సమాచార హక్కు చట్టం 2005 (RTI Act) · Practice MCQs

Correct: A — 2005

సమాచార హక్కు చట్టం 2005లో వచ్చింది; రాష్ట్రపతి ఆమోదం 15 జూన్ 2005, పూర్తిగా అమలు 12 అక్టోబర్ 2005. 2002 నాటి సమాచార స్వేచ్ఛ చట్టం ఎప్పుడూ అమలులోకి రాలేదు, RTI దాన్ని రద్దు చేసింది.

Correct: B — ఆర్టికల్ 19(1)(a)

సమాచార హక్కు ఆర్టికల్ 19(1)(a) – వాక్ & భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛలో భాగమని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది. రాజ్ నారాయణ్ కేసు (1975), ఎస్.పి. గుప్తా కేసు (1981) తీర్పుల్లో ఇది స్పష్టమైంది.

Correct: C — మజ్దూర్ కిసాన్ శక్తి సంఘటన్ (MKSS)

రాజస్థాన్‌లో మజ్దూర్ కిసాన్ శక్తి సంఘటన్ (MKSS) అరుణా రాయ్ నేతృత్వంలో 1990లలో గ్రామీణ కూలీల వేతనాలు, ప్రభుత్వ పనుల లెక్కల కోసం ఉద్యమం చేసి జన్ సునవాయి (ప్రజా విచారణలు) నిర్వహించింది.

Correct: D — పార్లమెంటు ఆమోదించినా అమలులోకి రాలేదు

సమాచార స్వేచ్ఛ చట్టం 2002 పార్లమెంటు ఆమోదించినా నోటిఫై కాకపోవడంతో ఎప్పుడూ అమలులోకి రాలేదు. 2005 RTI చట్టం దాన్ని రద్దు చేసింది. 2002 చట్టాన్ని నోటిఫై చేయకపోవడంతో ప్రజలు దాన్ని ఉపయోగించలేకపోయారు.

Correct: A — భారత పౌరులు (Citizens) మాత్రమే

RTI కింద సమాచారం అడిగే హక్కు భారత పౌరులకు (Citizens) మాత్రమే ఉంది; కంపెనీలు, సంస్థలకు కాదు. సెక్షన్ 3 ప్రకారం పౌరులందరికీ సమాచార హక్కు ఉంటుంది. ఇదే పౌరులందరికీ సమాచార హక్కు ఉంటుందని చెప్పే సెక్షన్ 3 ఉద్దేశం.

Correct: B — 31

RTI చట్టంలో 6 అధ్యాయాలు, 31 సెక్షన్లు, 2 షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి. అంటే 6 అధ్యాయాల్లో 31 సెక్షన్లు, చివర 2 షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి; ఈ సంఖ్యలను పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు, కాబట్టి గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: C — సెక్షన్ 4

సెక్షన్ 4 ప్రకారం ప్రతి ప్రజా సంస్థ అడగకముందే తన నిర్మాణం, విధులు, ఉద్యోగుల జీతాలు, బడ్జెట్, నిర్ణయ విధానం వంటి సమాచారాన్ని ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి.

Correct: D — సెక్షన్ 6

సెక్షన్ 6 దరఖాస్తు విధానం గురించి చెబుతుంది; సమాచారం ఎందుకు కావాలో కారణం చెప్పనవసరం లేదు. సెక్షన్ 7 గడువుల గురించి, సెక్షన్ 19 అప్పీళ్ల గురించి. దరఖాస్తు ఇంగ్లీష్, హిందీ లేదా ఆ ప్రాంత అధికార భాషలో (ఉదా: తెలుగు) చేయవచ్చు.

Correct: A — సెక్షన్ 24

సెక్షన్ 24 రెండో షెడ్యూల్‌లోని నిఘా, భద్రతా సంస్థలకు చట్టం వర్తించకుండా మినహాయింపు ఇస్తుంది. సెక్షన్ 8 సమాచార మినహాయింపులు, సెక్షన్ 11 మూడో పక్షం సమాచారం.

Correct: B — రూ.10

కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థలకు RTI దరఖాస్తు ఫీజు రూ.10. దారిద్ర్యరేఖకు దిగువన (BPL) ఉన్నవారికి ఫీజు లేదు. ఈ ఫీజు చాలా తక్కువగా ఉంచడం వల్ల సామాన్యులు కూడా సమాచారం అడగగలుగుతారు; రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ నియమాల ప్రకారం ఫీజు నిర్ణయిస్తాయి.