రిట్లు – హెబియస్ కార్పస్ మొదలైనవి (Writs) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for రిట్లు – హెబియస్ కార్పస్ మొదలైనవి (Writs) (హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు & విధులు (Rights, DPSP & Duties)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
హేబియస్ కార్పస్ పిటిషన్ను ఎవరు దాఖలు చేయవచ్చు?
A. నిర్బంధితుడు మాత్రమే
B. నిర్బంధితుడు లేదా అతని తరఫున బంధువులు, స్నేహితులు
C. ప్రభుత్వ అధికారులు మాత్రమే
D. న్యాయవాదులు మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: B — నిర్బంధితుడు లేదా అతని తరఫున బంధువులు, స్నేహితులు
హేబియస్ కార్పస్ పిటిషన్ను నిర్బంధంలో ఉన్న వ్యక్తే కాకుండా అతని తరఫున బంధువులు, స్నేహితులు కూడా వేయవచ్చు. నిర్బంధితుడు స్వయంగా వేయలేని పరిస్థితిలో ఉండవచ్చు కాబట్టి ఈ వెసులుబాటు ఉంది.
ఐదు రిట్లలో ప్రభుత్వ అధికారులతో పాటు ప్రైవేటు వ్యక్తులపై కూడా జారీ చేయగల ప్రధాన రిట్ ఏది?
A. ప్రొహిబిషన్
B. సెర్షియోరరి
C. హేబియస్ కార్పస్
D. మాండమస్
Answer & explanation
Correct: C — హేబియస్ కార్పస్
ఒకరిని ఇంట్లో బంధించిన ప్రైవేటు వ్యక్తిపై కూడా హేబియస్ కార్పస్ జారీ చేయవచ్చు. మాండమస్, ప్రొహిబిషన్, సెర్షియోరరి ప్రైవేటు వ్యక్తులపై జారీ చేయరు. కాబట్టి వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ రక్షణలో ఇది అత్యంత విస్తృతమైన రిట్.
కింది సందర్భాల్లో దేనిలో హేబియస్ కార్పస్ జారీ చేయరు?
A. పోలీసులు కేసు లేకుండా నిర్బంధించినప్పుడు
B. ప్రైవేటు వ్యక్తి ఒకరిని బంధించినప్పుడు
C. నిర్బంధ కారణం చెప్పనప్పుడు
D. కోర్టు ధిక్కారం కింద నిర్బంధించినప్పుడు
Answer & explanation
Correct: D — కోర్టు ధిక్కారం కింద నిర్బంధించినప్పుడు
కోర్టు లేదా శాసనసభ ధిక్కారం కింద నిర్బంధం, చట్టబద్ధ నిర్బంధం, కోర్టు ఆదేశంతో జరిగిన నిర్బంధం, కోర్టు పరిధి బయట నిర్బంధం వంటి సందర్భాల్లో హేబియస్ కార్పస్ రాదు. అక్రమ నిర్బంధం, ప్రైవేటు బంధనం వంటి సందర్భాల్లో వర్తిస్తుంది.
అత్యవసర పరిస్థితిలోనూ ఆర్టికల్ 20, 21 నిలిపివేయరాదని చెప్పిన సవరణ ఏది?
A. 44వ సవరణ (1978)
B. 42వ సవరణ (1976)
C. 24వ సవరణ (1971)
D. 15వ సవరణ (1963)
Answer & explanation
Correct: A — 44వ సవరణ (1978)
44వ సవరణ (1978) అత్యవసర పరిస్థితిలో కూడా ఆర్టికల్స్ 20, 21 నిలిపివేయరాదని మార్చింది. ఇది ADM జబల్పూర్ తీర్పు ప్రభావాన్ని తొలగించింది. 15వ సవరణ (1963) హైకోర్టు రిట్ పరిధిని విస్తరించింది.
ADM జబల్పూర్ తీర్పు తప్పు అని సుప్రీంకోర్టు తర్వాత ఏ కేసులో స్పష్టం చేసింది?
