రిజర్వేషన్ విధానం (Reservation Policy) · Practice MCQs

Correct: C — ఎన్.ఎం. థామస్ కేసు

ఎన్.ఎం. థామస్ (1975) కేసు పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్‌ను అనుమతించింది. ఎం. నాగరాజ్ (2006) పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్‌కు డేటా సమీకరణ అవసరమని చెప్పింది. పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్ గురించి 1975 ఎన్.ఎం. థామస్ తర్వాత ఇందిరా సాహ్ని (1992) పరిమితులు విధించింది, 77వ సవరణ (1995) 16(4A) చేర్చి సరిదిద్దింది, ఎం. నాగరాజ్ (2006) డేటా షరతు విధించింది.

Correct: B — 50% (అసాధారణ పరిస్థితుల్లో తప్ప)

ఇందిరా సాహ్ని తీర్పు ప్రకారం మొత్తం రిజర్వేషన్లు 50% మించకూడదు (అసాధారణ పరిస్థితుల్లో తప్ప); OBC 27% చెల్లుబాటవుతుంది; క్రీమీ లేయర్ మినహాయింపు తప్పనిసరి.

Correct: A — జైశ్రీ లక్ష్మణరావు పాటిల్ కేసు

జైశ్రీ లక్ష్మణరావు పాటిల్ కేసు (2021)లో 50% పరిమితి దాటినందుకు మరాఠా రిజర్వేషన్ రద్దయింది. జనహిత్ అభియాన్ (2022 నవంబర్) కేసు EWS 10%ను 3:2 మెజారిటీతో సమర్థించింది.

Correct: D — పంజాబ్ రాష్ట్రం వర్సెస్ దావీందర్ సింగ్

పంజాబ్ రాష్ట్రం వర్సెస్ దావీందర్ సింగ్ (2024) తీర్పులో SCలలో ఉపవర్గీకరణ చేయవచ్చని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది. ఇందిరా సాహ్ని 1992లో OBC 27%, 50% పరిమితి, క్రీమీ లేయర్ గురించి చెప్పింది.

Correct: C — 15, 6, 25

విభజనకు ముందు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో SC 15%, ST 6%, BC 25% + ముస్లింలకు BC-E 4% – మొత్తం 50%; బీసీలను A, B, C, D, E గ్రూపులుగా విభజించారు. 15, 7.5, 27 కేంద్ర శాతాల్లో SC, ST, OBC.

Correct: B — మహిళలు, దివ్యాంగులు, మాజీ సైనికులు

క్షితిజ సమాంతర రిజర్వేషన్ మహిళలు, దివ్యాంగులు, మాజీ సైనికులు వంటి వర్గాలకు ప్రతి వర్గంలో కొంత శాతం చొప్పున ఉంటుంది. SC, ST, OBC, EWS నిలువు (Vertical) రిజర్వేషన్లు.

Correct: A — ఆర్టికల్ 15(6), 16(6)

EWS రిజర్వేషన్ ఆర్టికల్ 15(6) (విద్య), 16(6) (ఉద్యోగాలు) కింద 103వ సవరణ (2019) ద్వారా వచ్చింది. 15(4), 16(4) వెనుకబడిన తరగతుల రిజర్వేషన్లు. ఆర్టికల్ 15(6) విద్యా సంస్థల ప్రవేశాల్లో, 16(6) ఉద్యోగ నియామకాల్లో EWS 10%కి వర్తిస్తాయి; ఇవి SC, ST, OBC రిజర్వేషన్లు పొందని వర్గాలకే వర్తిస్తాయి.

Correct: D — జర్నైల్ సింగ్ తీర్పు

2018 జర్నైల్ సింగ్ తీర్పులో పదోన్నతుల్లో క్రీమీ లేయర్ అంశాన్ని సుప్రీంకోర్టు చర్చించింది; ఇది రిజర్వేషన్ సంస్కరణ సూచనల్లో ఒకటి. ఎం. నాగరాజ్ (2006) డేటా సమీకరణ గురించి.

Correct: C — రిజర్వేషన్లను పూర్తిగా విస్తరించి అందరికీ ఇవ్వడం

సంస్కరణ సూచనల్లో క్రీమీ లేయర్ నిబంధనలు, ఉపవర్గీకరణ, ప్రాథమిక విద్య-ఆరోగ్యంపై పెట్టుబడి, ఆర్థిక ప్రమాణాల పరిగణన ఉన్నాయి. అందరికీ రిజర్వేషన్ ఇవ్వడం అనే సూచన లేదు.

Correct: B — వాటిని న్యాయసమీక్ష చేయవచ్చు

కోయెల్హో కేసు (2007) ప్రకారం 1973 తర్వాత 9వ షెడ్యూల్‌లో చేర్చిన చట్టాలు న్యాయసమీక్షకు లోబడి ఉంటాయి. తమిళనాడు 69% రిజర్వేషన్ చట్టం (1993) 9వ షెడ్యూల్‌లో చేర్చి రక్షించబడింది.