సమాసాలు (Samasamulu) · Practice MCQs

Correct: C — ద్వంద్వ సమాసం

ద్వంద్వ సమాసం ఉభయపద ప్రధానం, ఉత్తరపద ప్రధానం కాదు; 'తల్లిదండ్రులు' లో రెండు పదాలూ సమానంగా ముఖ్యం. తత్పురుష, కర్మధారయ, ద్విగు మూడూ ఉత్తరపద ప్రధాన సమాసాలు. 'ఏది కాదు' అనే ప్రశ్నల్లో ప్రధానార్థ క్రమాన్ని (పూర్వ, ఉత్తర, ఉభయ, అన్య) గుర్తుపెట్టుకుంటే తప్పు ఎంపికను వెంటనే పట్టుకోవచ్చు.

Correct: D — అవ్యయీభావం – పూర్వపదం; ద్వంద్వం – ఉభయపదాలు; బహువ్రీహి – అన్యపదం

సరైన క్రమం: అవ్యయీభావం – పూర్వపద ప్రధానం, ద్వంద్వం – ఉభయపద ప్రధానం, బహువ్రీహి – అన్యపద ప్రధానం. రెండవ ఎంపికలో అవ్యయీభావాన్ని ఉత్తరపదంతో, మూడవ ఎంపికలో ద్వంద్వ, బహువ్రీహిలను తారుమారు చేసి, నాల్గవ ఎంపికలో అన్నింటినీ తప్పుగా ఇచ్చారు. తత్పురుషం ఒక్కటే ఉత్తరపదం అని కాదు; కర్మధారయ, ద్విగు కూడా అంతే.

Correct: A — తృతీయా తత్పురుషం

విగ్రహవాక్యంలో 'చే' (ఈశ్వరునిచే = ఈశ్వరునిచేత) ఉంది; 'చేత, తో' తృతీయా విభక్తి ప్రత్యయాలు. ఈశ్వరుని ద్వారా ఇవ్వబడినది అని కర్త/సాధన అర్థం వస్తుంది కాబట్టి తృతీయా తత్పురుషం. చతుర్థిలో 'కొరకు/కై', పంచమిలో 'వలన/కంటె', సప్తమిలో 'అందు/లో' ఉంటాయి; అవి ఇక్కడ లేవు.

Correct: B — పంచమీ తత్పురుషం

'వలన' పంచమీ విభక్తి ప్రత్యయం; కాబట్టి ధనభయం పంచమీ తత్పురుషం (కారణం చెప్పే అర్థం). షష్ఠిలో 'యొక్క' ఉండాలి, చతుర్థిలో 'కొరకు', ద్వితీయలో 'ను/ని' ఉండాలి. 'చోరభయం' కూడా ఇలాగే పంచమీ తత్పురుషం; విగ్రహవాక్యంలోని ప్రత్యయమే సమాసం పేరును నిర్ణయిస్తుందని గుర్తుంచుకోండి.

Correct: C — సప్తమీ తత్పురుషం

విగ్రహవాక్యంలో 'అందు' (గృహమునందు) ఉంది. 'అందు, లో' సప్తమీ విభక్తి ప్రత్యయాలు కాబట్టి ఇది సప్తమీ తత్పురుషం. 'పురజనులు' (పురమందు జనులు) కూడా ఇదే. షష్ఠిలో 'యొక్క/కి/కు' ఉంటాయి; ఇక్కడ దేవత గృహంలో ఉన్నదని స్థానం చెబుతోంది, సంబంధం కాదు.

Correct: D — I, II మాత్రమే

పరపదం అచ్చుతో మొదలైతే 'అన్' చేరుతుంది: ఏకం ('ఏ'), అర్థం ('అ') రెండూ అచ్చులతో మొదలవుతాయి కాబట్టి అనేకం, అనర్థం 'అన్' తో ఏర్పడ్డాయి. 'పూర్వం' హల్లు 'ప' తో మొదలవుతుంది కాబట్టి అపూర్వంలో 'అ' మాత్రమే చేరింది. కాబట్టి I, II సరైనవి.

Correct: A — సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయం

పూర్వపదం ఒక పేరును లేదా జాతిని సూచిస్తే అది సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయం; 'గంగానది' = గంగ అనే నది దీనికి ఉదాహరణ. విశేషణ పూర్వపదంలో పూర్వపదం గుణాన్ని చెబుతుంది (నల్లని ఆవు). ఉపమానోత్తరపదంలో ఉత్తరపదం పోలిక అవుతుంది (ముఖచంద్రం); రూపకంలో అభేదం ఉంటుంది (విద్యాధనం).

Correct: B — రెండు పదాలూ ఒకే విభక్తిలో ఉంటాయి; ఉత్తరపదం ప్రధానం

కర్మధారయంలో రెండు పదాలూ ఒకే విభక్తిలో ఉండి, పూర్వపదం ఉత్తరపదాన్ని వివరిస్తుంది (విశేషణం–విశేష్యం); ఉత్తరపదమే ప్రధానం. మూడవ వ్యక్తిని సూచించడం బహువ్రీహి లక్షణం, పూర్వపదం సంఖ్య కావడం ద్విగు లక్షణం, 'మరియు' అర్థం ద్వంద్వ లక్షణం. అందువల్ల మిగిలిన ఎంపికలు కర్మధారయానికి సరిపోవు.

Correct: C — తల్లిదండ్రులు

తల్లిదండ్రులు = తల్లి మరియు తండ్రి, ద్వంద్వ సమాసం. త్రిలోకాలు (మూడు లోకాల సమూహం), చతుర్వేదాలు (నాలుగు వేదాల సమూహం), నవరత్నాలు (తొమ్మిది రత్నాల సమూహం) మూడింటిలోనూ పూర్వపదం సంఖ్య, అర్థం సమూహం కాబట్టి అవి ద్విగు సమాసాలు. సంఖ్యావాచకం ఉందా లేదా అని చూస్తే తేడా తెలుస్తుంది.

Correct: D — I, II, III మూడూ

ద్విగు సమాసంలో పూర్వపదం సంఖ్యావాచకం (త్రి, చతుర్, పంచ...), అర్థం సమూహం, ఉత్తరపదమే ప్రధానం; కాబట్టి మూడు ప్రకటనలూ సరైనవి. 'నవరత్నాలు' (తొమ్మిది రత్నాల సమూహం), 'పంచేంద్రియాలు' (ఐదు ఇంద్రియాల సమూహం) దీనికి ఉదాహరణలు. ఇది కర్మధారయానికి దగ్గరగా ఉన్నా సంఖ్య ఉండటం ప్రత్యేకత.