కెర పెరుగుతుందనే భయం ఒకే వస్తువుపై ఉండటం దీనికి ఉదాహరణ. 2వ ఎంపిక ఉపగమ-ఉపగమ, 4వ ఎంపిక పరిహార-పరిహార సంఘర్షణ.

Development shows marked individual differences: each child grows at a different rate and pattern. The other statements are correct principles (cephalocaudal and proximodistal trends, heredity-environment interaction, continuous and cumulative).

వికాసంలో వైయక్తిక భేదాలు తప్పనిసరిగా ఉంటాయి; ప్రతి బిడ్డ వేర్వేరు వేగంతో, తీరుతో ఎదుగుతాడు. కాబట్టి 2వ వాక్యం సరికానిది. మిగిలినవి సరైన నియమాలు (శిరోపాదాభిముఖ, సమీప-దూరస్థ దిశలు, అనువంశికత-పరిసరాల ఫలితం, నిరంతర-సంచిత ప్రక్రియ).

Peter Worsley defined socialization as the process of transmission of culture, by which people learn the rules and practices of the social group. The other names are linked with different definitions.

సంస్కృతి బదిలీ ప్రక్రియ ద్వారా మనుషులు సామాజిక సమూహ నియమాలు, ఆచారాలను నేర్చుకోవడమే సామాజికీకరణ అని నిర్వచించినది పీటర్ వోర్స్లీ (Peter Worsley).

At birth a baby shows only general excitement; distinct emotions develop later through maturation and learning. So 'all emotions are formed by birth' is not a characteristic. The other three statements are accepted characteristics of emotions.

పుట్టినప్పుడు శిశువులో సాధారణ ఉత్తేజం మాత్రమే ఉంటుంది; వివిధ ఉద్వేగాలు తరువాత పరిపక్వత (maturation), అభ్యసనం ద్వారా వికసిస్తాయి. కాబట్టి 'అన్ని ఉద్వేగాలు పుట్టుకతోనే ఏర్పడతాయి' అనేది లక్షణం కాదు.

Erikson's virtues: Trust vs Mistrust gives Hope (desire), Autonomy vs Doubt gives Will (intention), Intimacy vs Isolation gives Love, Integrity vs Despair gives Wisdom. So i-d, ii-c, iii-a, iv-b.

ఎరిక్సన్ దశలు - సద్గుణాలు: నమ్మకం Vs అపనమ్మకం - ఆశ (Hope), స్వయంప్రతిపత్తి Vs సందేహం - సంకల్పం/తలంపు (Will), సన్నిహితం Vs ఏకాంతం - ప్రేమ (Love), సమగ్రత Vs నిరాశ - వివేకం (Wisdom). కాబట్టి i-d, ii-c, iii-a, iv-b.

Mehrans defined attitude as the readiness to respond overtly to social situations. Attitude is a learned predisposition, so this readiness-to-respond definition is the one to remember.

సాంఘిక పరిస్థితులకు బాహ్యంగా ప్రతిస్పందించడానికి సంసిద్ధతే వైఖరి (Attitude) అని నిర్వచించినది మెహ్రాన్స్ (Mehrans).

In the concrete operational stage (7-11 years) the child develops conservation (preservation), the understanding that quantity stays the same despite change in shape. Egocentrism and centration belong to the preoperational stage.

మూర్త ప్రచాలక దశ (7-11 సం.)లో పిల్లలు పరిరక్షణ భావన (Conservation) పొందుతారు, అంటే ఆకారం మారినా పరిమాణం మారదని గ్రహిస్తారు. అహం కేంద్రీకృతత పూర్వ ప్రచాలక దశకు చెందినది.

In Gardner's multiple intelligences, spatial intelligence is 'picture smart': thinking in images, maps and designs. Self smart is intrapersonal, music smart is musical, body smart is bodily-kinesthetic.

గార్డనర్ బహుముఖ ప్రజ్ఞల్లో ప్రాదేశిక ప్రజ్ఞ (Spatial) అంటే చిత్రాలు, పటాలు, రూపకల్పనల్లో ఆలోచించడం, అంటే 'చిత్ర నేర్పరితనం' (picture smart).

Social development involves social responsibility, values and self-concept. Emotional imbalance is not a feature of healthy social development; it is a hindrance.

సాంఘిక వికాసంలో సామాజిక బాధ్యతలు, విలువలు, ఆత్మభావన పెంపొందుతాయి. ఉద్వేగ అస్థిరత్వం దీని లక్షణం కాదు, అది ఆటంకం.

As per the final key the answer is Childhood. The early childhood stage is described as self-centred (egocentric, 'I', 'me', 'mine'); the same label is sometimes applied to infancy, so the wording is slightly ambiguous.

తుది కీ ప్రకారం సమాధానం బాల్య దశ (Childhood). బాల్య దశలో పిల్లలు 'నేను, నాది' అనే స్వయం కేంద్రీకృత ధోరణి చూపుతారు. శైశవ దశకు కూడా కొన్నిసార్లు ఈ పేరు వాడుతారు కాబట్టి ప్రశ్న కొంత సందిగ్ధం.

Freud held that repressed wishes and experiences lie in the unconscious and surface in dreams (the 'royal road to the unconscious'), so dream analysis is used to know them.

ఫ్రాయిడ్ ప్రకారం అణచివేసిన కోరికలు, అనుభవాలు అచేతన మనస్సులో ఉండి కలల రూపంలో బయటపడతాయి. అందుకే కలల విశ్లేషణ (Dream analysis) ద్వారా వాటిని తెలుసుకుంటారు.

In Rorschach scoring, H (human), A (animal), Hd (human detail) and Ad (animal detail) are symbols for Content, i.e. what the subject sees. Location (W, D), determinants (form, colour, movement) and originality are separate scoring categories.

రోషాక్ పరీక్షలో H (మానవుడు), A (జంతువు), Hd (మానవ భాగం), Ad (జంతు భాగం) గుర్తులు 'విషయం' (Content) వర్గానికి చెందినవి, అంటే వ్యక్తి ఏమి చూశాడో సూచిస్తాయి. స్థానం, నిర్ధారకాలు, మౌలికత వేరే వర్గాలు.

Myxoedema is caused by deficiency of thyroxine (hypothyroidism) in adults, giving slow metabolism, weight gain, dull mind and sluggishness. In children the same deficiency causes cretinism.

పెద్దలలో థైరాక్సిన్ (థైరాయిడ్ హార్మోన్) లోపం వల్ల మిక్సోడిమా వస్తుంది; జీవక్రియ మందగించడం, బరువు పెరగడం, బద్ధకం కనిపిస్తాయి. పిల్లలలో ఇదే లోపం క్రెటినిజంకు దారి తీస్తుంది.

Maths skill has no bearing on swimming, so ii is zero transfer (a). TET preparation helps DSC preparation, so iii is positive transfer (b). The final key treats Urdu-to-Telugu writing as negative transfer (c), which is arguable but follows the key: option 4.

గణిత నైపుణ్యం ఈతకు సంబంధం లేదు కాబట్టి ii శూన్య బదలాయింపు (a). TET సన్నద్ధత DSCకి ఉపయోగపడుతుంది కాబట్టి iii అనుకూల బదలాయింపు (b). ఉర్దూ-తెలుగు రాత మధ్య ప్రతికూల బదలాయింపు (c) అని తుది కీ పేర్కొంది (ఇది కొంత వివాదాస్పదం); కీ ప్రకారం సమాధానం 4.

A plateau is a flat stretch in the learning curve with no visible progress. It is overcome by motivating the learner, giving reinforcement and encouragement, and correcting faulty methods of learning. So all four measures apply.

అభ్యసన వక్రరేఖలో పురోగతి కనిపించని స్థిరమైన దశ పీఠభూమి (plateau). ప్రేరణ, పునర్బలనం, ప్రోత్సాహం ఇవ్వడం, అభ్యసన పద్ధతుల్లోని లోపాలను సరిచేయడం - ఈ నాలుగూ దీనిని అధిగమించడానికి ఉపయోగపడతాయి.

