ధ్వని & తరంగాలు (Sound) · Practice MCQs

Correct: D — లోహంలో ధ్వని వేగం గాలి కన్నా ఎక్కువ

ఘనాల్లో ధ్వని వేగం ఎక్కువ (ఘనం > ద్రవం > వాయువు). అందుకే ఇనుప పట్టాల ద్వారా వచ్చే ధ్వని ముందు చేరుతుంది. గాలి కన్నా లోహంలో కణాలు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల కంపనం వేగంగా ప్రసరిస్తుంది.

Correct: C — ఇనుము

ధ్వని వేగం ఇనుములో సుమారు 5000 m/s, నీటిలో 1480 m/s, గాలిలో 340 m/s. శూన్యంలో ధ్వని ప్రయాణించదు. కాబట్టి క్రమం ఘనం > ద్రవం > వాయువు. ఈ క్రమం కణాల మధ్య దూరం, స్థితిస్థాపకతపై ఆధారపడి ఉంటుంది; ఘనాల్లో కణాలు దగ్గరగా ఉంటాయి.

Correct: B — ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే పెరుగుతుంది

ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే ధ్వని వేగం పెరుగుతుంది; 0°C వద్ద 331 m/s కాగా 20°C వద్ద 343 m/s. తేమ ఎక్కువైతే వేగం కొద్దిగా పెరుగుతుంది, తగ్గదు. అందుకే వేసవిలో ధ్వని చలికాలం కన్నా కొద్దిగా వేగంగా ప్రయాణిస్తుంది.

Correct: A — ధ్వని – అనుదైర్ఘ్యం; కాంతి – అనుప్రస్థం

ధ్వని అనుదైర్ఘ్య యాంత్రిక తరంగం, శూన్యంలో వెళ్లదు. కాంతి అనుప్రస్థ విద్యుదయస్కాంత తరంగం, శూన్యంలో కూడా ప్రయాణిస్తుంది. ఇదే వాటి ప్రధాన తేడా. ధ్వనికి యాంత్రిక మాధ్యమం అవసరం కాగా కాంతికి అవసరం లేదు; ఈ తేడా పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.

Correct: D — 340 m/s

v = fλ = 500 × 0.68 = 340 m/s. ఇది గాలిలో ధ్వని వేగానికి సరిపోతుంది. 680 వచ్చేది λ ను రెట్టింపు చేసి లెక్కిస్తే; 735 వచ్చేది భాగిస్తే (500 ÷ 0.68). తరంగ సమీకరణం v = fλ ను ఏ రెండు రాశులు తెలిసినా మూడోది కనుక్కోడానికి వాడవచ్చు.

Correct: B — 0.02 సెకన్లు

ఆవర్తన కాలం T = 1/f = 1/50 = 0.02 సెకన్లు. 50 సెకన్లు అంటే పౌనఃపున్యాన్నే కాలంగా తీసుకోవడం (తప్పు). పౌనఃపున్యం, కాలం ఒకదానికొకటి విలోమాలు. భారత గృహ విద్యుత్ సరఫరా కూడా 50 Hz వద్దే ఉంటుంది కాబట్టి ప్రతి చక్రం 0.02 సెకన్లు పడుతుంది.

Correct: D — 170 Hz

f = v/λ = 340/2 = 170 Hz. 680 వచ్చేది వేగాన్ని λ తో గుణిస్తే (తప్పు). తరంగ సమీకరణం v = fλ నుండి f = v/λ అని తీసుకోవాలి. ఇది శ్రవ్య పరిధి (20–20,000 Hz) లోపే ఉండటం వల్ల వినిపిస్తుంది; సమాధానం సహేతుకమేనా అని ఇలా పరీక్షించుకోవచ్చు.

Correct: D — గుణం (Timbre)

స్వరం, తీవ్రత సమానమైనా వాయిద్యాలను, వ్యక్తులను గుర్తించడానికి సహాయపడేది ధ్వని గుణం (Timbre/Quality). ఆయామం బిగ్గరదనాన్ని, పౌనఃపున్యం స్వరాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.

Correct: B — తక్కువ పౌనఃపున్యం, తక్కువ స్వరం

లావైన తీగ తక్కువ పౌనఃపున్యంతో కంపించి తక్కువ స్వరం ఇస్తుంది; సన్నని తీగ ఎక్కువ పౌనఃపున్యంతో ఎక్కువ స్వరం ఇస్తుంది. స్వరం పౌనఃపున్యానికి అనులోమానుపాతం.

Correct: C — గబ్బిలాలు, డాల్ఫిన్లు

గబ్బిలాలు, డాల్ఫిన్లు అతిధ్వనులను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఏనుగులు, తిమింగలాలు, ఖడ్గమృగాలు అవధ్వనులు ఉపయోగిస్తాయి. కుక్కలు అతిధ్వనులు వినగలవు కానీ ఉత్పత్తి చేయవు.