ముల్కీ నిబంధనలు (Mulki Rules) · Practice MCQs

Correct: C — వరంగల్

1952లో వరంగల్‌లో విద్యార్థుల నిరసనతో నాన్-ముల్కీ ఉద్యమం మొదలై, తరువాత హైదరాబాద్‌తో పాటు ఇతర జిల్లాలకు వ్యాపించింది. పరీక్షల్లో ఈ ప్రారంభ స్థలం తరచూ అడుగుతారు.

Correct: D — ఇడ్లీ-సాంబార్ గో బ్యాక్

1952 ఉద్యమంలో ‘నాన్-ముల్కీ గో బ్యాక్’, ‘ఇడ్లీ-సాంబార్ గో బ్యాక్’ నినాదాలు వినిపించాయి; ఇవి మద్రాసు, బొంబాయి వైపు నుండి వచ్చిన ఉద్యోగులను ఉద్దేశించినవి. ‘చలో అసెంబ్లీ’, ‘సకల జనుల సమ్మె’ ఇతర కాలాల ఉద్యమాలకు చెందినవి.

Correct: A — 1952 (సెప్టెంబర్)

నాన్-ముల్కీ ఉద్యమం సమయంలో సెప్టెంబర్ 1952లో హైదరాబాద్ సిటీ కాలేజీ వద్ద జరిగిన పోలీసు కాల్పుల్లో కొందరు మరణించారు. 1948 పోలీస్ చర్య సంవత్సరం, 1956 ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు, 1969 తెలంగాణ ఉద్యమ సంవత్సరం.

Correct: B — ఆర్టికల్ 16(3)

ఆర్టికల్ 16(3) ప్రకారం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో నివాస (residence) అర్హతను పార్లమెంటు మాత్రమే నిర్ణయించగలదు. అందుకే 1957లో పార్లమెంటు చట్టం చేసింది. ఆర్టికల్ 14 సమానత్వం, 21 జీవించే హక్కు, 32 రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కుకు సంబంధించినవి.

Correct: C — Public Employment (Requirement as to Residence) Act, 1957

1957లో పార్లమెంటు చేసిన Public Employment (Requirement as to Residence) Act ను సాధారణంగా ముల్కీ నిబంధనల చట్టం అంటారు. States Reorganisation Act రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు, Repeal Act 1973లో ముల్కీ నిబంధనల రద్దుకు సంబంధించినవి.

Correct: D — 12 సంవత్సరాలు

పెద్దమనుషుల ఒప్పందంలో తెలంగాణ ఉద్యోగాలకు 12 ఏళ్ల నివాసం షరతుగా ప్రతిపాదించారు; 1957 చట్టం ఆ హామీని అమలు చేసే సాధనం. 15 ఏళ్లు అనేది 1919 నిజాం ఫర్మానాలోని నివాస అర్హత, కాబట్టి రెండింటినీ కలపకూడదు.

Correct: A — ఎ.వి.ఎస్. నరసింహారావు vs ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం

1969లో ఎ.వి.ఎస్. నరసింహారావు vs ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కేసులో సుప్రీంకోర్టు తెలంగాణకు సంబంధించిన 1957 చట్టంలోని భాగాన్ని చెల్లదని ప్రకటించింది. మిగతా మూడు కేసులు ప్రాథమిక హక్కులు, సవరణ అధికారాలకు సంబంధించిన ప్రసిద్ధ రాజ్యాంగ కేసులు; ముల్కీకి సంబంధం లేనివి.

Correct: B — సెక్షన్ 3

1969 తీర్పులో 1957 చట్టంలో తెలంగాణకు సంబంధించిన సెక్షన్ 3 చెల్లదని సుప్రీంకోర్టు ప్రకటించింది. కారణం – ఒక రాష్ట్రంలోని ఒక భాగానికి మాత్రమే ప్రత్యేక నివాస అర్హత పెట్టరాదని ఆర్టికల్ 16(3) ప్రకారం కోర్టు భావించింది.

Correct: C — Director of Industries vs. V. Venkata Reddy

అక్టోబర్ 1972లో Director of Industries vs. V. Venkata Reddy కేసులో సుప్రీంకోర్టు హైకోర్టు తీర్పును కొట్టేసి ముల్కీ నిబంధనలు చెల్లుబాటవుతాయని చెప్పింది. A.V.S. నరసింహారావు కేసు 1969 తీర్పుకు చెందినది; మిగతా రెండు ముల్కీకి సంబంధం లేని కేసులు.

Correct: D — జై ఆంధ్ర ఉద్యమం

1972లో ముల్కీ నిబంధనలు చెల్లుతాయన్న తీర్పు తర్వాత, హైదరాబాద్‌లో ఆంధ్ర ప్రాంతం వారికి ఉద్యోగావకాశాలు తగ్గుతాయనే భావనతో ఆంధ్ర ప్రాంతంలో ‘జై ఆంధ్ర’ ఉద్యమం (1972-73) మొదలైంది. విశాలాంధ్ర ఉద్యమం 1956కు ముందు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు కోసం జరిగింది.