Albert Bandura's social learning theory (observational learning or modelling) says children imitate model behaviour after repeatedly observing it. Piaget and Vygotsky stress cognitive and social-cultural construction; Kohler is associated with insight learning.

పదేపదే నమూనాను పరిశీలించడం ద్వారా పిల్లలు ఆ ప్రవర్తనను అనుకరిస్తారని చెప్పినది బందూరా (సాంఘిక అభ్యసన/పరిశీలనాత్మక అభ్యసనం). కోహెలర్ అంతర్దృష్టి అభ్యసనంతో ముడిపడి ఉన్నాడు.

When a dog conditioned to a bell also salivates to a similar stimulus like a buzzer, it is stimulus generalization. Discrimination would be responding only to the bell, not the buzzer.

గంటకు నిబంధితమైన కుక్క, అలాంటి ఇతర ఉద్దీపన అయిన బజర్‌కూ లాలాజలం స్రవిస్తే అది సామాన్యీకరణ (Generalization). గంటకు మాత్రమే ప్రతిస్పందించి బజర్‌కు స్పందించకపోతే అది విచక్షణ.

Constructivism and Bruner's Theory of Instruction (discovery learning) hold that learners actively construct knowledge from experience. Classical and operant conditioning are behaviourist theories based on stimulus-response links.

నిర్మాణాత్మక సిద్ధాంతం, బ్రూనర్ బోధనా సిద్ధాంతం (ఆవిష్కరణ అభ్యసనం) ప్రకారం అభ్యాసకులు అనుభవాల నుంచి జ్ఞానాన్ని స్వయంగా నిర్మించుకుంటారు. సాంప్రదాయ, కార్యసాధక నిబంధనలు ప్రవర్తనావాద సిద్ధాంతాలు.

Identical Elements is Thorndike's, Generalisation is Charles Judd's, Ideals is Bagley's, and Transposition is the Gestaltists'. So i-d, ii-c, iii-a, iv-b.

సమరూప మూలకాల సిద్ధాంతం - థార్న్‌డైక్, సామాన్యీకరణ సిద్ధాంతం - చార్లెస్ జడ్, ఆదర్శాల సిద్ధాంతం - బాగ్లే, ట్రాన్స్‌పోజిషన్ సిద్ధాంతం - గెస్టాల్టీయన్లు. కాబట్టి i-d, ii-c, iii-a, iv-b.

Abnormal or pathological forgetting, often due to brain injury, disease or shock, is called amnesia. Consolidation is the stabilising of memory, deja vu is a feeling of having already experienced something, and repression is motivated forgetting.

మెదడు గాయం, వ్యాధి, షాక్ వంటి కారణాల వల్ల వచ్చే అసాధారణ మరపును అమ్నీషియా (Amnesia) అంటారు. కన్సాలిడేషన్ అంటే జ్ఞాపకం స్థిరపడటం, డెజావు అంటే ముందే అనుభవించిన భావన, దమనం అంటే ప్రేరేపిత మరపు.

Minimal brain dysfunction is a disorder in the construction of the central nervous system (d), hypoglycemia is low blood sugar (c), Turner's syndrome is a genetic (chromosomal) deficiency (b), and aphasia is a disorder in understanding or using language (a).

మినిమల్ బ్రెయిన్ డిస్‌ఫంక్షన్ - కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ నిర్మాణంలో అవ్యవస్థ (d); హైపోగ్లైసీమియా - రక్తంలో చక్కెర తగ్గడం (c); టర్నర్ సిండ్రోమ్ - జన్యు (క్రోమోజోమ్) లోపం (b); అఫేసియా - భాషను అర్థం చేసుకోవడంలో/వాడడంలో లోపం (a).

Action research is done by teachers to solve an immediate classroom problem, and its methods and hypotheses can be modified as it proceeds. It does not aim to formulate general principles or theories, which is the aim of fundamental research.

చర్యాత్మక పరిశోధన తరగతి గదిలోని తక్షణ సమస్య పరిష్కారంపై కేంద్రీకరిస్తుంది; దీనిలో పద్ధతులను అవసరాన్ని బట్టి మార్చుకోవచ్చు. సూత్రాలు, సిద్ధాంతాల రూపకల్పన మౌలిక పరిశోధన లక్ష్యం.

A friendly atmosphere, guidance, and linking work to learners' interests and abilities promote motivation. Lack of cooperation among students creates a negative climate and hinders motivation.

స్నేహపూర్వక వాతావరణం, మార్గదర్శనం, ఆసక్తులకు అనుగుణంగా బోధన ప్రేరణను పెంచుతాయి. విద్యార్థుల మధ్య సహకార లోపం ప్రతికూల వాతావరణాన్ని సృష్టించి ప్రేరణను నిరోధిస్తుంది.

Gijubhai Badheka wrote Divaswapna (Day Dream), Maa-Baapo Ne (Parents' Troubles) and Primary Teaching. 'Pedagogy of the Oppressed' was written by Paulo Freire, so (c) is excluded: a, b, d.

గిజుభాయ్ బధేకా రచనలు: పగటికల (Divaswapna), పేరెంట్స్ ట్రబుల్స్, ప్రాథమిక విద్యా బోధన. 'Pedagogy of the Oppressed' రచయిత పాలో ఫ్రెయిరే, కాబట్టి (c) కాదు; సమాధానం a, b, d.

Oral tests allow examiner bias (a) and cannot assess all students at once (c), so they are time-consuming. Immediate feedback is an advantage and reliability of oral tests is low, not high.

మౌఖిక పరీక్షలో పరీక్షకుని పక్షపాతానికి అవకాశం (a), అందరినీ ఒకేసారి పరీక్షించలేకపోవడం (c) పరిమితులు. తక్షణ పరిపుష్టి ప్రయోజనం; విశ్వసనీయత (reliability) తక్కువ, ఎక్కువ కాదు.

The median depends only on the middle position, so extreme highest and lowest scores do not affect it. Mean and standard deviation use every score, so extremes influence them. (Quartile deviation is also largely unaffected by extremes; the final key accepts median.)

మాధ్యమికం (Median) మధ్య స్థానంపై ఆధారపడుతుంది కాబట్టి అతి గరిష్ఠ, కనిష్ఠ గణనలు దానిని ప్రభావితం చేయవు. అంకమధ్యం, ప్రామాణిక విచలనం అన్ని గణనలను వాడతాయి కాబట్టి ప్రభావితమవుతాయి. (చతుర్థాంశక విచలనం కూడా చాలావరకు ప్రభావితం కాదు; తుది కీ మాధ్యమికాన్ని స్వీకరించింది.)

ZIP is a file-compression format and utility: it compresses files to save storage and makes large files easier to transfer. Bitmap and graphic are image formats and Excel is a spreadsheet.

ZIP అనేది ఫైళ్లను కుదించే (compress) ఫార్మాట్/సాఫ్ట్‌వేర్; దీని వల్ల మెమరీ ఆదా అవుతుంది, పెద్ద ఫైళ్లను సులభంగా పంపవచ్చు. Bitmap, Graphic చిత్ర ఫార్మాట్లు; Excel స్ప్రెడ్‌షీట్.

LinkedIn is the professional networking platform for jobs, careers and business contacts. Instagram, Snapchat and Facebook are general social or personal networking sites.

లింక్డిన్ (LinkedIn) ప్రొఫెషనల్స్‌ను అనుసంధానించే వృత్తిపరమైన నెట్‌వర్కింగ్ వేదిక (ఉద్యోగాలు, కెరీర్, వ్యాపార సంబంధాలు). ఇన్‌స్టాగ్రామ్, స్నాప్‌చాట్, ఫేస్‌బుక్ సాధారణ సామాజిక వేదికలు.

పద్యంలో ధనానికి దానము, భోగము, నాశము అనే మూడు గతులు (దశలు) ఉన్నాయని చెప్పబడింది. దానం, భోగం చేయనివాడికి మూడవదైన నాశమే గతి అవుతుంది. కాబట్టి సరైన సమాధానం 3 (option 2).

భువి అంటే భూమి / లోకం. దివి అంటే ఆకాశం (స్వర్గం), దానికి వ్యతిరేకార్థం భువి. అందువల్ల సరైన సమాధానం లోకం.

