సంధులు (Sandhulu) · Practice MCQs

Correct: C — I, II, III మూడూ

మూడు ప్రకటనలూ సరైనవి. నిత్యం = తప్పక జరిగేది (ఉత్వ సంధి); వైకల్పికం = జరగవచ్చు, జరగకపోవచ్చు (ఇత్వ సంధి); సంధుల వర్గీకరణ తెలుగు, సంస్కృత, ఇతర సంధులుగా ఉంటుంది. కాబట్టి మూడూ కలిపిన ఎంపికే సరైనది; రెండింటిని మాత్రమే సరైనవిగా చెప్పే ఎంపికలు ఒక సరైన ప్రకటనను విస్మరిస్తాయి.

Correct: D — ఉత్వ – నిత్యం; అత్వ – బహుళం; ఇత్వ – వైకల్పికం

ఉత్వ సంధి నిత్యం ('సంధి నిత్యము'), అత్వ సంధి బహుళం ('సంధి బహుళము'), ఇత్వ సంధి వైకల్పికం ('సంధి వైకల్పికము'). మిగిలిన ఎంపికల్లో ఈ జతల్లో కనీసం రెండు తారుమారయ్యాయి. 'అత్వం = బహుళం; ఇత్వం = వైకల్పికం; ఉత్వం = నిత్యం' అని జతగా గుర్తుంచుకుంటే పరీక్షలో సులభం.

Correct: A — ఈ సంధి వైకల్పికం, జరగవచ్చు జరగకపోవచ్చు

ఉత్వ సంధి నిత్యం, వైకల్పికం కాదు; కాబట్టి మొదటి ప్రకటన తప్పు. 'మనము + ఏమి = మనమేమి' లో సంధి తప్పక జరిగింది. మిగిలిన మూడు ప్రకటనలు సరైనవి: పూర్వపదం చివర 'ఉ', పరపదం మొదట అచ్చు ఉండాలి; చెట్టు + ఎక్కి = చెట్టెక్కి ఉత్వ సంధికి సరైన ఉదాహరణ. వైకల్పికం ఇత్వ సంధికి చెందినది.

Correct: B — అత్వ సంధి, యడాగమ సంధి

'పెద్ద + అమ్మ' లో పూర్వపదం 'అ' తో ముగిసి అచ్చు లోపించింది కాబట్టి అత్వ సంధి. 'మా + అమ్మ' లో సంధి జరగక మధ్యలో 'య్' చేరింది కాబట్టి యడాగమం. అచ్చు లోపిస్తే సంధి, 'య్' చేరితే యడాగమం అనే తేడా పరీక్షల్లో జతపరచండి ప్రశ్నగా వస్తుంది. రెండూ 'అమ్మ' తో ముగిసినా పూర్వపదాల చివరి అచ్చు, ఫలితం వేర్వేరు.

Correct: C — సంధి జరగని చోట రెండు అచ్చుల మధ్య 'య్' కొత్తగా చేరుతుంది

యడాగమం: 'సంధిలేని చోట అచ్చునకు అచ్చు పరమైనపుడు య్ ఆగమము వస్తుంది' (మా + అమ్మ = మాయమ్మ). అచ్చు లోపించడం అత్వ/ఉత్వ/ఇత్వ సంధుల్లో జరుగుతుంది; పరుషం సరళం కావడం గసడదవాదేశం; ఆ, ఈ, ఏ లు హ్రస్వమవడం త్రిక సంధి. అందువల్ల మిగిలిన ప్రకటనలు ఇతర సంధులకు చెందినవి.

Correct: D — 'ఆ' హ్రస్వమై 'అ' అయింది, 'ప' ద్విత్వమై 'ప్ప' అయింది

త్రిక సంధి సూత్రం: త్రికం (ఆ, ఈ, ఏ) తరువాతి అసంయుక్త హల్లుకు ద్విత్వం వస్తుంది, త్రికానికి హ్రస్వం వస్తుంది. అందుకే ఆ → అ, ప → ప్ప. ఇది 'అచ్చోట', 'ఇచ్చోట', 'ఎచ్చోట'లతో సమానం. పరుషం సరళం కావడం గసడదవాదేశం, 'య్' చేరడం యడాగమం, కాబట్టి అవి ఈ పదానికి కావు.

Correct: A — గసడదవాదేశ సంధి వైకల్పికం

గసడదవాదేశ సంధి సూత్రం 'ప్రథమ మీది పరుషములకు గసడదవలు వైకల్పికముగా వచ్చును'. వైకల్పికం అంటే వచ్చినా రాకపోయినా సరే; కాబట్టి రెండు రూపాలూ సరైనవే. నిత్యమైతే 'గొట్టెను' మాత్రమే అనాలి. అత్వ సంధి, యడాగమం ఈ పదాలకు సంబంధించినవి కావు.

Correct: B — క–గ, చ–జ, ట–డ, త–ద, ప–బ

సరళాదేశంలో పరుషం, దాని వర్గంలోని మూడవ అక్షరం (సరళం)గా మారుతుంది: క–గ, చ–జ, ట–డ, త–ద, ప–బ. క–ఖ వంటి జతలు పరుషం–మహాప్రాణం, క–ఙ వంటివి పరుషం–నాసికం; ఇవి సంధిలో మారవు. క–చ వంటివి వేర్వేరు వర్గాల మొదటి అక్షరాలు, వాటి మధ్య ఆదేశం లేదు.

Correct: C — రామాలయం

రామాలయం = రామ + ఆలయం, అ + ఆ = ఆ (దీర్ఘం), కాబట్టి సవర్ణదీర్ఘ సంధి. రాజేంద్ర (అ + ఇ = ఏ), చంద్రోదయం (అ + ఉ = ఓ), దేవర్షి (అ + ఋ = అర్) గుణ సంధికి ఉదాహరణలు. మొదటి అచ్చు, రెండవ అచ్చు ఒకే జాతి అయితే దీర్ఘం (సవర్ణదీర్ఘం), వేరే జాతి అయితే గుణం.

Correct: D — అ + అ = ఆ సవర్ణదీర్ఘం; అ + ఇ = ఏ గుణం

ఒకే జాతి అచ్చులు కలిస్తే దీర్ఘం (అ + అ = ఆ) అయ్యేది సవర్ణదీర్ఘం; వేరే జాతి అచ్చులు కలిస్తే గుణం (అ + ఇ = ఏ, అ + ఉ = ఓ, అ + ఋ = అర్). మిగిలిన ఎంపికలలో ఫలితాలు తారుమారయ్యాయి (అ + ఉ = ఓ, ఈ కాదు). అందువల్ల రెండు సంధులు వేర్వేరు ఫలితాలు ఇస్తాయి.