రిజర్వేషన్ల చరిత్ర – మూలాలు (History of Reservations)

Correct: B — సానుకూల వివక్ష (Affirmative Action)

రిజర్వేషన్ అంటే విద్య, ఉద్యోగాలు, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యంలో వెనుకబడిన వర్గాలకు కొంత శాతం సీట్లు, పోస్టులు కేటాయించే సానుకూల వివక్ష. శతాబ్దాల సామాజిక అసమానతలను సరిచేసి సమాన అవకాశాలు కల్పించడం దీని లక్ష్యం.

Correct: B — కొల్హాపూర్ రాజు షాహూ మహారాజ్

కొల్హాపూర్ రాజు షాహూ మహారాజ్ 1902 జూలై 26న వెనుకబడిన వర్గాలకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో 50% రిజర్వేషన్ ప్రకటించారు. ఇది భారతదేశంలో రిజర్వేషన్ల చరిత్రలో మొదటి ముఖ్యమైన అడుగుల్లో ఒకటి.

Correct: C — 1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టం

'షెడ్యూల్డ్ కులాలు' అనే పదం 1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టంలో అధికారికంగా వచ్చింది. 1909 మింటో–మార్లేలో ముస్లింలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు వచ్చాయి; 1950 రాజ్యాంగం SC, STలకు రిజర్వేషన్లు ఇచ్చింది.

Correct: B — జ్యోతిరావు ఫూలే

1882లో జ్యోతిరావు ఫూలే హంటర్ కమిషన్‌కు విద్య, ఉద్యోగాల్లో అవకాశాల కోసం వినతి పత్రం ఇచ్చారు. షాహూ మహారాజ్ 1902లో 50% రిజర్వేషన్ ప్రకటించారు; అంబేద్కర్ తర్వాతి కాలంలో రాజ్యాంగ రచనలో కీలకపాత్ర పోషించారు.

Correct: D — జస్టిస్ పార్టీ ప్రభుత్వం (కమ్యూనల్ జి.ఓ.)

1921లో మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో జస్టిస్ పార్టీ ప్రభుత్వం బ్రాహ్మణేతరులకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్ కల్పించింది; దీన్ని కమ్యూనల్ జి.ఓ. అంటారు. 1932 పూనా ఒడంబడికలో ప్రావిన్షియల్ శాసనసభల్లో SCలకు రిజర్వ్‌డ్ సీట్లు వచ్చాయి.

Correct: C — 1955; అమలు కాలేదు

కాకా కలేల్కర్ కమిషన్ 1953లో ఏర్పడి, నివేదిక 1955లో ఇచ్చింది; అది అమలు కాలేదు. 1979లో ఏర్పడిన రెండో కమిషన్ (మండల్) నివేదిక 1980లో ఇచ్చింది, 1990లో అమలైంది.

Correct: B — మండల్ కమిషన్ – 1979

రెండో వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్ మండల్ కమిషన్ (1979), దీన్ని మొరార్జీ దేశాయ్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది. మొదటి కమిషన్ కాకా కలేల్కర్ (1953). మొదటి కమిషన్ (కాకా కలేల్కర్, 1953) నివేదిక అమలు కాకపోగా రెండో కమిషన్ (మండల్) సిఫార్సులు 1990లో అమలయ్యాయి, ఇదే రెండింటి తేడా.

Correct: A — 1, 2 మాత్రమే

1, 2 సరైనవి. 3 తప్పు: కాకా కలేల్కర్ కమిషన్ నివేదిక (1955) అమలు కాలేదు; మండల్ కమిషన్ సిఫార్సులు మాత్రమే 1990లో అమలయ్యాయి. కాకా కలేల్కర్ నివేదిక (1955) అమలు కాకపోవడం, మండల్ సిఫార్సులు 1990లో అమలు కావడం ఈ రెండు కమిషన్ల మధ్య ప్రధాన తేడా; షాహూ మహారాజ్ రిజర్వేషన్ 1902 జూలై 26 నాటిది.

Correct: A — బి, డి, ఎ, సి

షాహూ మహారాజ్ 1902, జస్టిస్ పార్టీ కమ్యూనల్ జి.ఓ. 1921, పూనా ఒడంబడిక 1932, 1935 చట్టంలో SC పదం. కాబట్టి క్రమం బి, డి, ఎ, సి. షాహూ మహారాజ్ (1902), జస్టిస్ పార్టీ (1921), పూనా ఒడంబడిక (1932), 1935 చట్టం అనే క్రమం 20వ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాల్లో రిజర్వేషన్ల పరిణామాన్ని చూపుతుంది; 1950లో రాజ్యాంగం SC, STలకు రిజర్వేషన్ ఇచ్చింది.

Correct: A — ప్రావిన్షియల్ శాసనసభల్లో SCలకు రిజర్వ్‌డ్ సీట్లు

1932 పూనా ఒడంబడికలో ప్రావిన్షియల్ శాసనసభల్లో SCలకు రిజర్వ్‌డ్ సీట్లు కేటాయించారు. ముస్లింలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు 1909 మింటో–మార్లే సంస్కరణల్లో వచ్చాయి.