గద్యం ప్రకారం శ్రీవేంకటేశాంధ్రము (1650) మొదట, తర్వాత ఆంధ్రనామ సంగ్రహం వచ్చాయి; ఆధునిక క్రమంలో బ్రౌన్ నిఘంటువు, ఆ తరువాత శబ్దరత్నాకరం వెలువడ్డాయి. అందువల్ల సరైన క్రమం option 2.

గద్యంలో శబ్దరత్నాకరం ఆధునిక క్రమంలో వచ్చిన తెలుగు నిఘంటువుగా చెప్పబడింది, సంస్కృత నిఘంటువుగా కాదు. మిగతా మూడు కథనాలు గద్యంతో సరిపోతాయి. అందుకే option 1 సరికానిది.

అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం చింతా దీక్షితులు (option 4). ఆయన గిరిజన, సంచార జాతుల జీవితాలపై కథలు రాసిన తొలి తెలుగు రచయితగా పేర్కొనబడతారు. ఇది కీ ఆధారంగా ఇచ్చిన సమాధానం.

రావూరి భరద్వాజ రాసిన పాకుడురాళ్ళు ఒక నవల; సినీ పరిశ్రమ నేపథ్యంతో సాగే ఈ రచనకు జ్ఞానపీఠ పురస్కారం లభించింది. ఇది కథ కాదు, నవల (novel).

అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం గుజ్జన గూళ్ళు (option 2). ఈ మూలగ్రంథం వివరాలు కీ ఆధారంగా ఇవ్వబడ్డాయి.

అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ నానుడి తోలుబొమ్మలాటకు (leather puppetry) సంబంధించినది. తోలుబొమ్మలాట ఆంధ్రదేశపు ప్రసిద్ధ ప్రాచీన జానపద కళ.

అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ మాటలు రాజారావు సుధీర్‌తో అన్నవి (option 4). మాతృభూమి పాఠంలోని పాత్రల సంభాషణ ఆధారంగా కీ ఇవ్వబడింది.

అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం చంచల (option 1). ఈ పాఠ్యాంశ కథాంశం ఆధారంగా కీ ఇవ్వబడింది.

అధికారిక కీ ప్రకారం స్థలపురాణం ఇతివృత్తంగా గల పాఠ్యాంశం ధర్మనిర్ణయం (option 3). స్థలపురాణం అంటే ఒక క్షేత్రం లేదా ప్రదేశం పుట్టుక గురించి చెప్పే కథ.

గజల్‌లో చివరి షేర్‌లో కవి తన పేరును (కలం పేరును) చేర్చడాన్ని తఖల్లుస్ అంటారు; అదే కవినామముద్ర. పల్లవి, చరణం గేయ భాగాలు.

అధికారిక కీ ప్రకారం పరవ అంటే ప్రవాహం (option 4). ఇది కీ ఆధారంగా ఇచ్చిన సమాధానం.

ఒడలు అంటే శరీరం. దీనికి సమానార్థకాలు మేను, దేహం. దేవాలయం, మేధస్సు శరీరానికి పర్యాయపదాలు కావు.

శరీరం అనే పదం 'శీర్యతే ఇతి శరీరం' అని సంస్కృత నిర్వచనం; అంటే రోగాలు, వృద్ధాప్యం మొదలైన వాటిచే శిథిలమయ్యేది. కాబట్టి option 3 సరైనది.

కర్జము (వికృతి) = కార్యము (ప్రకృతి), విద్దె = విద్య, బొట్టె = పుత్రుడు, పసువు = పశువు. కాబట్టి i–C, ii–D, iii–A, iv–B అయిన option 4 సరైనది.

గుడ్డి ఎద్దు చేలో పడ్డట్లు అనేది సామెత (proverb), పొడుపు కథ (riddle) కాదు. మిగతావి ప్రశ్న రూపంలో సమాధానం ఊహించమనే పొడుపు కథలు.

'చేశాడు' వాక్యాన్ని ముగించే క్రియ, కాబట్టి సమాపక క్రియ (finite verb). అన్నదానం అనే కర్మ ఉన్నందున ఇది సకర్మక క్రియ కూడా; అందుకే అకర్మక కాదు.

సరైన రూపాలు బాధ, శతాబ్దం (A, D). భోదన అనేది బోధన అని, ప్రాధమిక అనేది ప్రాథమిక అని ఉండాలి. కాబట్టి option 3.

అధికారిక కీ ప్రకారం చుట్టూరేసి = చుట్టూరు + ఏసి (option 3). ఇది కీ ఆధారంగా ఇచ్చిన సమాధానం.

ద్వితీయా విభక్తి ప్రత్యయాలు ను, ని, ను, కూర్చి, గురించి. 'మనల్ని'లో ని ప్రత్యయం ఉంది కాబట్టి అది ద్వితీయా విభక్తి రూపం. 'వాని' షష్ఠి రూపం.

అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం option 1 (A, B, C, D). పద్య ఛందస్సులో గురు, లఘువుల సమూహాలను గణాలుగా వ్యవహరిస్తారు; ఇది కీ ఆధారంగా ఇచ్చిన సమాధానం.

ఉపమాలంకారంలో వర్ణించే వస్తువు ఉపమేయం; దానిని పోల్చడానికి తెచ్చుకున్న వస్తువు ఉపమానం. ఉదా: 'ముఖం చంద్రునిలా ఉంది'లో చంద్రుడు ఉపమానం.

అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం 3 విధాలుగా (option 3): అచ్చులు, హల్లులు, ఉభయాక్షరాలు. ఇది కీ ఆధారంగా ఇచ్చిన సమాధానం.

అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం రామచంద్ర వర్మ (option 3). ఈ నిర్వచనం గురించి కీ ఆధారంగా సమాధానం ఇవ్వబడింది.

భాషోత్పత్తి సిద్ధాంతాలలో బౌ-వౌ వాదం ప్రకృతిలోని శబ్దాలను అనుకరించడం వల్ల భాష పుట్టిందని చెబుతుంది; దీనినే ధ్వన్యనుకరణ వాదం (onomatopoeic theory) అంటారు.

నవీనాక్షర పద్ధతిలో తరచుగా వాడే అక్షరాలను ముందు నేర్పి, అరుదుగా వచ్చే వాటిని తరువాత నేర్పుతారు. ప్రాచీనాక్షర పద్ధతిలో వర్ణమాల క్రమంలో నేర్పుతారు.

మరియా మాంటిసోరి పద్ధతి జ్ఞానేంద్రియ శిక్షణకు (sense training), శాస్త్రీయ పరిశీలనకు ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది. కిండర్ గార్టెన్ (ఫ్రోబెల్) ఆటపాటలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది.

అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం విద్యా ప్రణాళిక (option 1). ఇది కీ ఆధారంగా ఇచ్చిన సమాధానం.

విద్యార్థి సాధనను నిర్ణీత ప్రమాణాలతో (criteria) పోల్చడాన్ని ప్రమాణాధారిత నికష (criterion-referenced test) అంటారు. ఇతరులతో పోల్చే పద్ధతి norm-referenced.

Etched means cut or carved into a surface, so its synonym is 'engraved'. 'Erased' is nearly the opposite, while 'smoothed' and 'painted' do not mean cutting a mark into a surface.

Etched అంటే ఉపరితలంపై చెక్కడం అని అర్థం; దాని పర్యాయపదం 'engraved'. 'Erased' దాదాపు వ్యతిరేకార్థం; 'smoothed', 'painted' చెక్కడాన్ని సూచించవు.

Attracted means drawn towards something. Its opposite is 'repelled' (pushed away). Interested, charmed and fascinated are all synonyms.

Attracted అంటే ఆకర్షితుడయ్యాడు; దీని వ్యతిరేక పదం 'repelled' (వికర్షించబడ్డాడు). Interested, charmed, fascinated అన్నీ పర్యాయపదాలు.

The correct spelling is 'dilemma' (di-lem-ma, with double m). The other forms are misspellings.

