జాతీయ & రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC & SHRC) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for జాతీయ & రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC & SHRC) (రాజ్యాంగేతర సంస్థలు (Non-Constitutional Bodies)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
NHRC ఏ చట్టం ప్రకారం ఏర్పాటైంది?
A. మానవ హక్కుల రక్షణ చట్టం, 1993
B. లోక్పాల్ & లోకాయుక్తల చట్టం, 2013
C. CVC చట్టం, 2003
D. సమాచార హక్కు చట్టం, 2005
Answer & explanation
Correct: A — మానవ హక్కుల రక్షణ చట్టం, 1993
NHRC మానవ హక్కుల రక్షణ చట్టం 1993 (PHRA) ప్రకారం 12 అక్టోబర్ 1993న ఏర్పడింది. లోక్పాల్ చట్టం అవినీతి విచారణకు, CVC చట్టం నిఘాకు, సమాచార హక్కు చట్టం పారదర్శకతకు సంబంధించినవి.
PHRA 1993 లో 'మానవ హక్కులు' నిర్వచనం ఏ సెక్షన్లో ఉంది?
A. సెక్షన్ 6
B. సెక్షన్ 2(1)(d)
C. సెక్షన్ 17A
D. సెక్షన్ 12
Answer & explanation
Correct: B — సెక్షన్ 2(1)(d)
PHRA 1993 లో మానవ హక్కులు (జీవించే హక్కు, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, వ్యక్తి గౌరవానికి సంబంధించిన హక్కులు) నిర్వచనం సెక్షన్ 2(1)(d) లో ఉంది; ఇవి రాజ్యాంగం హామీ ఇచ్చిన లేదా అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల్లో పొందుపరిచి, భారత కోర్టుల ద్వారా అమలు చేయగలవై ఉండాలి.
Correct: C — NHRC, SHRC లు, మానవ హక్కుల న్యాయస్థానాలు
PHRA 1993 కేంద్ర స్థాయిలో NHRC, రాష్ట్ర స్థాయిలో SHRC లు, ప్రతి జిల్లాలో మానవ హక్కుల న్యాయస్థానాలను ఏర్పాటు చేసింది. లోక్పాల్, CVC, CBI వేర్వేరు చట్టాలు/తీర్మానాల ద్వారా ఏర్పడ్డాయి.
మానవ హక్కుల రక్షణ చట్టం 1993 ను 2006, 2019లో సవరించారు. 2019 సవరణ NHRC/SHRC నిర్మాణం, పదవీకాలం, అర్హతల్లో ముఖ్య మార్పులు చేసింది. మొదటి సవరణ 2006లో జరిగింది; 2019 సవరణను ఇటీవలి పరీక్షల్లో ఎక్కువగా అడుగుతున్నారు.
A. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా లేదా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పని చేసిన వ్యక్తి
B. హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పని చేసిన వ్యక్తి మాత్రమే
C. ఏ IAS అధికారి అయినా
D. మానవ హక్కుల కార్యకర్త మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా లేదా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పని చేసిన వ్యక్తి
2019 తర్వాత NHRC చైర్పర్సన్ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా లేదా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పని చేసిన వ్యక్తి అయి ఉండాలి. హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి అర్హత SHRC కి సంబంధించినది.
NHRC లో పదవిరీత్యా సభ్యులు (Deemed Members) గా లేనిది ఎవరు?
A. జాతీయ SC కమిషన్ చైర్పర్సన్
B. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి
C. జాతీయ మహిళా కమిషన్ చైర్పర్సన్
D. జాతీయ మైనారిటీల కమిషన్ చైర్పర్సన్
Answer & explanation
Correct: B — సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి
NHRC పదవిరీత్యా సభ్యుల్లో జాతీయ SC, ST, మహిళా, మైనారిటీల కమిషన్ల చైర్పర్సన్లు ఉన్నారు; 2019లో NCBC, NCPCR చైర్పర్సన్లు, దివ్యాంగుల ప్రధాన కమిషనర్ చేరారు. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి పదవిరీత్యా సభ్యుడు కాదు.
2019 సవరణతో NHRC లో పదవిరీత్యా సభ్యులుగా చేరినవారు ఎవరు?
A. లోక్పాల్ చైర్పర్సన్
B. CVC
C. NCBC, NCPCR చైర్పర్సన్లు, దివ్యాంగుల ప్రధాన కమిషనర్
D. ఎన్నికల కమిషనర్
Answer & explanation
Correct: C — NCBC, NCPCR చైర్పర్సన్లు, దివ్యాంగుల ప్రధాన కమిషనర్
2019 సవరణతో జాతీయ వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్ (NCBC), జాతీయ బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ (NCPCR) చైర్పర్సన్లు, దివ్యాంగుల ప్రధాన కమిషనర్ NHRC లో పదవిరీత్యా సభ్యులయ్యారు.
Correct: D — కమిషన్ ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి (CEO)
సెక్రటరీ జనరల్ NHRC ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి (CEO). 2019 సవరణ ప్రకారం న్యాయపరమైన విధులు తప్ప అన్ని పరిపాలనా, ఆర్థిక అధికారాలు సెక్రటరీ జనరల్కు ఇచ్చారు.
NHRC లో సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిని లేదా హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిని సభ్యుడిగా నియమించే ముందు ఎవరిని సంప్రదించాలి?
A. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI)
B. రాష్ట్రపతి
C. లోక్సభ స్పీకర్
D. ప్రధానమంత్రి
Answer & explanation
Correct: A — భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI)
సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి లేదా హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిని నియమించేటప్పుడు భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) తో సంప్రదించాలి. ఎంపిక కమిటీలో CJI ఉండరు. ఈ సంప్రదింపు న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతను గౌరవించడానికి.
NHRC చైర్పర్సన్ లేదా సభ్యుడి తొలగింపు ఎవరు చేస్తారు?
A. ప్రధానమంత్రి
B. రాష్ట్రపతి
C. లోక్సభ స్పీకర్
D. సుప్రీంకోర్టు
Answer & explanation
Correct: B — రాష్ట్రపతి
NHRC చైర్పర్సన్/సభ్యులను రాష్ట్రపతి తొలగిస్తారు. దుష్ప్రవర్తన, అసమర్థత కారణమైతే సుప్రీంకోర్టు విచారణ జరిపి సమర్థించాలి. సుప్రీంకోర్టు విచారణ తర్వాతే చైర్పర్సన్ను తొలగించగలరు కాబట్టి ఇది సులభంగా జరగదు, కమిషన్ స్వతంత్రత కాపాడబడుతుంది.