రిజర్వేషన్ విధానం (Reservation Policy) · Practice MCQs

Correct: B — జ్యోతిరావు ఫూలే

1882లో జ్యోతిరావు ఫూలే హంటర్ కమిషన్‌కు విద్య, ఉద్యోగాల్లో అవకాశాల కోసం వినతి పత్రం ఇచ్చారు. షాహూ మహారాజ్ 1902లో 50% రిజర్వేషన్ ప్రకటించారు; అంబేద్కర్ తర్వాతి కాలంలో రాజ్యాంగ రచనలో కీలకపాత్ర పోషించారు.

Correct: D — జస్టిస్ పార్టీ ప్రభుత్వం (కమ్యూనల్ జి.ఓ.)

1921లో మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో జస్టిస్ పార్టీ ప్రభుత్వం బ్రాహ్మణేతరులకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్ కల్పించింది; దీన్ని కమ్యూనల్ జి.ఓ. అంటారు. 1932 పూనా ఒడంబడికలో ప్రావిన్షియల్ శాసనసభల్లో SCలకు రిజర్వ్‌డ్ సీట్లు వచ్చాయి.

Correct: C — 1955; అమలు కాలేదు

కాకా కలేల్కర్ కమిషన్ 1953లో ఏర్పడి, నివేదిక 1955లో ఇచ్చింది; అది అమలు కాలేదు. 1979లో ఏర్పడిన రెండో కమిషన్ (మండల్) నివేదిక 1980లో ఇచ్చింది, 1990లో అమలైంది.

Correct: B — మండల్ కమిషన్ – 1979

రెండో వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్ మండల్ కమిషన్ (1979), దీన్ని మొరార్జీ దేశాయ్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది. మొదటి కమిషన్ కాకా కలేల్కర్ (1953). మొదటి కమిషన్ (కాకా కలేల్కర్, 1953) నివేదిక అమలు కాకపోగా రెండో కమిషన్ (మండల్) సిఫార్సులు 1990లో అమలయ్యాయి, ఇదే రెండింటి తేడా.

Correct: A — ఆర్టికల్ 16(4B) – 81వ సవరణ (2000)

క్యారీ ఫార్వర్డ్ నిబంధన ఆర్టికల్ 16(4B) ద్వారా 81వ సవరణ (2000)లో వచ్చింది. 16(4A) పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్ (77వ సవరణ 1995). క్యారీ ఫార్వర్డ్ అంటే రిజర్వ్ చేసిన ఖాళీలు భర్తీ కాకపోతే వాటిని తర్వాతి సంవత్సరాలకు బదిలీ చేయడం; ఇది 50% పరిమితిపై వచ్చిన టి. దేవదాసన్ కేసు (1964) సందర్భంతో కూడా ముడిపడి ఉంది.

Correct: D — ఆర్టికల్ 335

ఆర్టికల్ 335 ఉద్యోగ నియామకాల్లో పరిపాలనా సామర్థ్యం కాపాడుతూ SC, STల హక్కులను పరిగణించాలని చెబుతుంది. ఆర్టికల్ 340 వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్ నియామకం, ఆర్టికల్ 46 నిర్దేశిక సూత్రం.

Correct: C — 1వ రాజ్యాంగ సవరణ (1951)

ఆర్టికల్ 15(4) 1వ రాజ్యాంగ సవరణ (1951) ద్వారా చేరింది; ఇది SC, ST, సామాజికంగా విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతుల కోసం ప్రత్యేక నిబంధనలు చేసే వీలు కల్పిస్తుంది.

Correct: B — 3,743

మండల్ కమిషన్ సామాజిక, విద్యా, ఆర్థిక ప్రమాణాల ఆధారంగా సుమారు 3,743 కులాలను వెనుకబడిన తరగతులుగా గుర్తించింది. నివేదికను 1980 డిసెంబర్ 31న సమర్పించింది.

Correct: A — ₹8 లక్షలు

క్రీమీ లేయర్ తొలి పరిమితి 1993లో ₹1 లక్ష; 2017 నుండి ఏడాదికి ₹8 లక్షల ఆదాయం. క్రీమీ లేయర్ అంటే OBCలలో ఆర్థికంగా, సామాజికంగా ముందున్నవారిని రిజర్వేషన్ నుండి మినహాయించడం.

Correct: D — 102వ సవరణ (2018), ఆర్టికల్ 338B

NCBC మొదట 1993 చట్టం ద్వారా ఏర్పడింది; 102వ సవరణ (2018) ద్వారా ఆర్టికల్ 338B కింద రాజ్యాంగ హోదా పొందింది. 105వ సవరణ (2021) OBC జాబితా తయారు చేసే అధికారాన్ని రాష్ట్రాలకు పునరుద్ధరించింది.