సమాసాలు (Samasamulu) · Practice MCQs

Correct: B — అవ్యయీభావ సమాసం

ప్రధానార్థ క్రమం ప్రకారం అవ్యయీభావం మాత్రమే పూర్వపద ప్రధానం. తత్పురుష, కర్మధారయ, ద్విగు సమాసాలు ఉత్తరపద ప్రధానం; ద్వంద్వం ఉభయపద ప్రధానం; బహువ్రీహి అన్యపద ప్రధానం. ఉదాహరణకు 'ప్రతిదినం' లో 'ప్రతి' అనే పూర్వపదమే కీలకం, 'రాజభవనం' లో 'భవనం' అనే ఉత్తరపదమే కీలకం.

Correct: C — తత్పురుష, కర్మధారయ, ద్విగు

తత్పురుష, కర్మధారయ, ద్విగు – ఈ మూడూ ఉత్తరపద ప్రధాన సమాసాలు. ద్వంద్వం ఉభయపద ప్రధానం, బహువ్రీహి అన్యపద ప్రధానం, అవ్యయీభావం పూర్వపద ప్రధానం. ఇతర ఎంపికలలో ఈ మూడింటిలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ తప్పు సమాసాలు కలిసి ఉన్నాయి కాబట్టి అవి సరికావు.

Correct: D — షష్ఠీ తత్పురుషం

విగ్రహవాక్యంలో 'యొక్క' ఉంది కాబట్టి ఇది షష్ఠీ తత్పురుషం; కంటికి, నీటికి సంబంధాన్ని చెబుతోంది. తృతీయకు 'చేత/తో', సప్తమికి 'అందు/లో' ఉంటాయి. ద్విగులో పూర్వపదం సంఖ్య ఉండాలి; 'కన్ను' సంఖ్య కాదు, కాబట్టి అది కాదు. ఉత్తరపదం 'నీరు' ప్రధానం.

Correct: A — చతుర్థీ తత్పురుషం

విగ్రహవాక్యంలో 'కై' ప్రత్యయం ఉంది. 'కొరకు, కై' చతుర్థీ విభక్తి ప్రత్యయాలు, కాబట్టి వంటగది చతుర్థీ తత్పురుషం: వంట కోసం ఉన్న గది. ద్వితీయకు 'ను/ని', పంచమికి 'వలన/కంటె', సప్తమికి 'అందు/లో' వస్తాయి; అవి ఇక్కడ లేవు.

Correct: B — ద్వితీయా తత్పురుషం

విగ్రహవాక్యంలో 'గ్రామాన్ని' అనే 'ని' ప్రత్యయ రూపం ఉంది, ఇది ద్వితీయా విభక్తి. అందుకే ద్వితీయా తత్పురుషం. 'శరణాగతుడు' (శరణును పొందినవాడు) కూడా ఇదే రకం. తృతీయకు 'చేత/తో', పంచమికి 'వలన', సప్తమికి 'అందు' లు ఉంటాయి కాబట్టి అవి సరికావు.

Correct: C — పరపదం అచ్చుతో మొదలైనందున

నఞ్ సమాసంలో పరపదం అచ్చుతో మొదలైతే 'అన్' చేరుతుంది (అనంతం, అనిష్టం, అనుచితం); హల్లుతో మొదలైతే 'అ' చేరుతుంది (అసత్యం, అధర్మం). 'ఉచితం' లో 'ఉ' అచ్చు కాబట్టి 'అన్' వచ్చి 'అనుచితం' అయింది. సంఖ్య లేదా బహువచనంతో దీనికి సంబంధం లేదు.

Correct: D — పరపదం హల్లుతో (స) మొదలైంది

పరపదం 'సాధ్యం' హల్లు 'స' తో మొదలైంది. నఞ్ సమాసంలో హల్లు ముందు 'అ' చేరుతుంది (అసత్యం, అకారణం, అపూర్వం). అచ్చు ముందు మాత్రమే 'అన్' వస్తుంది. పూర్వపదం అవ్యయం అయితే అవ్యయీభావం అవుతుంది; 'ఆమ్రేడితం' అనేది సంధులలోని మాట, ఇక్కడ సంబంధం లేదు.

Correct: A — అన్నం

'అన్నం' లో 'అ' నిషేధం కాదు, అది పదంలో భాగమే; దాన్ని 'న + న్నం' గా విడదీయలేం. అసత్యం (సత్యం కానిది), అధర్మం (ధర్మం కానిది), అజ్ఞానం (జ్ఞానం లేనిది) అనే మూడింటి విగ్రహవాక్యంలో 'కానిది/లేనిది' వస్తుంది. 'అ/అన్' తో మొదలైన ప్రతి పదం నఞ్ సమాసం కాదు.

Correct: B — ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయం

ఇక్కడ పూర్వపదం 'కమలం' ఉపమానం (పోలిక చెప్పే వస్తువు), ఉత్తరపదం 'ముఖం' ఉపమేయం. పూర్వపదం ఉపమానమైతే ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయం. 'ముఖచంద్రం' లో ఉత్తరపదం ఉపమానం కాబట్టి అది ఉపమానోత్తరపదం. విశేషణ పూర్వపదంలో పూర్వపదం గుణం చెబుతుంది (నల్లని ఆవు).

Correct: C — ఉపమానోత్తరపద కర్మధారయం

'ముఖచంద్రం' లో ఉత్తరపదం 'చంద్రం' ఉపమానంగా ఉంది, పూర్వపదం 'ముఖం' ఉపమేయం. ఉత్తరపదం ఉపమానమైతే అది ఉపమానోత్తరపద కర్మధారయం. 'కమలముఖం' లో ఉపమానం పూర్వపదంలో ఉంటుంది కాబట్టి అది వేరే రకం. విశేషణ పూర్వపదంలో గుణం చెప్పే పదం ఉంటుంది, ఇక్కడ లేదు.