సరైన స్పెల్లింగ్ 'dilemma' (రెండు m లతో). మిగతావి తప్పు స్పెల్లింగ్‌లు.

A person who plays the drums is a 'drummer'. A guitarist plays the guitar, a projectionist runs a film projector, and an impressionist imitates people or paints in the impressionist style.

డ్రమ్స్ వాయించే వ్యక్తిని 'drummer' అంటారు. Guitarist గిటార్ వాయిస్తాడు, projectionist సినిమా ప్రొజెక్టర్ నడుపుతాడు, impressionist అనుకరించేవాడు/చిత్రకారుడు.

The modal 'may' is primarily used to ask for or give permission (May I come in?) and also to show possibility. Advice is expressed by should/ought to, ability by can, and certainty by will/must.

Modal 'may' ప్రధానంగా అనుమతి అడగడానికి/ఇవ్వడానికి (May I come in?) మరియు సంభావ్యతకు వాడతారు. సలహాకు should, సామర్థ్యానికి can, నిశ్చయతకు will/must వాడతారు.

The sentence directly equates trees with 'the hope of life' without using like or as, so it is a metaphor. A simile would use 'like/as', personification gives human traits to things, and apostrophe addresses an absent person or thing.

చెట్లను 'like/as' లేకుండా నేరుగా 'జీవితపు ఆశ'తో పోల్చడం వల్ల ఇది Metaphor (రూపకం). Simile లో like/as ఉంటాయి; personification లో నిర్జీవాలకు మానవ లక్షణాలు ఇస్తారు; apostrophe లో లేని వ్యక్తిని సంబోధిస్తారు.

Inverted commas enclose the exact words spoken: "We're too late," I said. The reporting clause 'I said' stays outside, so option 1 is correct.

ఉచ్చరించిన మాటలను మాత్రమే inverted commas లో ఉంచాలి: "We're too late," I said. 'I said' బయట ఉంటుంది కాబట్టి 1వ ఎంపిక సరైనది.

The final key marks option 4 as the incorrectly arranged pair. The other pairs are word-to-noun-form (conscious - consciousness, create - creation, describe - description). Note that advise (verb) - advice (noun) is also a verb-noun pair, so this item is arguable; the answer follows the final key.

తుది కీ ప్రకారం 4వ ఎంపిక తప్పుగా అమర్చిన జత. మిగతావి పదం - దాని నామరూపం జతలు. అయితే advise (క్రియ) - advice (నామవాచకం) కూడా క్రియ-నామ జతే కాబట్టి ఈ ప్రశ్న చర్చనీయాంశం; సమాధానం తుది కీని అనుసరిస్తుంది.

Exclamations with 'what' need 'a/an' before a singular countable noun and none before uncountable nouns. 'Luck' is uncountable, so 'What luck!' is right. The others should be 'What a lovely dress!', 'What nonsense!' and 'What a shot!'.

'What' తో వచ్చే ఆశ్చర్యార్థకాల్లో ఏకవచన గణనీయ నామవాచకం ముందు a/an వస్తుంది; అగణనీయ నామవాచకం ముందు రాదు. 'Luck' అగణనీయం కాబట్టి 'What luck!' సరైనది. మిగతావి 'What a lovely dress!', 'What nonsense!', 'What a shot!' అవ్వాలి.

'Yours faithfully' is the complimentary close of a formal letter, used when the letter begins with 'Dear Sir/Madam'. Informal letters close with 'Yours lovingly' or 'Yours sincerely' to friends.

'Yours faithfully' అనేది 'Dear Sir/Madam' తో మొదలయ్యే Formal letter ముగింపు పదం. Informal letters లో 'Yours lovingly' వంటివి వాడతారు.

'Because' is a subordinating conjunction that gives the reason for something. 'But' shows contrast, 'and' adds, and 'though' shows concession.

'Because' కారణాన్ని తెలిపే conjunction. 'But' వైరుధ్యం, 'and' కలపడం, 'though' రాయితీ/వైరుధ్యాన్ని సూచిస్తాయి.

A subordinate (dependent) clause cannot stand alone and depends on the main clause for meaning. Independent, main and principal clauses can stand alone.

Subordinate (ఆశ్రిత) వాక్యాంశం స్వతంత్రంగా నిలబడలేదు, అర్థం కోసం ప్రధాన వాక్యాంశంపై ఆధారపడుతుంది. Independent, main, principal clauses స్వతంత్రంగా నిలబడతాయి.

With a past reporting verb the simple past 'met' changes to past perfect 'had met', 'us' (the speaker's group) becomes 'them', and 'here' becomes 'there'. Option 1 does all this (the spelling Laxmi vs Lakshmi is a printing variation).

భూతకాల reporting verb తో simple past 'met' → 'had met', 'us' → 'them', 'here' → 'there' గా మారతాయి. 1వ ఎంపిక ఇవన్నీ పాటిస్తుంది (Laxmi/Lakshmi స్పెల్లింగ్ తేడా ముద్రణ వ్యత్యాసం).

The phrase is 'on account of', meaning because of. The other prepositions do not form a valid phrase here.

'on account of' అంటే 'కారణంగా' అనే పదబంధం. మిగతా prepositions ఇక్కడ సరిపోవు.

'Ignorance' names a state or quality that cannot be seen or touched, so it is an abstract noun. It does not name a particular person or place, a class of things, or a group.

'Ignorance' అనేది చూడలేని/తాకలేని స్థితిని సూచిస్తుంది కాబట్టి Abstract noun. ఇది ప్రత్యేక వ్యక్తి/ప్రదేశం (proper), సామాన్య వస్తువు (common) లేదా సమూహం (collective) కాదు.

'He shook hands with the host' correctly uses 'the' for a specific person. The others are wrong: 'in a feet' (should be 'on the foot'), 'selfish man' needs 'a', and 'by a collar' should be 'by the collar'.

'He shook hands with the host' లో నిర్దిష్ట వ్యక్తికి 'the' సరిగ్గా వాడారు. మిగతావి తప్పు: 'in a feet', 'selfish man' ముందు 'a' కావాలి, 'by a collar' బదులు 'by the collar' అవ్వాలి.

The idiom is 'a piece of cake', meaning something very easy. 'Pie', 'chocolate' and 'pasta' do not form this idiom.

'a piece of cake' అంటే చాలా సులభమైన పని అని అర్థం గల idiom. మిగతా పదాలతో ఈ idiom లేదు.

'Goes on' means continues, so 'The class goes on until nine o'clock' keeps the meaning of 'lasts'. 'Goes off' (explode/rot), 'goes out' (leave) and 'holds on' (wait) change the meaning.

'goes on' అంటే కొనసాగడం; కాబట్టి 'The class goes on until nine o'clock' అర్థాన్ని నిలుపుతుంది. 'goes off', 'goes out', 'holds on' అర్థాన్ని మారుస్తాయి.

The passive of a modal is 'modal + be + past participle': can be built. The phrasal verb 'build on' keeps its particle. Options 1 and 3 use 'build' instead of 'built', option 2 lacks a finite verb, and 'could' changes the tense.

Modal passive = modal + be + past participle: can be built. Phrasal verb 'build on' లో 'on' అలాగే ఉంటుంది. 1, 3 లో 'build' (built కాదు) తప్పు; 2 లో verb లేదు; 'could' కాలాన్ని మారుస్తుంది.

Present perfect is 'has/have + past participle'. A plural subject 'salesmen' takes 'have', so option 2 is correct. Option 1 is past perfect, while options 3 and 4 have subject-verb disagreement.

Present perfect = has/have + past participle. బహువచనం 'salesmen' కు 'have' వస్తుంది కాబట్టి 2 సరైనది. 1 past perfect; 3, 4 లో subject-verb agreement తప్పు.

The sentence refers to a past ability ('when I was of your age'), so the past form 'could' is used. 'Can' and 'will' are present or future, and 'should' expresses duty.

ఇది గతంలోని సామర్థ్యాన్ని తెలుపుతుంది కాబట్టి 'could' సరైనది. 'can', 'will' వర్తమాన/భవిష్యత్ రూపాలు; 'should' బాధ్యతను సూచిస్తుంది.

