ఛందస్సు (Chandassu) · Practice MCQs

Correct: A — అక్షర ఛందస్సు – వృత్తాలు; మాత్రా ఛందస్సు – కందం

అక్షర ఛందస్సులో అక్షరాల సంఖ్య, గణాల క్రమం ప్రధానం కాబట్టి అది వృత్తాలకు వర్తిస్తుంది; మాత్రా ఛందస్సులో మాత్రల లెక్క ప్రధానం, కందం వంటివి దీనికి ఉదాహరణ. జతను తారుమారు చేసిన రెండు ఎంపికలు తప్పు; రెండూ వృత్తాలకే వర్తిస్తాయనడం కూడా తప్పు.

Correct: B — కందం, ద్విపద

నోట్స్ ప్రకారం జాతులు మాత్రా గణాలతో కలవి: కందం, ద్విపద. ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం, మత్తేభం వృత్తాలు (అక్షర గణాలు); ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసం ఉపజాతులు. కాబట్టి ఇతర జంటలు వేర్వేరు వర్గాలకు చెందినవి.

Correct: C — ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసం

ఉపజాతులు తెలుగులో ప్రత్యేకంగా పెరిగిన దేశి ఛందాలు: ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసం. ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం, మత్తేభం వృత్తాలు; కందం, ద్విపద జాతులు. వర్గాలను కలిపిన ఎంపికలు తప్పు.

Correct: D — లఘువు, లఘువు, గురువు (I I U)

క, మ హ్రస్వాక్షరాలు కాబట్టి లఘువులు; "లం" అనుస్వారం కలిసింది కాబట్టి గురువు; కమలం = I I U. ఇదే స గణం. భ గణం (U I I)కి "రాజులు" ఉదాహరణ; ఇతర ఎంపికల్లో గురు లఘువులు తప్పు స్థానాల్లో ఉన్నాయి.

Correct: A — గురువు, లఘువు (U I)

సీ దీర్ఘాక్షరం కాబట్టి గురువు, త హ్రస్వం కాబట్టి లఘువు; సీత = U I. రామ కూడా U I. నోట్స్ చెప్పిన ఉదాహరణలు: రామ = U I, కమలం = I I U, ధర్మము = U I I, సీత = U I.

Correct: B — గురువు, లఘువు, లఘువు (U I I)

"ధ" తరువాత ర్మ అనే సంయుక్తాక్షరం ఉన్నందున "ధ" గురువు అవుతుంది; తరువాత ర్మ, ము లఘువులు; అందుకే ధర్మము = U I I. సంయుక్తాక్షరానికి ముందున్న అక్షరం గురువు అనే నియమం ఇక్కడ వర్తించింది.

Correct: C — గురువు

సంయుక్తాక్షరం (ద్విత్వం లేదా సంయోగం) ముందున్న అక్షరం గురువవుతుంది; ఉదాహరణకు "ధర్మం"లో "ధ", "సత్యం"లో "స" గురువులు. హ్రస్వాక్షరం మాత్రమే అయితే లఘువు. యతి, ప్రాస గురు లఘు గుర్తింపు నియమాలు కావు.

Correct: D — లఘువు, గురువు, గురువు (I U U)

య గణం = లఘువు, గురువు, గురువు (I U U). త గణం U U I, ర గణం U I U, స గణం I I U. "యమాతారాజభానసలగం" సూత్రంలో ప్రతి అక్షరం తరువాతి రెండు అక్షరాలతో కలిసి ఆ గణ రూపాన్ని సూచిస్తుంది.

Correct: A — గురువు, గురువు, లఘువు (U U I)

త గణం = గురువు, గురువు, లఘువు (U U I). య గణం I U U, భ గణం U I I, మ గణం U U U. ఇంద్ర గణాల్లో కూడా త గణం ఉంది (నల, నగ, సల, భ, ర, త). అందువల్ల త గణం వృత్తాల్లోనూ (శార్దూలంలో త, త), ఉపజాతుల్లోనూ కనిపిస్తుంది.

Correct: B — భ గణం

రా (గురువు) జు (లఘువు) లు (లఘువు) = U I I, ఇది భ గణం. న గణం I I I, య గణం I U U, జ గణం I U I. అందువల్ల రాజులు భ గణానికి నోట్స్ ఇచ్చిన ఉదాహరణ; మొదటి అక్షరం దీర్ఘం, తరువాతి రెండూ హ్రస్వం కావడమే గుర్తు.