ఛందస్సు (Chandassu) · Practice MCQs

Correct: C — న (I I I), హ లేదా గల (U I)

సూర్య గణాలు రెండు: న (I I I), హ లేదా గల (U I). నల, నగ, సల, భ, ర, త ఇంద్ర గణాలు. సూర్య, ఇంద్ర గణాలను ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసం, ద్విపద వంటి ఉపజాతుల్లో వాడతారు.

Correct: D — నల, నగ, సల, భ, ర, త

ఇంద్ర గణాలు ఆరు: నల (I I I I), నగ (I I I U), సల (I I U I), భ (U I I), ర (U I U), త (U U I). సూర్య గణాలు న, హ మాత్రమే; త్రిక గణాలు ఎనిమిది (య, మ, త, ర, జ, భ, న, స). కాబట్టి ఇతర జాబితాలు వేర్వేరు గణ సమూహాలవి.

Correct: A — 10వ అక్షరం

ఉత్పలమాల యతి స్థానం 10వ అక్షరం (20 అక్షరాలు). చంపకమాలకు 11, శార్దూలానికి 13, మత్తేభానికి 14. చిట్కా: ఉత్పలమాల 20/10; చంపకమాల 21/11; శార్దూలం 19/13; మత్తేభం 20/14 (అక్షరాలు/యతి).

Correct: B — న

ప్రతి పదంలో రెండవ అక్షరం "న" (క-న-కము, మ-న-సు, త-న-య, వ-న-ము). ప్రాస అంటే పాదం రెండవ అక్షరంలోని హల్లు ఒకేలా ఉండటం, కాబట్టి ప్రాస అక్షరం న. మొదటి అక్షరాలు క, మ, త, వ వేర్వేరు కాబట్టి అవి ప్రాస కావు.

Correct: C — సీసం

సీసం పాదాల్లో ప్రాస నియమం ఉండదు, అయితే దాని తరువాత వచ్చే ఎత్తుగీతికి ఉంటుంది. ఆటవెలది, తేటగీతి, వృత్తాలు (ఉత్పలమాల వంటివి), ద్విపదలోనూ ప్రాస నియమం ఉంటుంది. అందువల్ల సీసమే ఈ నియమం లేని పద్యం.

Correct: D — భ, ర, న, భ, భ, ర, వ

ఉత్పలమాల గణాలు భ, ర, న, భ, భ, ర, వ (వ = లఘువు, గురువు). న, జ, భ, జ, జ, జ, ర చంపకమాల గణాలు; మ, స, జ, స, త, త, గ శార్దూలం; స, భ, ర, న, మ, య, వ మత్తేభం. ఉత్పలమాలలో 20 అక్షరాలు, యతి 10వ అక్షరం అని కూడా గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: A — న, జ, భ, జ, జ, జ, ర

చంపకమాల గణాలు న, జ, భ, జ, జ, జ, ర; అక్షరాలు 21, యతి 11వ అక్షరం. భ, ర, న, భ, భ, ర, వ ఉత్పలమాల; మ, స, జ, స, త, త, గ శార్దూలం; స, భ, ర, న, మ, య, వ మత్తేభం. ఈ గణ క్రమాలను నాలుగు వృత్తాలతో జతపరచి నేర్చుకోవాలి.

Correct: B — మత్తేభ విక్రీడితం

నోట్స్ ప్రకారం "ఇందుగలడందు లేడని" పద్యం మత్తేభ విక్రీడితం (20 అక్షరాలు, యతి 14వ అక్షరం); "అల వైకుంఠపురంబులో" పద్యం కూడా మత్తేభమే. ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం వేర్వేరు గణ క్రమాలు, యతి స్థానాలు కలవి.

Correct: C — జ గణం (I U I)

కందం మాత్రా ఛందస్సు; నాలుగు పాదాలు, నాలుగు మాత్రల గణాలు; బేసి గణాల్లో జ గణం (లఘువు గురువు లఘువు) రాకూడదు, ఆరవ గణం జ లేదా నల అయి ఉండాలి. పాదాల చివర గురువు ఉంటుంది. భ, న, త గణాలు బేసి స్థానంలో వచ్చే అవకాశం ఉన్నాయి.

Correct: D — ప్రతి పాదంలో మూడు ఇంద్ర గణాలు, ఒక సూర్య గణం

ద్విపదకు రెండు పాదాలు; ప్రతి పాదంలో మూడు ఇంద్ర గణాలు, ఒక సూర్య గణం, ప్రాస నియమం ఉంటాయి. నాలుగు ఇంద్ర + రెండు సూర్య గణాలు సీసం పాదానివి; ఐదు సూర్య గణాలు ఆటవెలది 2, 4 పాదాలవి; ఒక సూర్య, రెండు ఇంద్ర, రెండు సూర్య గణాలు తేటగీతివి.