సంధులు (Sandhulu) · Practice MCQs

Correct: D — ద్విరుక్తంలో రెండవ పదం

ఒక పదాన్ని రెండుసార్లు చెప్పినప్పుడు (ద్విరుక్తం) రెండవ పదాన్ని ఆమ్రేడితం అంటారు; ఉదాహరణకు 'ఏమి + ఏమి' లో రెండవ 'ఏమి'. ఆ, ఈ, ఏ లు త్రికాలు, 'య్' ఆగమం యడాగమ సంధిలో వస్తుంది. మొదటి పదాన్ని ఆమ్రేడితం అనరు, ఆమ్రేడితం అనగా పునరుక్తంగా వచ్చినది.

Correct: A — సవర్ణదీర్ఘ సంధి

'ఇ' కు సవర్ణమైన 'ఇ' పరమై రెండూ కలిసి దీర్ఘం 'ఈ' అయింది; ఇది సవర్ణదీర్ఘ సంధి (రవి + ఇంద్ర = రవీంద్ర, కవి + ఈశ్వరుడు = కవీశ్వరుడు). 'అ + ఇ' అయితే 'ఏ' (గుణం); ఇక్కడ పూర్వపదం 'ఇ' తో ముగుస్తుంది కాబట్టి గుణం కాదు. ఇ + అ అయితే యణాదేశం అవుతుంది.

Correct: B — అర్ – గుణ సంధి

అ/ఆ లకు ఋ పరమైతే 'అర్' అవుతుంది; ఇది గుణ సంధి లక్షణం (గుణంలో అ + ఇ = ఏ, అ + ఉ = ఓ, అ + ఋ = అర్). మహా + ఋషి = మహర్షి కూడా ఇలాగే. సవర్ణదీర్ఘంలో ఒకే జాతి అచ్చులు కలుస్తాయి; ఋ, అ ఒకే జాతి కాదు. వృద్ధిలో ఏ, ఐ, ఓ, ఔ లు వస్తాయి; యణాదేశంలో ఋ పూర్వపదం చివర ఉంటుంది.

Correct: C — వ్

యణాదేశ సంధిలో ఇ → య్, ఉ → వ్, ఋ → ర్ అవుతాయి. 'సు' లోని 'ఉ' కు 'ఆ' పరమవడంతో 'వ్' వచ్చి 'స్వాగతం' అయింది. 'య్' ఇ కి వస్తుంది (అతి + అంత = అత్యంత), 'ర్' ఋ కి వస్తుంది (పితృ + ఆజ్ఞ = పిత్రాజ్ఞ). 'ల్' యణ్ లో భాగమే కానీ ఈ మూడు ఆదేశాలలో లేదు.

Correct: D — వృద్ధి సంధి

అ/ఆ లకు ఓ, ఔ పరమైతే 'ఔ' అవుతుంది; ఇది వృద్ధి సంధి (వన + ఔషధి = వనౌషధి, మహా + ఔన్నత్యం = మహౌన్నత్యం). అ + ఏ/ఐ అయితే 'ఐ' అవుతుంది. గుణంలో అ + ఇ/ఉ/ఋ లు ఏ, ఓ, అర్ అవుతాయి; ఇక్కడ పరపదం 'ఔ' తో మొదలైంది కాబట్టి వృద్ధి.

Correct: A — విసర్గ సంధి

పూర్వపదం చివర విసర్గ (ః) ఉంది, అది 'ఓ' గా మారింది; విసర్గకు వచ్చే మార్పులను విసర్గ సంధి అంటారు (తపః + ధనుడు = తపోధనుడు, నమః + కారం = నమస్కారం). జశ్త్వంలో పరుషం సరళమవుతుంది, శ్చుత్వంలో త్ + చ/జ కలుస్తాయి, అనునాసికంలో వర్గ హల్లు అనునాసికమవుతుంది; ఇక్కడ విసర్గ ఉంది కాబట్టి అవి కావు.

Correct: B — అనునాసిక సంధి

వర్గ హల్లు 'త్' కు 'న్' పరమై అదే వర్గపు అనునాసికం 'న్' గా మారి 'జగన్నాథ' అయింది; ఇది అనునాసిక సంధి (సత్ + మార్గం = సన్మార్గం, చిత్ + మయం = చిన్మయం). జశ్త్వంలో త్ → ద్ అవుతుంది (షట్ + ఆనన = షడానన); శ్చుత్వంలో త్ + చ/జ వస్తాయి; విసర్గ ఇక్కడ లేదు.

Correct: C — యణాదేశ సంధి

'త్య, ద్వ, స్వ, న్వ' వంటి సంయుక్తాక్షరాలు కనిపిస్తే అవి యణాదేశం (ఇ → య్, ఉ → వ్) వల్ల ఏర్పడి ఉండవచ్చు; అత్యంత = అతి + అంత. గుణ సంధిలో ఏ, ఓ, అర్ వస్తాయి; సవర్ణదీర్ఘంలో దీర్ఘాచ్చు వస్తుంది; ఆమ్రేడితంలో ఒకే పదం రెండుసార్లు ఉంటుంది. ఆ గుర్తులు ఇక్కడ లేవు.

Correct: D — గుణ సంధి

'ఆ' కు 'ఈ' పరమై 'ఏ' అయింది (అ/ఆ + ఇ/ఈ = ఏ); ఇది గుణ సంధి. 'ఏ' కనిపిస్తే గుణ సంధి అని ఊహించవచ్చు. సవర్ణదీర్ఘంలో ఆ, ఈ, ఊ వంటి దీర్ఘాలే వస్తాయి; వృద్ధిలో ఐ, ఔ వస్తాయి; యణాదేశంలో య్, వ్, ర్ వస్తాయి. ఇక్కడ ఫలితం 'ఏ' కాబట్టి గుణం మాత్రమే సరిపోతుంది.

Correct: A — బ

గసడదవాదేశ సంధిలో పరుషాలకు జతగా సరళాలు వస్తాయి: క–గ, చ–జ, ట–డ, త–ద, ప–బ. కాబట్టి 'ప' కు 'బ' వచ్చింది. 'గ' క కు, 'జ' చ కు, 'ద' త కు జత. ఈ మార్పు వైకల్పికం, అందుకే 'వాడు పోయెను' అని కూడా చెప్పవచ్చు.