A simple sentence has only one finite verb and one clause. 'Seeing the tiger, he ran away' uses a participle phrase and one finite verb (ran). Option 1 is compound, and options 2 and 4 are complex.

Simple sentence లో ఒకే finite verb, ఒకే clause ఉంటాయి. 'Seeing the tiger, he ran away' లో participle phrase తో ఒక finite verb (ran) మాత్రమే ఉంది. 1 compound; 2, 4 complex sentences.

The passage says that owing to a stressful life and unhealthy food habits many young people also suffer from insomnia, so option 2 is correct. Option 1 contradicts it (old people are more prone), option 3 reverses the definition (it is an inability), and option 4 is wrong because the root is Latin.

వ్యాసం ప్రకారం ఒత్తిడితో కూడిన జీవితం, అనారోగ్యకర ఆహారపు అలవాట్ల వల్ల యువతలో కూడా నిద్రలేమి వస్తుంది కాబట్టి 2 సరైనది. 1 వ్యాసానికి విరుద్ధం (వృద్ధులకు ఎక్కువ), 3 అర్థాన్ని తలకిందులు చేస్తుంది (అది అసమర్థత), 4 తప్పు ఎందుకంటే మూలం Latin.

The stanza says that if you think you will lose, you are lost, and success begins with a person's will and state of mind. So the message is that a positive mind brings success. Option 4 states the opposite.

చరణం ప్రకారం ఓడిపోతామని అనుకుంటే ఓడిపోతారు; విజయం సంకల్పంతో, మనస్థితితో మొదలవుతుంది. కాబట్టి సానుకూల మనస్తత్వం విజయాన్ని తెస్తుంది అనే సందేశం 2. 4వ ఎంపిక వ్యతిరేకం.

Middle English (c. 1150-1500) developed when Old English (Anglo-Saxon) mixed with the Norman French (Anglo-Norman) brought by the Norman Conquest of 1066. This follows the final key.

Middle English (సుమారు 1150-1500) అనేది 1066 నార్మన్ దండయాత్ర తర్వాత Old English (Anglo-Saxon), Norman French (Anglo-Norman) కలయికతో ఏర్పడింది. సమాధానం తుది కీని అనుసరిస్తుంది.

Kinaesthetic learners learn by doing and touching, so hands-on craft activities suit them. Charts, cartoons and posters appeal to visual learners.

Kinaesthetic learners చేయడం, తాకడం ద్వారా నేర్చుకుంటారు, కాబట్టి craft activities వారికి సరిపోతాయి. Charts, cartoons, posters visual learners కు సరిపోతాయి.

The final key accepts Suggestopedia (Lozanov's method, using relaxation and music to learn a language). Note that the other options are also language-teaching methods, so the question is arguable; the answer follows the final key.

తుది కీ ప్రకారం సమాధానం Suggestopedia (Lozanov పద్ధతి: విశ్రాంతి, సంగీతంతో భాష నేర్పడం). మిగతా ఎంపికలు కూడా భాషా బోధనా పద్ధతులే కాబట్టి ప్రశ్న చర్చనీయాంశం; సమాధానం తుది కీని అనుసరిస్తుంది.

Reading a topic carefully to prepare for an examination is reading with a specific goal, that is, reading for purpose (study reading). Reading for pleasure is done for enjoyment.

పరీక్షల కోసం అంశాన్ని శ్రద్ధగా చదవడం ఒక నిర్దిష్ట లక్ష్యంతో చదవడం, అంటే 'reading for purpose'. Reading for pleasure ఆనందం కోసం చదవడం.

The teacher interacts with learners daily and can observe and assess their needs, so the teacher is considered the best judge. This follows the final key.

ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులతో నిత్యం సంభాషిస్తూ వారి అవసరాలను గమనించగలడు, కాబట్టి ఉపాధ్యాయుడే ఉత్తమ నిర్ణేత. సమాధానం తుది కీని అనుసరిస్తుంది.

Educational research (Hattie and Timperley) identifies feedback as one of the most powerful single influences on achievement. This follows the final key.

విద్యా పరిశోధనల (Hattie & Timperley) ప్రకారం విద్యార్థి సాధనను పెంచే అత్యంత శక్తివంతమైన ఒకే కారకాల్లో feedback ఒకటి. సమాధానం తుది కీని అనుసరిస్తుంది.

Numbers from 3 to 46 are 44 in all. Primes between 2 and 47 are 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43 = 13. Composite numbers = 44 - 13 = 31.

3 నుండి 46 వరకు మొత్తం 44 సంఖ్యలు ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రధాన సంఖ్యలు 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43 = 13. కాబట్టి సంయుక్త సంఖ్యలు = 44 - 13 = 31.

18/27 = 2/3 and 256/384 = 2/3, so they are equal. 24/72 = 1/3 and 256/512 = 1/2 are different from these.

18/27 = 2/3 మరియు 256/384 = 2/3 కాబట్టి ఇవి సమాన భిన్నాలు. 24/72 = 1/3, 256/512 = 1/2 కాబట్టి మిగతా జతలు సమానం కావు.

Align the decimal points: 25.650 + 9.005 + 3.700 = 38.355.

దశాంశ బిందువులను వరుసలో ఉంచి కూడాలి: 25.650 + 9.005 + 3.700 = 38.355.

1188 = 2² × 3³ × 11. For a perfect cube every prime power must be a multiple of 3, so divide by 2² × 11 = 44, giving 27 = 3³.

1188 = 2² × 3³ × 11. పరిపూర్ణ ఘనం కావాలంటే ప్రతి ప్రధాన కారకం ఘాతం 3 యొక్క గుణిజం కావాలి. కాబట్టి 2² × 11 = 44 తో భాగిస్తే 27 = 3³ వస్తుంది.

Sum of the first n odd numbers = n². The last term 2025 = 2n - 1 gives n = 1013, so the sum is 1013².

మొదటి n బేసి సంఖ్యల మొత్తం = n². చివరి పదం 2025 = 2n - 1 నుండి n = 1013. కాబట్టి మొత్తం 1013².

Treat it as a quadratic in x² and y²: x⁴ - 13x²y² + 36y⁴ = (x² - 4y²)(x² - 9y²), since -4 and -9 multiply to 36 and add to -13. Each factor is a difference of squares: (x+2y)(x-2y)(x+3y)(x-3y).

దీనిని x², y² లలో వర్గ సమీకరణంలా చూస్తే x⁴ - 13x²y² + 36y⁴ = (x² - 4y²)(x² - 9y²) (-4, -9 ల లబ్ధం 36, మొత్తం -13). ప్రతి కారణాంకం వర్గాల భేదం: (x+2y)(x-2y)(x+3y)(x-3y).

If x + y + z = 0 then x³ + y³ + z³ = 3xyz. With x = a^(1/3) etc., a + b + c = 3(abc)^(1/3). Cubing both sides gives (a + b + c)³ = 27abc.

x + y + z = 0 అయితే x³ + y³ + z³ = 3xyz. x = a^(1/3) మొదలైనవి తీసుకుంటే a + b + c = 3(abc)^(1/3). ఇరువైపులా ఘనం చేస్తే (a + b + c)³ = 27abc.

Multiplying by 10: 2(35x - 1) - 5(1 + x) = 30 - 5(x - 1), so 65x - 7 = 35 - 5x, giving 70x = 42 and x = 3/5. None of the options matches. This question was dropped in the final key; marks were awarded to all candidates.

10 తో గుణిస్తే: 2(35x - 1) - 5(1 + x) = 30 - 5(x - 1), అంటే 65x - 7 = 35 - 5x, 70x = 42, x = 3/5. ఇచ్చిన ఏ ఐచ్ఛికమూ సరిపోదు. ఈ ప్రశ్న తుది కీలో డ్రాప్ చేయబడింది; అభ్యర్థులందరికీ మార్కులు ఇవ్వబడ్డాయి.

Let the smaller be s, larger = s + 7. 6s + s + 7 = 77 gives 7s = 70, s = 10, so the larger number is 17.

చిన్న సంఖ్య s అనుకుంటే పెద్ద సంఖ్య = s + 7. 6s + s + 7 = 77 కాబట్టి 7s = 70, s = 10. కనుక పెద్ద సంఖ్య 17.

