సంధులు (Sandhulu) · Practice MCQs

Correct: B — రెండు చోట్లా అచ్చు

అచ్ సంధి అంటే అచ్చులు కలిసే సంధి; అందుకు మొదటి పదం చివర అచ్చు, రెండవ పదం మొదట అచ్చు ఉండాలి (రామ + ఆలయం). హల్లు చివర ఉన్న పదాలతో జరిగే సంధులు (జశ్త్వ, శ్చుత్వ, అనునాసిక) వేరే రకాలు. కాబట్టి రెండు చోట్లా హల్లులు లేదా అచ్చు–హల్లు కలయికలు అచ్ సంధికి సరిపోవు.

Correct: C — ఉత్తునకచ్చు పరమగునపుడు సంధి నిత్యము

ఉత్వ సంధి సూత్రం 'ఉత్తునకచ్చు పరమగునపుడు సంధి నిత్యము'. 'అత్తునకు సంధి బహుళము' అత్వ సంధి సూత్రం; 'ఏమ్యాదులకు ఇత్తునకు సంధి వైకల్పికము' ఇత్వ సంధి సూత్రం; చివరిది యడాగమ సంధి సూత్రం. నాలుగు సూత్రాలు నాలుగు తెలుగు సంధులవి, వాటిని జతచేసి నేర్చుకోవాలి.

Correct: D — అతడు + ఎక్కడ

ఉత్వ సంధిలో పూర్వపదం చివరి 'ఉ' లోపిస్తుంది; విడదీసేటప్పుడు ముందు పదానికి 'ఉ' చేర్చి చూడాలి: అతడెక్కడ → అతడు + ఎక్కడ. 'అతడ', 'అతడి' వంటి పదాలు తెలుగులో లేవు. ఈ సంధి నిత్యం కాబట్టి 'అతడు ఎక్కడ' అని వేరుగా రాయడం కంటే సంధితో 'అతడెక్కడ' అనడం సరైన రూపం.

Correct: A — పరపదం హల్లుతో మొదలవడం

ఉత్వ సంధి జరగాలంటే పూర్వపదం 'ఉ' తో ముగిసి, పరపదం అచ్చుతో మొదలవ్వాలి. 'వచ్చెను' హల్లు 'వ' తో మొదలవుతుంది కాబట్టి సంధి లేదు; 'రాముడు వచ్చెను' అనే ఉంటుంది. పూర్వపదం 'డు' లోని 'ఉ' తో ముగుస్తోంది, కాబట్టి 'అ' తో ముగుస్తుందనడం తప్పు.

Correct: B — ఏమ్యాదులు (ఏమి, మరి, అది, ఇది మొదలైనవి)

ఇత్వ సంధి సూత్రం 'ఏమ్యాదులకు ఇత్తునకు సంధి వైకల్పికము'; ఏమి, మరి, అది, ఇది, అవి వంటి పదాల చివరి 'ఇ' కు అచ్చు పరమైతే సంధి జరగవచ్చు, జరగకపోవచ్చు. మా, మీ, నీ లకు యడాగమం వస్తుంది; ఆ, ఈ, ఏ లు త్రికాలు; రామ, సీత, పెద్ద అత్వ సంధి పూర్వపదాలు.

Correct: C — అత్తునకు సంధి బహుళము

అత్వ సంధి సూత్రం 'అత్తునకు సంధి బహుళము'. రెండవది ఉత్వ సంధి సూత్రం, మూడవది ఇత్వ సంధి సూత్రం, నాల్గవది ఆమ్రేడిత సంధి సూత్రం. అత్వంలో 'బహుళం' అనే మాటకు 'చాలా చోట్ల వస్తుంది, కొన్ని చోట్ల రాదు' అని అర్థం; ఉదాహరణ రామ + అయ్య = రామయ్య.

Correct: D — ఆగమం

కొత్త వర్ణం వచ్చి చేరడాన్ని ఆగమం అంటారు; ఇక్కడ 'య్' ఆగమంగా చేరింది కాబట్టి దీన్ని యడాగమం అంటారు. ఆదేశం అంటే ఉన్న అక్షరం స్థానంలో మరొకటి రావడం (క → గ). లోపం అంటే అక్షరం పోవడం (ఉత్వ సంధిలో 'ఉ' లోపించడం). ద్విత్వం అంటే ఒకే హల్లు రెండుసార్లు రావడం.

Correct: A — ఆగమం – కొత్తగా చేరడం; ఆదేశం – ఉన్న అక్షరం స్థానంలో మరొకటి రావడం

ఆగమం అంటే ఉన్న అక్షరం పోకుండా ఒక కొత్త అక్షరం చేరడం (యడాగమంలో 'య్'). ఆదేశం అంటే ఉన్న అక్షరం స్థానంలో మరొకటి రావడం (గసడదవాదేశంలో క → గ). రెండూ ఒకటి కావు. అచ్చు–హల్లు భేదంతో ఈ రెండు పదాల అర్థానికి సంబంధం లేదు; రెండూ ఏ వర్ణానికైనా వర్తిస్తాయి.

Correct: B — ఆమ్రేడిత సంధి

ఇక్కడ 'ఏది' అనే ఒకే పదం రెండుసార్లు వచ్చింది (ద్విరుక్తం); ఇలా ద్విరుక్త పదాల మధ్య ఏర్పడే సంధి ఆమ్రేడిత సంధి. 'అచ్చునకు ఆమ్రేడితం పరమైతే సంధి వైకల్పికము' అనేది సూత్రం. త్రిక సంధి ఆ, ఈ, ఏ లకు వర్తిస్తుంది కానీ ఇక్కడ హల్లు ద్విత్వం కాలేదు; అత్వం, యడాగమం కూడా కావు.

Correct: C — హ్రస్వమై 'ఇ' అయింది

త్రిక సంధిలో త్రికం (ఆ, ఈ, ఏ) హ్రస్వమవుతుంది, తరువాతి హల్లు ద్విత్వమవుతుంది: ఈ → ఇ, చ → చ్చ; ఫలితం 'ఇచ్చోట'. లోపించదు (అప్పుడు 'చ్చోట' అయ్యేది), 'య్' గా మారడం యణాదేశానికి చెందినది, దీర్ఘం పెరగడం ఏ సంధిలోనూ లేదు. హ్రస్వం + ద్విత్వం అనేది గుర్తు.