జాతీయ & రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC & SHRC) · Practice MCQs

Correct: C — దివాలా తీయడం

దివాలా, పదవిలో ఉంటూ వేరే జీతం వచ్చే ఉద్యోగం, మానసిక/శారీరక బలహీనత, నైతిక దోషంతో కూడిన నేరంలో జైలు శిక్ష వంటి కారణాలపై సుప్రీంకోర్టు విచారణ లేకుండా తొలగించవచ్చు. దుష్ప్రవర్తన/అసమర్థతకు సుప్రీంకోర్టు విచారణ అవసరం.

Correct: D — కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయిస్తుంది; నియామకం తర్వాత నష్టం కలిగేలా మార్చకూడదు

NHRC చైర్‌పర్సన్, సభ్యుల జీతం కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయిస్తుంది; నియామకం తర్వాత వారికి నష్టం కలిగేలా మార్చకూడదు. ఇది కమిషన్ స్వతంత్రతను కాపాడే నిబంధన. రాష్ట్రపతి లేదా పార్లమెంటు దీనిని ప్రతి సంవత్సరం మార్చరు.

Correct: A — కేంద్ర ప్రభుత్వం నుండి నివేదిక మాత్రమే కోరగలదు

సాయుధ దళాల (Armed Forces) ఉల్లంఘనలపై NHRC నేరుగా విచారించలేదు; కేంద్ర ప్రభుత్వం నుండి నివేదిక మాత్రమే కోరగలదు. ఇది కమిషన్ పరిమితుల్లో ఒకటి. ఇది సైనిక క్రమశిక్షణ, జాతీయ భద్రత దృష్ట్యా పెట్టిన పరిమితి.

Correct: B — దోషులకు నేరుగా జైలు శిక్ష విధించడం

NHRC బాధితులకు పరిహారం, దోషులపై విచారణ ప్రారంభం, మధ్యంతర సహాయం వంటివి సిఫారసు చేయగలదు, సుప్రీంకోర్టు/హైకోర్టును ఆశ్రయించవచ్చు. కానీ నేరుగా శిక్ష విధించే అధికారం దానికి లేదు.

Correct: C — 1 నెలలో

NHRC సిఫారసులు కట్టుబడి ఉండవు; కానీ తీసుకున్న చర్యలను ప్రభుత్వం 1 నెలలో తెలియజేయాలి. అంటే సిఫారసులు కట్టుబడి ఉండకపోయినా ప్రభుత్వం స్పందించాల్సిన బాధ్యత ఉంది; ఈ గడువు పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు. 1 సంవత్సరం అనేది ఫిర్యాదు గడువు.

Correct: D — కనీసం 7 ఏళ్ల అనుభవం ఉన్న జిల్లా న్యాయమూర్తి

SHRC లో ఒక సభ్యుడు హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా ఉన్న/పని చేసిన వ్యక్తి లేదా కనీసం 7 ఏళ్ల అనుభవం ఉన్న జిల్లా న్యాయమూర్తి అయి ఉండాలి. మరో సభ్యుడు మానవ హక్కులపై జ్ఞానం ఉన్నవారు.

Correct: A — రాష్ట్రపతి

SHRC చైర్‌పర్సన్/సభ్యులను గవర్నర్ నియమించినా, తొలగించేది రాష్ట్రపతి మాత్రమే – NHRC సభ్యులను తొలగించే కారణాలు, విధానంలోనే. ఇది రాష్ట్ర కమిషన్‌పై కేంద్ర స్థాయి రక్షణను సూచిస్తుంది, తద్వారా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తొలగించలేదు.

Correct: B — రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి (శాసనసభ ముందు ఉంచుతారు)

SHRC నివేదికను రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి సమర్పిస్తుంది; అవి శాసనసభ ముందు ఉంచబడతాయి. NHRC నివేదికలు కేంద్ర, సంబంధిత రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు వెళ్లి పార్లమెంటు/శాసనసభ ముందు ఉంచబడతాయి.

Correct: C — 5 సంవత్సరాల నుండి 3 సంవత్సరాలకు తగ్గింది

2019 సవరణతో NHRC, SHRC పదవీకాలం 5 సంవత్సరాల నుండి 3 సంవత్సరాలకు (లేదా 70 ఏళ్లు) తగ్గింది. అలాగే మళ్లీ నియామకంపై ఉన్న 5 ఏళ్ల పరిమితి తొలగించారు. అలా కమిషన్ సభ్యులు ఎక్కువ సార్లు నియామకానికి అర్హులయ్యారు.

Correct: D — UT ల విధులను కేంద్రం ఏదైనా SHRC కి అప్పగించవచ్చు; ఢిల్లీ విషయాలు NHRC చూస్తుంది

2019 సవరణ ప్రకారం కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల మానవ హక్కుల విధులను కేంద్రం ఏదైనా SHRC కి అప్పగించవచ్చు. ఢిల్లీ విషయాలు మాత్రం NHRC చూస్తుంది. ఈ నిబంధన చిన్న UT లకు సొంత కమిషన్ లేకుండా ఉండటానికి వీలు కల్పిస్తుంది.