Complementary angles add up to 90°. Complement = 90° - (3x - 8°) = 98° - 3x.

పూరక కోణాల మొత్తం 90°. పూరక కోణం = 90° - (3x - 8°) = 98° - 3x.

The height difference is 20 - 14 = 6 m and the base distance is 8 m. By Pythagoras, distance = √(6² + 8²) = √100 = 10 m.

ఎత్తుల భేదం 20 - 14 = 6 మీ, అడుగుల మధ్య దూరం 8 మీ. పైథాగరస్ సిద్ధాంతం ప్రకారం దూరం = √(6² + 8²) = √100 = 10 మీ.

A parallelogram can be constructed from 3 independent measurements, e.g. two adjacent sides and the angle between them. Opposite sides and opposite angles then follow from its properties.

సమాంతర చతుర్భుజాన్ని నిర్మించడానికి 3 స్వతంత్ర కొలతలు చాలు, ఉదా: ఆసన్న భుజాలు రెండు మరియు వాటి మధ్య కోణం. మిగిలినవి దాని ధర్మాల ద్వారా లభిస్తాయి.

The path of width w runs along all four sides inside the plot, so w is removed from both ends of a side. Inner side = s - 2w.

బాట ప్లాట్ లోపల అన్ని వైపులా ఉంటుంది కాబట్టి ప్రతి భుజానికి రెండు చివరల నుండి w చొప్పున తగ్గుతుంది. లోపలి చతురస్ర భుజం = s - 2w.

Let base = b, height = 2b. Area = ½ × b × 2b = b² = 324, so b = 18 cm and height = 36 cm.

భూమి = b, ఎత్తు = 2b అనుకుంటే వైశాల్యం = ½ × b × 2b = b² = 324, b = 18 సెం.మీ. కాబట్టి ఎత్తు = 36 సెం.మీ.

Cost is proportional to volume. The 2 cm cube has 2³ = 8 times the volume of the 1 cm cube, so cost = 8 × 1,50,000 = ₹12,00,000.

ఖరీదు ఘనపరిమాణానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. 2 సెం.మీ. భుజం ఘనం ఘనపరిమాణం 2³ = 8 రెట్లు, కాబట్టి ఖరీదు = 8 × 1,50,000 = ₹12,00,000.

Thickness = 10 cm = 0.1 m. Volume = πr²h = 22/7 × 0.7 × 0.7 × 0.1 = 0.154 m³.

మందం 10 సెం.మీ. = 0.1 మీ. ఘనపరిమాణం = πr²h = 22/7 × 0.7 × 0.7 × 0.1 = 0.154 మీ³.

Range = highest value - lowest value = 76 - 8 = 68.

వ్యాప్తి = గరిష్ట విలువ - కనిష్ట విలువ = 76 - 8 = 68.

Central angle = 25/100 × 360° = 90°.

కేంద్ర కోణం = 25/100 × 360° = 90°.

Sum of fi = 10. Sum of fi·xi = 8 + 15 + 24 + 7 = 54. Mean = 54/10 = 5.4.

fi మొత్తం = 10. fi·xi మొత్తం = 8 + 15 + 24 + 7 = 54. సగటు = 54/10 = 5.4.

Let the number be x. 0.10 × 0.12 × 0.15 × x = 0.0018x = 0.036, so x = 0.036/0.0018 = 20.

సంఖ్య x అనుకుంటే 0.10 × 0.12 × 0.15 × x = 0.0018x = 0.036, కాబట్టి x = 0.036/0.0018 = 20.

A rectangular book is a cuboid with 8 vertices and 12 edges, so the ratio is 8 : 12 = 2 : 3.

దీర్ఘఘనాకార పుస్తకానికి 8 శీర్షాలు, 12 అంచులు ఉంటాయి. నిష్పత్తి 8 : 12 = 2 : 3.

Convert to one unit: length 2.2 dam = 22 m = 220 dm; breadth = 3.3 dm. Breadth : length = 3.3 : 220 = 33 : 2200 = 3 : 200.

ఒకే ప్రమాణంలోకి మారిస్తే: పొడవు 2.2 డెకామీ = 22 మీ = 220 డెసీమీ; వెడల్పు = 3.3 డెసీమీ. వెడల్పు : పొడవు = 3.3 : 220 = 3 : 200.

33 1/3 % = 1/3, so the number = 24 × 3 = 72. 8/9 of 72 = 64.

33 1/3 % = 1/3 కాబట్టి సంఖ్య = 24 × 3 = 72. 72 లో 8/9 వ భాగం = 64.

343 = 7³ and 2401 = 7⁴, so 343 : 2401 = 1 : 7 after dividing both by 343.

343 = 7³, 2401 = 7⁴. రెండింటినీ 343 తో భాగిస్తే 1 : 7 వస్తుంది.

Pierre de Fermat (17th century) used methods for finding maxima, minima and tangents that anticipated differential calculus, before Newton and Leibniz formalised it. This follows the final key.

పియర్ డి ఫెర్మా (17వ శతాబ్దం) గరిష్ఠ, కనిష్ఠ విలువలు, స్పర్శరేఖలు కనుగొనే పద్ధతులను ఉపయోగించి, న్యూటన్, లైబ్నిజ్ లు క్రమబద్ధం చేయకముందే కలన గణిత భావాలను వ్యక్తపరిచాడు. ఇది తుది కీ ప్రకారం.

Expressing the same quantity in several equivalent forms (fraction, percentage, ratio, decimal) shows that the student has grasped the idea and can translate between forms. This is the objective of Understanding.

ఒకే రాశిని భిన్నం, శాతం, నిష్పత్తి, దశాంశం వంటి సమాన రూపాలలో వ్యక్తపరచడం విద్యార్థికి భావనపై అవగాహన ఉందని చూపుతుంది. కాబట్టి సాధించిన లక్ష్యం అవగాహన (Understanding).

The synthetic method goes from the known (given data) to the unknown (conclusion), combining known facts step by step. The analytic method does the reverse, from the conclusion back to the given data.

సంశ్లేషణ పద్ధతి తెలిసిన అంశాల (దత్తాంశం) నుండి తెలియని అంశం (నిర్ధారణ) వైపు క్రమంగా సాగుతుంది. విశ్లేషణ పద్ధతి దీనికి వ్యతిరేకంగా, నిర్ధారణ నుండి దత్తాంశం వైపు సాగుతుంది.

Dominoes, Napier's rods and fraction discs are typical items in a primary mathematics kit. This follows the final key, which treats Geoboard as the item not belonging to the kit.

డామినోలు, నేపియర్ పట్టీలు, భిన్నాల చక్రం ప్రాథమిక గణిత పేటికలో సాధారణంగా ఉండే సామగ్రి. తుది కీ ప్రకారం జియో బోర్డు పేటికలో లేని అంశంగా తీసుకోబడింది.

Problems in a primary textbook should consolidate concepts, develop thinking and be solvable, and they should be varied. Requiring all problems to be of the same type is not a characteristic.

ప్రాథమిక పాఠ్యపుస్తకంలోని సమస్యలు భావనను స్థిరపరచాలి, ఆలోచనను పెంపొందించాలి, సాధించదగినవిగా ఉండాలి మరియు వైవిధ్యంగా ఉండాలి. అన్నీ ఒకే రకంగా ఉండాలనేది లక్షణం కాదు.

Evaluation done at the end of a specific teaching-learning process or unit, to judge the overall achievement, is summative evaluation. Formative evaluation is carried out during the process.

నిర్దిష్ట బోధనాభ్యసన ప్రక్రియ లేదా యూనిట్ ముగిసిన తర్వాత మొత్తం సాధనను అంచనా వేయడానికి చేసే మూల్యాంకనం సంగ్రహణాత్మక (Summative) మూల్యాంకనం. రూపణాత్మక (Formative) మూల్యాంకనం ప్రక్రియ జరుగుతుండగా చేస్తారు.

