సమాసాలు (Samasamulu) · Practice MCQs

Correct: C — ద్విగు సమాసం

'నవరత్నాలు' = తొమ్మిది రత్నాల సమూహం. పూర్వపదం 'నవ' సంఖ్యను తెలుపుతోంది, మొత్తం అర్థం సమూహం; ఇదే ద్విగు సమాస లక్షణం. ద్వంద్వంలో 'మరియు' అర్థం ఉంటుంది, బహువ్రీహిలో 'కలవాడు' ఉంటుంది, అవ్యయీభావంలో పూర్వపదం అవ్యయం అవుతుంది; ఇక్కడ ఏవీ కుదరవు.

Correct: D — ఏడు ఋషుల సమూహం

సప్త = ఏడు. 'ఏడు ఋషుల సమూహం' అనే విగ్రహవాక్యం ద్విగు సమాసానికి సరైనది: పూర్వపదం సంఖ్య, అర్థం సమూహం. 'కలవాడు' అని ముగిస్తే అది బహువ్రీహి అవుతుంది; 'మరియు' ఉంటే ద్వంద్వం అవుతుంది. సప్తర్షులలో ఇవి రెండూ లేవు.

Correct: A — ద్వంద్వ సమాసం

తల్లిదండ్రులు = తల్లి మరియు తండ్రి. రెండు పదాలూ సమాన ప్రాధాన్యంతో 'మరియు' అర్థంలో కలిశాయి కాబట్టి ఇది ద్వంద్వ సమాసం. సమస్తపదం బహువచనంలో ఉండటం కూడా ద్వంద్వానికి గుర్తు. కర్మధారయంలో ఒక పదం మరొకదాన్ని వివరిస్తుంది, ఇక్కడ అలా కాదు.

Correct: B — ఉభయపద ప్రధాన సమాసం

ద్వంద్వ సమాసంలో అన్ని పదాలకూ సమాన ప్రాధాన్యం ఉంటుంది, అందుకే దీన్ని ఉభయపద ప్రధాన సమాసం అంటారు. పూర్వపద ప్రధానం అవ్యయీభావానికి, అన్యపద ప్రధానం బహువ్రీహికి, ఉత్తరపద ప్రధానం తత్పురుష, కర్మధారయ, ద్విగు సమాసాలకు చెందిన లక్షణాలు.

Correct: C — విష్ణువు

పద్మము నాభియందు కలవాడు పద్మనాభుడు; ఇది విష్ణువు పేరు. బహువ్రీహిలో సమస్తపదం సమాసంలోని పదాలను కాక, వాటి ద్వారా మూడవ వ్యక్తిని చెబుతుంది. శివుడిని 'చంద్రశేఖరుడు' అంటారు, రావణుడిని 'దశముఖుడు' అంటారు; పద్మనాభుడికి వీరితో సంబంధం లేదు.

Correct: D — అన్యపదం

బహువ్రీహిలో రెండు పదాలూ ప్రధానం కావు; వాటి ద్వారా సమాసంలో లేని మూడవ పదం (అన్యపదం) చెప్పబడుతుంది, అందుకే అన్యపద ప్రధానం. 'చక్రపాణి' అంటే చక్రం, పాణి కాదు, చక్రం చేతిలో ఉన్నవాడు. పూర్వపద ప్రధానం అవ్యయీభావం, ఉభయపద ప్రధానం ద్వంద్వం.

Correct: A — అవ్యయీభావ సమాసం

'ప్రతి' అనే అవ్యయం పూర్వపదంగా ఉండి దానికే ప్రాధాన్యం ఉండటం వల్ల 'ప్రతిదినం' అవ్యయీభావ సమాసం. ప్రతి, యథా, అను, ఉప వంటి పదాలతో మొదలయ్యే సమాసాలు ఎక్కువగా ఈ రకమే. తత్పురుషంలో ఉత్తరపదానికి, బహువ్రీహిలో అన్యపదానికి ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.

Correct: B — పూర్వపదానికి

అవ్యయీభావంలో పూర్వపదం అవ్యయం (రూపం మారని పదం) అయి, దానికే ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. ప్రధానార్థ క్రమం: అవ్యయీభావం – పూర్వపదం; తత్పురుషం – ఉత్తరపదం; ద్వంద్వం – ఉభయపదాలు; బహువ్రీహి – అన్యపదం. అందువల్ల మిగిలిన మూడు ఎంపికలు ఇతర సమాసాలకు చెందినవి.

Correct: C — బహువ్రీహి సమాసం

విగ్రహవాక్యం 'కలవాడు' అనే పదంతో ముగుస్తోంది; అది బహువ్రీహి సమాసానికి గుర్తు. సమస్తపదం చక్రాన్ని కాక, దాన్ని చేతిలో ధరించిన విష్ణువును సూచిస్తుంది. షష్ఠీ తత్పురుషంలో 'యొక్క' ఉంటుంది, ద్వంద్వంలో 'మరియు' ఉంటుంది; ఇక్కడ రెండూ లేవు.

Correct: D — ద్విగు సమాసం

పూర్వపదం 'పంచ' సంఖ్యావాచకం, విగ్రహవాక్యంలో 'సమూహం' అనే అర్థం ఉంది; కాబట్టి ఇది ద్విగు సమాసం. ద్వంద్వంలో పదాలు 'మరియు' తో కలుస్తాయి, ఇక్కడ అలా కాదు. కర్మధారయంలో సంఖ్య కాక గుణం విశేషణంగా ఉంటుంది; సంఖ్య + సమూహం కలిస్తే ద్విగు అని గుర్తుంచుకోవాలి.