సమాచార హక్కు చట్టం 2005 (RTI Act) · Practice MCQs

Correct: C — 30 రోజులు

సాధారణ సమాచారం 30 రోజుల్లో ఇవ్వాలి. వ్యక్తి ప్రాణం లేదా స్వేచ్ఛకు సంబంధించినది 48 గంటల్లో; మూడో పక్షం సమాచారం అయితే 40 రోజులు. ఈ గడువు సెక్షన్ 7 లో ఉంది; దాటితే సమాచారం ఉచితంగా ఇవ్వాలి.

Correct: D — 48 గంటలు

వ్యక్తి ప్రాణం లేదా స్వేచ్ఛ (Life or Liberty) కు సంబంధించిన సమాచారం 48 గంటల్లో ఇవ్వాలి. సాధారణ సమాచారం 30 రోజులు. ఉదాహరణకు పోలీసులు ఒకరిని అరెస్టు చేసి ఎక్కడ ఉంచారో తెలియకపోతే ఈ నిబంధన వర్తిస్తుంది.

Correct: A — CPIO

కేంద్రంలో PIO ని CPIO అని, రాష్ట్రాల్లో SPIO అని అంటారు. APIO సహాయ ప్రజా సమాచార అధికారి, FAA మొదటి అప్పీలు అధికారి. ప్రతి ప్రజా సంస్థలో సమాచారం ఇచ్చే బాధ్యత PIO దే; APIO దరఖాస్తులు స్వీకరించి PIO కి పంపుతారు.

Correct: B — అదే ప్రజా సంస్థలో PIO కంటే పై స్థాయి అధికారి (FAA)

మొదటి అప్పీలు అదే ప్రజా సంస్థలో PIO కంటే పై స్థాయి అధికారి – మొదటి అప్పీలు అధికారి (FAA) కి చేయాలి. రెండో అప్పీలు CIC/SIC కి. ఇది RTI లోని రెండు స్థాయిల అప్పీలు వ్యవస్థలో మొదటి అంచె.

Correct: C — CIC లేదా SIC

రెండో అప్పీలు కేంద్ర సమాచార కమిషన్ (CIC) లేదా రాష్ట్ర సమాచార కమిషన్ (SIC) కి చేయాలి; దాని నిర్ణయం కట్టుబడి ఉంటుంది (Binding). ఇది రెండో, చివరి అంతర్గత అప్పీలు అంచె; దాని తర్వాత రిట్ పిటిషన్ మార్గం ఉంది.

Correct: D — రోజుకు రూ.250

సెక్షన్ 20 ప్రకారం రోజుకు రూ.250 చొప్పున జరిమానా, గరిష్ఠంగా రూ.25,000. గుర్తుంచుకునే సూత్రం '250–25,000'. సరైన కారణం లేకుండా దరఖాస్తు తీసుకోకపోవడం, గడువులో సమాచారం ఇవ్వకపోవడం, తప్పుడు సమాచారం ఇవ్వడం వంటి వాటికి ఇది వర్తిస్తుంది.

Correct: A — సమాచారం ఇవ్వకుండా మినహాయింపులు

సెక్షన్ 8 సమాచారం ఇవ్వకుండా మినహాయింపులు (Exemptions) గురించి చెబుతుంది – దేశ భద్రత, వ్యక్తిగత గోప్యత వంటి ప్రయోజనాల కోసం. అప్పీళ్లు సెక్షన్ 19, జరిమానాలు సెక్షన్ 20.

Correct: B — వజాహత్ హబీబుల్లా

కేంద్ర సమాచార కమిషన్ మొదటి ప్రధాన సమాచార కమిషనర్ వజాహత్ హబీబుల్లా. అరుణా రాయ్ MKSS నాయకురాలు. కమిషన్ 2005లో RTI చట్టం సెక్షన్ 12 ప్రకారం ఏర్పడింది; ఈ పేరు పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.

Correct: C — 10 మంది

CIC లో ఒక ప్రధాన సమాచార కమిషనర్ + గరిష్ఠంగా 10 మంది సమాచార కమిషనర్లు ఉంటారు. SIC లో కూడా ఇదే నిర్మాణం (రాష్ట్ర ప్రధాన సమాచార కమిషనర్ + గరిష్ఠం 10 మంది).

Correct: D — 2019

సమాచార హక్కు (సవరణ) చట్టం 2019లో వచ్చింది; ఇది సమాచార కమిషనర్ల పదవీకాలం, జీతభత్యాలకు సంబంధించిన నిబంధనలను మార్చింది. దీనిపై కమిషన్ల స్వతంత్రత తగ్గుతుందనే విమర్శలు వచ్చాయి. 2005 మాత్రం మూల RTI చట్టం సంవత్సరం.