రిజర్వేషన్ విధానం (Reservation Policy) · Practice MCQs

Correct: C — వి.పి. సింగ్

ప్రధాని వి.పి. సింగ్ 1990 ఆగస్టు 7న మండల్ సిఫార్సుల అమలును ప్రకటించారు; దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర నిరసనలు జరిగాయి. మండల్ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేసింది మొరార్జీ దేశాయ్ ప్రభుత్వం.

Correct: B — బాలాజీ వర్సెస్ మైసూర్ రాష్ట్రం (1963)

బాలాజీ వర్సెస్ మైసూర్ రాష్ట్రం (1963) కేసులో రిజర్వేషన్లు మొత్తం 50% మించకూడదనే సూత్రం తొలిసారిగా వచ్చింది. టి. దేవదాసన్ (1964) కేసు క్యారీ ఫార్వర్డ్ నియమం సందర్భంలో ఈ పరిమితిని పునరుద్ఘాటించింది.

Correct: C — మద్రాసు రాష్ట్రం వర్సెస్ చంపకం దొరైరాజన్ (1951)

చంపకం దొరైరాజన్ కేసు (1951)లో కులం ఆధారంగా కళాశాల సీట్ల కమ్యూనల్ జి.ఓ.ను సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది; దీనికి ప్రతిస్పందనగా 1వ రాజ్యాంగ సవరణ (1951) ద్వారా ఆర్టికల్ 15(4) చేర్చారు.

Correct: D — మండల్ తీర్పు

ఇందిరా సాహ్ని వర్సెస్ భారత ప్రభుత్వం (1992 నవంబర్ 16) తీర్పును మండల్ తీర్పు అంటారు; 9 మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం OBCలకు 27% రిజర్వేషన్‌ను సమర్థించింది, 50% పరిమితి, క్రీమీ లేయర్ మినహాయింపును స్పష్టం చేసింది.

Correct: C — 15%, 7.5%

కేంద్ర ఉద్యోగాలు, విద్యా సంస్థల్లో SC 15%, ST 7.5%, OBC 27%, EWS 10%. ఈ శాతాలను సరైన క్రమంలో గుర్తుంచుకోవడం పరీక్షలకు ముఖ్యం. OBC 27%, EWS 10% కలిపి చూస్తే ఈ శాతాలు వర్గాల వారీగా నిలువు రిజర్వేషన్లు; తమిళనాడులో 69% వంటి రాష్ట్ర స్థాయి రిజర్వేషన్లు వేరుగా ఉంటాయి.

Correct: B — 10%

EWS రిజర్వేషన్ 10%; SC, ST, OBC రిజర్వేషన్లు పొందని వర్గాల్లోని ఆర్థికంగా బలహీనులకు 103వ సవరణ (2019) ద్వారా ఇది కల్పించబడింది. కుటుంబ వార్షిక ఆదాయం ₹8 లక్షల లోపు అనేది ప్రధాన పరిమితి.

Correct: D — 4%

RPwD చట్టం 2016 ప్రకారం ఉద్యోగాల్లో దివ్యాంగులకు 4% క్షితిజ సమాంతర (Horizontal) రిజర్వేషన్ ఉంది. క్షితిజ సమాంతర రిజర్వేషన్ ప్రతి వర్గంలో కొంత శాతం అందుతుంది; మహిళలు, మాజీ సైనికులకు కూడా ఇది వర్తిస్తుంది.

Correct: D — 1/3 కన్నా తక్కువ కాదు

ఆర్టికల్ 243D, 243T ప్రకారం పంచాయతీలు, పురపాలికల్లో మహిళలకు 1/3 కన్నా తక్కువ కాకుండా సీట్లు రిజర్వ్ చేయాలి; SC, STలకు జనాభా నిష్పత్తిలో రిజర్వేషన్ ఉంటుంది.

Correct: C — క్రీమీ లేయర్ వర్గాలే ఎక్కువ లబ్ధి పొందుతున్నాయనే ఆరోపణ

రిజర్వేషన్ల విమర్శల్లో ముఖ్యమైనవి: క్రీమీ లేయర్ వర్గాలే ఎక్కువ లబ్ధి పొందుతున్నాయనే ఆరోపణ, మెరిట్‌కు అన్యాయం జరుగుతుందనే వాదన, కులాల పేర్లు, ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలు, లబ్ధి తరం దాటి కొనసాగడం.

Correct: B — తొమ్మిదో షెడ్యూల్ చట్టాల న్యాయసమీక్ష

ఐ.ఆర్. కోయెల్హో కేసు (2007)లో 1973 తర్వాత 9వ షెడ్యూల్‌లో చేర్చిన చట్టాలను న్యాయసమీక్ష చేయవచ్చని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. తమిళనాడు 69% రిజర్వేషన్ చట్టం 9వ షెడ్యూల్‌లో చేర్చి రక్షించబడింది.