సమాసాలు (Samasamulu) · Practice MCQs

Correct: A — ఇది ఉత్తరపద ప్రధాన సమాసం

ద్వంద్వం ఉత్తరపద ప్రధానం కాదు, అది ఉభయపద ప్రధానం; అందువల్ల మొదటి ప్రకటన తప్పు. మిగిలిన మూడు ప్రకటనలు సరైనవి: తల్లిదండ్రులు, అన్నదమ్ములు వంటి సమస్తపదాలు బహువచనంలో ఉంటాయి; 'మరియు' చేర్చితే విగ్రహవాక్యం అర్థవంతమవుతుంది; సమాహార ద్వంద్వం సమూహ భావాన్ని ఇస్తుంది.

Correct: B — చక్రపాణి

చక్రపాణి = చక్రం చేతిలో కలవాడు; సమస్తపదం చక్రాన్ని కాక, దాన్ని ధరించిన విష్ణువును సూచిస్తుంది, కాబట్టి బహువ్రీహి. మంచి అమ్మాయి, నల్లని ఆవు, పెద్దపులి లలో సమస్తపదం ఉత్తరపదాన్నే (అమ్మాయి, ఆవు, పులి) సూచిస్తుంది, పూర్వపదం దాన్ని వివరిస్తుంది; అందుకే అవి కర్మధారయాలు.

Correct: C — బహువ్రీహిలో సమస్తపదం మూడవ వ్యక్తిని, కర్మధారయంలో ఉత్తరపదాన్నే సూచిస్తుంది

'మంచి అమ్మాయి' అంటే అమ్మాయే; 'పద్మనాభుడు' అంటే పద్మం కాదు, నాభి కాదు, ఆ లక్షణం ఉన్న విష్ణువు. ఇదే తేడా: బహువ్రీహి అన్యపద ప్రధానం, కర్మధారయం ఉత్తరపద ప్రధానం. సంఖ్య ద్విగులో ఉంటుంది, 'మరియు' ద్వంద్వంలో ఉంటుంది; ఈ రెండు సమాసాల తేడాలో అవి భాగం కావు.

Correct: D — నవరత్నాలు

నవరత్నాలు = తొమ్మిది రత్నాల సమూహం; పూర్వపదం సంఖ్య కాబట్టి అది ద్విగు సమాసం. ప్రతిదినం, అనుక్షణం, యథాశక్తి లలో 'ప్రతి, అను, యథా' అనే అవ్యయాలు పూర్వపదంగా ఉండి ప్రధానం అవుతాయి, కాబట్టి అవి అవ్యయీభావాలు. పూర్వపదం అవ్యయమా సంఖ్యా అని చూసి తేడా చెప్పాలి.

Correct: A — సమస్తపదం విభక్తి మార్పులను పొందుతుంది

అవ్యయీభావంలో సమస్తపదం కూడా అవ్యయంగా మారుతుంది, అంటే విభక్తి మార్పులు రావు; కాబట్టి 'విభక్తి మార్పులను పొందుతుంది' అనే ప్రకటన తప్పు. మిగిలిన మూడూ సరైనవి: పూర్వపదం అవ్యయం, ప్రతి/యథా/అను/ఉప వంటి పదాలు పూర్వపదాలు, పూర్వపదమే ప్రధానం. ఈ సమాసం అరుదు కానీ లక్షణాలు గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: B — ద్వంద్వం, బహువ్రీహి, నఞ్ తత్పురుషం

'మరియు' ఉంటే ద్వంద్వం (తల్లి మరియు తండ్రి); 'కలవాడు/కలది' ఉంటే బహువ్రీహి (పద్మం నాభియందు కలవాడు); 'కానిది' ఉంటే నఞ్ తత్పురుషం (సత్యం కానిది). మిగిలిన ఎంపికలలో ఈ జతలు తారుమారయ్యాయి. విగ్రహవాక్యంలోని సూచక పదమే సమాసాన్ని చెబుతుంది కాబట్టి అవి సరికావు.

Correct: C — షష్ఠీ తత్పురుషం, ద్వంద్వం

రామబాణం = రాముని యొక్క బాణం; 'యొక్క' ఉంది కాబట్టి షష్ఠీ తత్పురుషం. రామలక్ష్మణులు = రాముడు మరియు లక్ష్మణుడు; 'మరియు' ఉంది కాబట్టి ద్వంద్వం. 'రామబాణం' లో రెండు పదాలు సమాన ప్రధానం కావు, బాణమే ప్రధానం. అందువల్ల ద్వంద్వం, షష్ఠీ అనే రివర్స్ క్రమం తప్పు.

Correct: D — అవ్యయీభావం, నఞ్ తత్పురుషం, ద్వంద్వం, ద్విగు

ప్రతిదినం = ప్రతి దినము (అవ్యయీభావం); అసత్యం = సత్యం కానిది (నఞ్ తత్పురుషం); తల్లిదండ్రులు = తల్లి మరియు తండ్రి (ద్వంద్వం); పంచపాండవులు = ఐదుగురు పాండవుల సమూహం (ద్విగు). ఇది నోట్స్‌లోని సాధన ప్రశ్నల జవాబులతో సరిపోతుంది; ఇతర ఎంపికల్లో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ జతలు తారుమారయ్యాయి.

Correct: A — కమలముఖం

కమలముఖం = కమలం వంటి ముఖం; 'వంటి' ఉండటం వల్ల ఇది కర్మధారయం (ఉపమాన పూర్వపదం). కత్తిగాయం (తృతీయ), వంటగది (చతుర్థి), రాజభవనం (షష్ఠి) లలో విభక్తి ప్రత్యయం లోపించి ఉంది కాబట్టి అవి తత్పురుషాలు. 'అయిన, యే, వంటి' ఉంటే కర్మధారయం అని గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: B — I, II, III మూడూ

మూడు ప్రకటనలూ సరైనవి. బహువ్రీహిలో సమాసంలోని పదాలు కాక, వాటి ద్వారా తెలిసే మూడవ వ్యక్తి (అన్యపదం) ప్రధానం. పద్మనాభుడు విష్ణువును, చంద్రశేఖరుడు శివుడిని సూచిస్తాయి; రెండింటిలోనూ విగ్రహవాక్యం 'కలవాడు' తో ముగుస్తుంది. కాబట్టి I, II, III అన్నీ కలిపి చెప్పిన ఎంపికే సరైనది, మిగిలినవి అసంపూర్ణం.