A. పుట్టస్వామి కేసు (2017)
B. కేశవానంద భారతి కేసు (1973)
C. మేనకా గాంధీ కేసు (1978)
D. ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు (1994)
Answer & explanation
Correct: A — పుట్టస్వామి కేసు (2017)
పుట్టస్వామి కేసు (2017)లో సుప్రీంకోర్టు ADM జబల్పూర్ తీర్పు తప్పు అని స్పష్టం చేసింది. అత్యవసర పరిస్థితిలో కూడా జీవించే హక్కు నిలిచి ఉంటుందని ఈ తీర్పు చెబుతుంది.
కింది వాటిలో మాండమస్ జారీ చేయడానికి అవసరమైన షరతు ఏది?
A. అధికారికి విచక్షణాధికారం ఉండాలి
B. పిటిషనర్కు చట్టబద్ధ హక్కు, అధికారికి చట్టబద్ధ బాధ్యత ఉండాలి
C. ఒప్పంద బాధ్యత ఉండాలి
D. పిటిషనర్ ప్రైవేటు వ్యక్తి అయి ఉండాలి
Answer & explanation
Correct: B — పిటిషనర్కు చట్టబద్ధ హక్కు, అధికారికి చట్టబద్ధ బాధ్యత ఉండాలి
మాండమస్కు పిటిషనర్కు ఆ పని జరిపించుకునే చట్టబద్ధ హక్కు, అధికారికి దాన్ని చేయాల్సిన చట్టబద్ధ బాధ్యత ఉండాలి. విచక్షణాధికారం లేదా ఒప్పంద బాధ్యతల విషయంలో మాండమస్ రాదు.
రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లకు ఆర్టికల్ 361 ప్రకారం వ్యక్తిగత రక్షణ ఉంది, కాబట్టి వారిపై మాండమస్ జారీ చేయరు. కలెక్టర్, మున్సిపల్ అధికారి, ట్రిబ్యునల్ వంటి సంస్థలపై జారీ చేయవచ్చు.
మున్సిపల్ అధికారి అన్ని అర్హతలున్నా ఇంటి నిర్మాణ అనుమతిని అనవసరంగా ఆపితే ఏ రిట్ వేయాలి?
A. కోవారంటో
B. ప్రొహిబిషన్
C. హేబియస్ కార్పస్
D. మాండమస్
Answer & explanation
Correct: D — మాండమస్
అధికారి తన చట్టబద్ధ ప్రజా విధిని నిర్వర్తించకపోతే ‘ఆ పని చేయండి’ అని ఆదేశించేది మాండమస్. కోవారంటో పదవిని ప్రశ్నిస్తుంది, ప్రొహిబిషన్ కింది కోర్టు విచారణ ఆపుతుంది, హేబియస్ కార్పస్ అక్రమ నిర్బంధానికి.
ప్రొహిబిషన్ మరియు సెర్షియోరరి మధ్య ప్రధాన తేడా ఏమిటి?
A. రెండూ ఒకే సమయంలో వర్తిస్తాయి
B. ప్రొహిబిషన్ విచారణ సమయంలో ఆపుతుంది; సెర్షియోరరి తీర్పు తర్వాత రద్దు చేస్తుంది
C. ప్రొహిబిషన్ తీర్పు రద్దు చేస్తుంది
D. సెర్షియోరరి ప్రైవేటు వ్యక్తులపై వర్తిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: B — ప్రొహిబిషన్ విచారణ సమయంలో ఆపుతుంది; సెర్షియోరరి తీర్పు తర్వాత రద్దు చేస్తుంది
ప్రొహిబిషన్ విచారణ జరుగుతుండగా జారీ చేసే నివారణ రిట్; సెర్షియోరరి తీర్పు వచ్చిన తర్వాత దాన్ని రద్దు చేసే రిట్. రెండూ ప్రధానంగా కింది కోర్టులు, ట్రిబ్యునళ్లపైనే జారీ అవుతాయి, ప్రైవేటు వ్యక్తులపై కాదు.
ప్రొహిబిషన్ కేవలం నివారణ రిట్; తప్పు జరగకముందే విచారణను ఆపుతుంది. సెర్షియోరరి మాత్రం నివారణ, సరిదిద్దే రెండు స్వభావాలు కలిగి ఉంటుంది. కాబట్టి ప్రొహిబిషన్ నివారణ రిట్ మాత్రమే.