As given in the final key, the order is a, c, d, b: the worm first extends the front part, with the rear portion held fixed to the ground by bristles (setae); then it fixes the front end and releases the rear end; finally it shortens the body and pulls the rear end forwards. Repeating this cycle moves the worm ahead.

తుది కీ ప్రకారం సరైన క్రమం a, c, d, b. వానపాము మొదట వెనుక భాగాన్ని (సీటే/ముళ్ళ వెంట్రుకలతో) నేలకు స్థిరంగా ఉంచి ముందు భాగాన్ని విస్తరిస్తుంది; తరువాత ముందు భాగాన్ని స్థిరం చేసి వెనుక భాగాన్ని విడుదల చేస్తుంది; చివరగా శరీరాన్ని పొట్టిగా చేసి వెనుక భాగాన్ని ముందుకు లాగుతుంది. ఈ చక్రం పునరావృతమై ముందుకు కదులుతుంది.

Cactus leaves are reduced to spines, so its green fleshy stem carries out photosynthesis (b correct); aquatic plants such as Vallisneria have long ribbon-like leaves (d correct). Lion has eyes in the front of the head, not on the sides (those are prey animals like deer), so (c) is wrong. (a) is also doubtful since camels are mainly active by day; the final key accepts only b and d.

కాక్టస్‌లో ఆకులు ముళ్ళుగా మారతాయి, కాబట్టి ఆకుపచ్చని కండరమైన కాండం కిరణజన్య సంయోగక్రియ చేస్తుంది (b సరైనది); నీటి మొక్కలకు పొడవైన రిబ్బన్ వంటి పత్రాలుంటాయి (d సరైనది). సింహానికి కళ్ళు ముందువైపు ఉంటాయి, తలకు ఇరువైపులా ఉండవు (c తప్పు). ఒంటె ప్రధానంగా పగటిపూట చురుగ్గా ఉంటుంది కాబట్టి (a) కూడా సందేహాస్పదం; తుది కీ b, d లను మాత్రమే తీసుకుంది.

Abiotic factors are non-living components such as water, light and temperature. The pond as a habitat (a) and quick germination of seeds in wet, warm, lit conditions (d) show living things depend on these factors, which is the final key's choice. Note: (b) is also related to water, so the key is somewhat arguable, but it is followed here; (c) is about adaptation for spotting predators, not abiotic factors.

నీరు, వెలుతురు, ఉష్ణోగ్రత వంటి నిర్జీవ అంశాలను అజీవ కారకాలు (abiotic factors) అంటారు. చెరువు ఆవాసం (a), తేమ-వెలుతురు-వెచ్చదనంలో విత్తనాలు త్వరగా మొలకెత్తడం (d) జీవులు వీటిపై ఆధారపడతాయని చూపుతాయి; తుది కీ ఇదే. (b) కూడా నీటికి సంబంధించినది కాబట్టి కీ కొంత సందేహాస్పదం, అయినా కీనే అనుసరించాం. (c) ఇంద్రియ అనుకూలనం, అజీవ కారకం కాదు.

After fertilisation the ovary develops into the fruit and the ovule into the seed. In the embryo, the plumule grows into the future shoot and the radicle into the future root. So i-b, ii-c, iii-d, iv-a.

ఫలదీకరణ తరువాత అండాశయం ఫలంగా, అండం విత్తనంగా మారతాయి. పిండంలో ప్లూమ్యూల్ (plumule) భవిష్యత్ కాండంగా, ప్రథమ మూలం (radicle) భవిష్యత్ వేరుగా పెరుగుతాయి. కాబట్టి i-b, ii-c, iii-d, iv-a.

Puberty changes are controlled by sex hormones: testosterone in boys and oestrogen in girls, so the textbook answer is (d). Taking only one of them (a or b) covers just one sex; thyroid and growth hormone affect growth but are not the hormones that bring about puberty changes.

కౌమారదశ మార్పులను లైంగిక హార్మోన్లు నియంత్రిస్తాయి: అబ్బాయిలలో టెస్టోస్టెరాన్ (testosterone), అమ్మాయిలలో ఈస్ట్రోజెన్ (oestrogen). కాబట్టి (d) సరైనది. ఒకటి మాత్రమే తీసుకుంటే ఒక లింగానికే వర్తిస్తుంది; థైరాయిడ్, పెరుగుదల హార్మోన్లు పెరుగుదలను ప్రభావితం చేస్తాయి కానీ కౌమారదశ మార్పులకు ప్రధాన కారణం కాదు.

Water holds far less dissolved oxygen than air, so aquatic animals (e.g. fish) must breathe faster to obtain enough oxygen. Both statements are true and R directly explains A, so option 1.

గాలితో పోలిస్తే నీటిలో కరిగిన ఆక్సిజన్ చాలా తక్కువ, అందువల్ల జలచరాలు (చేపలు వంటివి) తగినంత ఆక్సిజన్ పొందడానికి వేగంగా శ్వాసిస్తాయి. A, R రెండూ సరైనవి మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ, కాబట్టి ఎంపిక 1.

The UN General Assembly declared 2005-2015 the International Decade for Action 'Water for Life', to promote efforts to meet water-related goals.

ఐక్యరాజ్య సమితి సాధారణ సభ 2005–2015 ను 'జీవం కోసం జలం' (Water for Life) అంతర్జాతీయ కార్యాచరణ దశాబ్దంగా ప్రకటించింది.

A newspaper is a print medium of mass communication that gives news and information. TV and radio are audio/visual media and e-mail is an electronic, mostly personal medium.

వార్తాపత్రిక (newspaper) ముద్రణ రూపంలో వార్తలను, సమాచారాన్ని అందించే ప్రసార సాధనం. టీవీ, రేడియో శ్రవణ/దృశ్య సాధనాలు; ఇ-మెయిల్ ఎలక్ట్రానిక్ సాధనం.

Nylon is a synthetic fibre made from coal, water and air, as given in the school textbook (it is also obtained from petroleum products). The final key is option 2 (a, c and d).

నైలాన్ ఒక కృత్రిమ పోగు (synthetic fibre); పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం దీనిని బొగ్గు (coal), నీరు, గాలి నుండి తయారు చేస్తారు. తుది కీ ఎంపిక 2 (a, c మరియు d).

Coke, obtained by heating coal in the absence of air, is almost pure carbon. Coal tar yields many products (benzene, phenol etc.) used as starting materials for drugs, perfumes, dyes and explosives. Both statements are correct.

గాలి లేకుండా బొగ్గును వేడి చేసి పొందే కోక్ (coke) దాదాపు స్వచ్ఛమైన కార్బన్. కోల్ తార్ నుండి లభించే ఉత్పత్తులు (బెంజీన్, ఫినాల్ మొ.) ఔషధాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, రంగుల తయారీకి ముడి పదార్థాలు. కాబట్టి రెండూ సరైనవే.

Sound is a vibration that needs a material medium; it travels through solids, liquids and gases (fastest in solids) but not through vacuum.

ధ్వనికి యానకం (medium) అవసరం; ఇది ఘన, ద్రవ, వాయు పదార్థాల ద్వారా ప్రయాణిస్తుంది (ఘనాలలో వేగంగా), శూన్యంలో ప్రయాణించదు.

The attraction of a bar magnet is strongest at its two ends (poles), so most iron filings cling there, while very few stick at the middle.

దండాయస్కాంతం ఆకర్షణ శక్తి దాని రెండు చివరల (ధ్రువాల) వద్ద ఎక్కువ; అందువల్ల ఇనుప రజను అక్కడ ఎక్కువగా అతుక్కుంటుంది, మధ్యలో చాలా తక్కువ.

The Battle of Buxar (1764) was fought by the British against Mir Qasim (Nawab of Bengal, Mir Jafar's successor), Shuja-ud-Daulah of Awadh and Mughal emperor Shah Alam II. Siraj-ud-Daulah lost at Plassey in 1757.

1764 బక్సార్ యుద్ధంలో బ్రిటిష్ వారు బెంగాల్ నవాబు మీర్ ఖాసీం, అవధ్ నవాబు షుజా-ఉద్-దౌలా, మొఘల్ చక్రవర్తి రెండవ షా ఆలంల కూటమిని ఓడించారు. సిరాజ్ ఉద్దౌలా 1757 ప్లాసీ యుద్ధంలో ఓడిపోయాడు.

