సంధులు (Sandhulu) · Practice MCQs

Correct: A — మతైక్యం

మతైక్యం = మత + ఐక్యం; అ + ఐ = ఐ కాబట్టి ఇది వృద్ధి సంధి. అత్యంత (అతి + అంత), స్వాగతం (సు + ఆగతం), అన్వేషణ (అను + ఏషణ) లలో ఇ/ఉ లు వరుసగా య్, వ్, వ్ అయ్యాయి; అవి యణాదేశ సంధులు. 'ఐ, ఔ' వస్తే వృద్ధి, 'య్, వ్, ర్' వస్తే యణాదేశం అని గుర్తించవచ్చు.

Correct: B — యణాదేశ సంధి, వృద్ధి సంధి

'ఇతి' లోని 'ఇ' కు 'ఆ' పరమై 'య్' వచ్చి 'ఇత్యాది' అయింది: యణాదేశం. 'సదా' లోని 'ఆ' కు 'ఏ' పరమై 'ఐ' అయింది: వృద్ధి. రెండవ ఎంపిక క్రమం తారుమారు. గుణంలో ఏ, ఓ, అర్ వస్తాయి; సవర్ణదీర్ఘంలో ఒకే జాతి అచ్చులు కలుస్తాయి; ఈ రెండు పదాలలో అవి జరగలేదు.

Correct: C — ఉ కు వ్ బదులు య్ వస్తుంది

యణాదేశంలో ఇ → య్, ఉ → వ్, ఋ → ర్ వస్తాయి. కాబట్టి 'ఉ కు య్ వస్తుంది' అనే ప్రకటన తప్పు; ఉ కు వ్ వస్తుంది (సు + ఆగతం = స్వాగతం). మిగిలిన మూడు ప్రకటనలు సరైనవి; 'యణ్' అంటే య, వ, ర, ల అనే అంతస్థాలు. ఈ సంధిలో తమ జాతి కాని అచ్చు పరమైనప్పుడు ఈ ఆదేశాలు వస్తాయి.

Correct: D — జశ్త్వ, శ్చుత్వ, అనునాసిక

వాగీశ = వాక్ + ఈశ: క్ → గ్, పరుషం సరళం అయింది: జశ్త్వం. సచ్చరిత్ర = సత్ + చరిత్ర: త్ + చ → చ్చ: శ్చుత్వం. జగన్నాథ = జగత్ + నాథ: త్ + న → న్న: అనునాసికం. మిగిలిన ఎంపికల్లో ఈ జతలు తారుమారయ్యాయి. పరుషం సరళంగా మారితే జశ్త్వం, త్ + చ/జ ఉంటే శ్చుత్వం, త్ + న/మ ఉంటే అనునాసికం.

Correct: A — నమః + కారం లో క పరమైనప్పుడు విసర్గ 'స్' అవుతుంది

నమః + కారం = నమస్కారం, పురః + కారం = పురస్కారం లలో 'క' పరమైనప్పుడు విసర్గ 'స్' అయింది. మనః + హరం = మనోహరం లో విసర్గ 'ఓ' అయింది, 'స్' కాదు. విసర్గ ఎప్పుడూ లోపించదు, మార్పు చెందుతుంది. విసర్గ సంస్కృత పదాల్లో వస్తుంది, తెలుగు పదాల్లో కాదు (దుఃఖం, ప్రాతఃకాలం).

Correct: B — 'త్' కు 'మ్' పరమై వర్గ అనునాసికం 'న్' అయింది

అనునాసిక సంధిలో త్ + న → న్న, త్ + మ → న్మ అవుతుంది; చిత్ + మయం = చిన్మయం లో 'త్' స్థానంలో 'న్' వచ్చింది. 'ద్' గా మారడం జశ్త్వం (షట్ + ఆనన = షడానన), 'చ్చ' శ్చుత్వం (సత్ + చరిత్ర = సచ్చరిత్ర), 'ఓ' విసర్గ సంధి (మనః + హరం = మనోహరం). ఇక్కడ మార్పు అనునాసికం.

Correct: C — రామాలయం – గుణ సంధి

రామాలయం = రామ + ఆలయం (అ + ఆ = ఆ), ఇది సవర్ణదీర్ఘ సంధి, గుణ సంధి కాదు; కాబట్టి ఈ జత తప్పు. నోట్స్‌లోని అభ్యాస జవాబుల ప్రకారం మాయమ్మ – యడాగమం, సజ్జనుడు – శ్చుత్వం, అతడెక్కడ – ఉత్వం, విద్యార్థి – సవర్ణదీర్ఘం. గుణంలో ఏ, ఓ, అర్ ఫలితంగా వస్తాయి.

Correct: D — ఆమ్రేడిత సంధి, ఇత్వ సంధి

'ఏమి + ఏమి' లో ఒకే పదం రెండుసార్లు ఉంది, కాబట్టి ఆమ్రేడిత సంధి. 'ఏమి + అంటివి' లో ఏమి చివరి 'ఇ' కు అచ్చు పరమై లోపించింది, కాబట్టి ఇత్వ సంధి (ఏమ్యాదులకు వైకల్పికం). రెండవ ఎంపిక క్రమం తారుమారు. త్రికం ఆ, ఈ, ఏ లకు సంబంధించింది; యడాగమంలో 'య్' చేరుతుంది, కాబట్టి అవి సరికావు.

Correct: A — ఏమంటివి, ఏమియంటివి రెండూ

ఇత్వ సంధి వైకల్పికం, అంటే సంధి జరిగినా (ఏమంటివి) జరగకపోయినా (ఏమియంటివి) సరైనదే; నోట్స్‌లో 'ఏమంటివి / ఏమియంటివి' అని ఇచ్చారు. అందువల్ల రెండు రూపాలూ సరైనవి. సంధి నిత్యమైతే ఒక రూపమే సరైనదయ్యేది (ఉత్వ సంధిలా). 'ఏమ్యంటివి' అనే రూపం సంధి సూత్రాలలో లేదు.

Correct: B — I, II, III మూడూ

షట్ లోని 'ట్' సరళమై 'డ్' అయింది కాబట్టి జశ్త్వం; సత్ + జనుడు లో త్ + జ → జ్జ కాబట్టి శ్చుత్వం; వాక్ లోని వర్గ హల్లు 'క్' కు 'మ్' పరమై వర్గ అనునాసికం 'ఙ్' వచ్చింది కాబట్టి అనునాసికం. మూడు ప్రకటనలూ సరైనవి. జశ్త్వంలో పరుషం సరళమవుతుంది, శ్చుత్వంలో త్ చ/జ లతో కలుస్తుంది, అనునాసికంలో న్/మ్ పరమైతే అనునాసికం వస్తుంది.