Mogalrajapuram hills are at Vijayawada (NTR district), Velikondalu run through SPSR Nellore, Bison hills are in Eluru district (West Godavari region) and Yarada hills are near Visakhapatnam. So i-a, ii-b, iii-d, iv-c.

మొగల్‌రాజపురం కొండలు విజయవాడ (ఎన్.టి.ఆర్ జిల్లా)లో, వెలికొండలు ఎస్.పి.ఎస్.ఆర్ నెల్లూరు జిల్లాలో, బైసన్ కొండలు ఏలూరు జిల్లాలో, యారాడ కొండలు విశాఖపట్నం వద్ద ఉన్నాయి. కాబట్టి i-a, ii-b, iii-d, iv-c.

Babur, the founder of the Mughal empire, wrote in Chagatai Turkish. His autobiography Baburnama (Tuzuk-i-Baburi) and his poetry make him a major figure in Turkish literature.

మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు బాబర్ చగతాయ్ టర్కీ భాషలో రచనలు చేశాడు. అతని ఆత్మకథ బాబర్‌నామా, కవిత్వం టర్కీ సాహిత్యంలో గొప్ప స్థానం పొందాయి.

On 21 March and 23 September (equinoxes) the Sun's direct rays fall on the Equator, not the Tropic of Cancer, so (a) is wrong. On 23 September it is autumn in the Northern Hemisphere (and spring in the Southern), so (b) is correct.

మార్చి 21, సెప్టెంబర్ 23 (విషువత్తులు) తేదీలలో సూర్య కిరణాలు భూమధ్యరేఖపై లంబంగా పడతాయి, కర్కాటక రేఖపై కాదు; కాబట్టి (a) తప్పు. సెప్టెంబర్ 23న ఉత్తరార్ధగోళంలో శరదృతువు ఉంటుంది, కాబట్టి (b) సరైనది.

Sangli, Vijayawada and Karad all lie on the banks of the Krishna. Pune is on the Mula-Mutha (a Bhima tributary), not on the Krishna.

సాంగ్లీ, విజయవాడ, కరాడ్ కృష్ణా నది ఒడ్డున ఉన్నాయి. పూనా (పుణె) ముల-ముఠా నది ఒడ్డున ఉంది (భీమా ఉపనది), కృష్ణా ఒడ్డున కాదు.

Dewas is a town in Madhya Pradesh, which has cotton textile mills at places such as Indore, Ujjain and Dewas.

దేవాస్ మధ్యప్రదేశ్‌లోని పట్టణం; ఇండోర్, ఉజ్జయిని, దేవాస్ వంటి చోట్ల నూలు వస్త్ర మిల్లులు ఉన్నాయి.

The 19th Commonwealth Games were held in New Delhi in October 2010.

19వ కామన్వెల్త్ క్రీడలు 2010 అక్టోబర్‌లో న్యూఢిల్లీలో జరిగాయి.

'Tryst with Destiny' was the speech delivered by Jawaharlal Nehru in the Constituent Assembly on the eve of independence, 14 August 1947.

'Tryst with Destiny' ప్రసంగాన్ని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ 1947 ఆగస్టు 14 అర్ధరాత్రి రాజ్యాంగ పరిషత్తులో ఇచ్చారు.

Bittiga Vishnuvardhana was one of the greatest Hoysala kings, not the last (the last major ruler was Veera Ballala III), so (a) is wrong. Madurai was the Pandyan capital, so (b) is correct. Hence option 4.

బిట్టిగ విష్ణువర్ధనుడు హొయసల వంశంలో గొప్ప రాజు, చివరివాడు కాదు (చివరి ముఖ్య పాలకుడు మూడవ వీర బల్లాలుడు); కాబట్టి (a) తప్పు. పాండ్యుల రాజధాని మధురై, కాబట్టి (b) సరైనది.

In a State Legislative Council, 1/3 are elected by MLAs, 1/3 by local bodies, 1/12 by graduates, 1/12 by teachers, and the rest (1/6) are nominated by the Governor. So graduates elect 1/12.

శాసన మండలిలో 1/3 మంది ఎమ్మెల్యేలచే, 1/3 స్థానిక సంస్థలచే, 1/12 పట్టభద్రులచే, 1/12 ఉపాధ్యాయులచే ఎన్నుకోబడతారు; మిగిలిన 1/6 మందిని గవర్నర్ నామినేట్ చేస్తారు.

A magnetic compass has a freely moving needle that points north-south, so it is used to find the main directions.

దిక్సూచిలోని అయస్కాంత సూది ఉత్తర-దక్షిణ దిశలను చూపుతుంది, కాబట్టి ప్రధాన దిక్కులను గుర్తించడానికి వాడతారు.

National Waterway-2 is the Brahmaputra stretch from Sadiya to Dhubri (891 km) in Assam. NW-1 is Allahabad-Haldia (Ganga), NW-3 is Kottapuram-Kollam, and NW-4 includes Kakinada-Puducherry.

జాతీయ జలమార్గం-2 అంటే అస్సాంలో బ్రహ్మపుత్ర నదిపై సదియా నుండి ధుబ్రి వరకు (891 కి.మీ.). NW-1 అలహాబాద్–హల్దియా, NW-3 కొట్టపురం–కొల్లం, NW-4లో కాకినాడ–పుదుచ్చేరి ఉన్నాయి.

The final key gives option 3 (Sir John Dewey is meant), a definition of aim in science teaching. The source of this exact wording is not clearly established, so this follows the final key.

తుది కీ ప్రకారం సమాధానం ఎంపిక 3 (సర్ జాన్ డ్యూయీ అని భావన). ఈ ఖచ్చితమైన నిర్వచనం మూలం స్పష్టంగా లేదు, కాబట్టి తుది కీని అనుసరించాం.

Performing experiments needs patience, systematic work and following steps, which develops discipline (the 'disciplinary value' of science teaching).

ప్రయోగాలు చేయడానికి ఓర్పు, క్రమబద్ధమైన పని, దశలను పాటించడం అవసరం; దీనివల్ల క్రమశిక్షణ విలువ (disciplinary value) పెరుగుతుంది.

An assignment is a small part of a lesson that students can complete in about a week, as per the final key. A project is usually longer and more involved.

ఒక వారంలో పూర్తి చేయగల పాఠంలోని చిన్న భాగాన్ని నియోజనం (assignment) అంటారు; ప్రకల్పన (project) సాధారణంగా ఎక్కువ సమయం పడుతుంది.

The final key marks 'Scientific method' as the answer, treating it as a method of scientific inquiry rather than a teaching method, whereas lecture-demonstration, project and heuristic are teaching methods. This is arguable since the scientific method is also used in teaching, but the key is followed.

తుది కీ ప్రకారం 'శాస్త్రీయ పద్ధతి' సమాధానం; ఇది శాస్త్రీయ అన్వేషణ పద్ధతిగా పరిగణించబడింది, ఉపన్యాస-ప్రదర్శన, ప్రకల్పన, అన్వేషణా పద్ధతులు బోధనా పద్ధతులు. శాస్త్రీయ పద్ధతిని బోధనలోనూ వాడతారు కాబట్టి ఇది కొంత సందేహాస్పదం, అయినా కీని అనుసరించాం.

Giving examples to explain a concept shows that the student has understood it, which falls under the academic standard 'Concept understanding'.

భావనను వివరించడానికి ఉదాహరణలు ఇవ్వడం విద్యార్థి దానిని అర్థం చేసుకున్నాడని చూపుతుంది; ఇది 'విషయ అవగాహన' (concept understanding) విద్యా ప్రమాణం.

Relief maps show physical features such as mountains, plateaus and plains, so they suit teaching physical features. Political maps show boundaries and states.

రిలీఫ్ పటాలు పర్వతాలు, పీఠభూములు, మైదానాల వంటి భౌతిక లక్షణాలను చూపుతాయి, అందుకే వీటిని వాడాలి; రాజకీయ పటాలు సరిహద్దులు, రాష్ట్రాలను చూపుతాయి.