జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ ఏర్పాటు & నిర్మాణం (NHRC Composition)
Free practice MCQs with answers and explanations for జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ ఏర్పాటు & నిర్మాణం (NHRC Composition) in జాతీయ & రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC & SHRC). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
NHRC ఏ తేదీన ఏర్పాటైంది?
A. 10 డిసెంబర్ 1948
B. 12 అక్టోబర్ 1993
C. 24 ఏప్రిల్ 1993
D. 1 జూన్ 1993
Answer & explanation
Correct: B — 12 అక్టోబర్ 1993
జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC) 12 అక్టోబర్ 1993న మానవ హక్కుల రక్షణ చట్టం 1993 ప్రకారం ఏర్పడింది. దాని ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలో ఉంది. ఈ తేదీని 10 డిసెంబర్ (మానవ హక్కుల దినోత్సవం)తో కలపకూడదు.
NHRC మొదటి చైర్పర్సన్ జస్టిస్ రంగనాథ్ మిశ్రా (భారత మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి). ఈ నోట్స్లో మొదటి చైర్పర్సన్గా ఆయన పేరు మాత్రమే పేర్కొన్నారు. ఆయన భారత మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి కూడా.
NHRC కి దర్యాప్తు విభాగం (Investigation Wing) నేతృత్వం ఎవరు వహిస్తారు?
A. జిల్లా కలెక్టర్
B. హైకోర్టు న్యాయమూర్తి
C. కేంద్ర హోంమంత్రి
D. డైరెక్టర్ జనరల్ (పోలీస్) స్థాయి అధికారి
Answer & explanation
Correct: D — డైరెక్టర్ జనరల్ (పోలీస్) స్థాయి అధికారి
NHRC దర్యాప్తు విభాగానికి డైరెక్టర్ జనరల్ (పోలీస్) స్థాయి అధికారి నేతృత్వం వహిస్తారు. కమిషన్ ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి (CEO) సెక్రటరీ జనరల్. దర్యాప్తు విభాగం కమిషన్ విచారణలకు అవసరమైన సాక్ష్యాలను సేకరిస్తుంది.
A. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా లేదా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పని చేసిన వ్యక్తి
B. హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పని చేసిన వ్యక్తి మాత్రమే
C. ఏ IAS అధికారి అయినా
D. మానవ హక్కుల కార్యకర్త మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా లేదా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పని చేసిన వ్యక్తి
2019 తర్వాత NHRC చైర్పర్సన్ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా లేదా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పని చేసిన వ్యక్తి అయి ఉండాలి. హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి అర్హత SHRC కి సంబంధించినది.
NHRC లో పదవిరీత్యా సభ్యులు (Deemed Members) గా లేనిది ఎవరు?
A. జాతీయ SC కమిషన్ చైర్పర్సన్
B. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి
C. జాతీయ మహిళా కమిషన్ చైర్పర్సన్
D. జాతీయ మైనారిటీల కమిషన్ చైర్పర్సన్
Answer & explanation
Correct: B — సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి
NHRC పదవిరీత్యా సభ్యుల్లో జాతీయ SC, ST, మహిళా, మైనారిటీల కమిషన్ల చైర్పర్సన్లు ఉన్నారు; 2019లో NCBC, NCPCR చైర్పర్సన్లు, దివ్యాంగుల ప్రధాన కమిషనర్ చేరారు. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి పదవిరీత్యా సభ్యుడు కాదు.
2019 సవరణతో NHRC లో పదవిరీత్యా సభ్యులుగా చేరినవారు ఎవరు?
A. లోక్పాల్ చైర్పర్సన్
B. CVC
C. NCBC, NCPCR చైర్పర్సన్లు, దివ్యాంగుల ప్రధాన కమిషనర్
D. ఎన్నికల కమిషనర్
Answer & explanation
Correct: C — NCBC, NCPCR చైర్పర్సన్లు, దివ్యాంగుల ప్రధాన కమిషనర్
2019 సవరణతో జాతీయ వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్ (NCBC), జాతీయ బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ (NCPCR) చైర్పర్సన్లు, దివ్యాంగుల ప్రధాన కమిషనర్ NHRC లో పదవిరీత్యా సభ్యులయ్యారు.
Correct: D — కమిషన్ ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి (CEO)
సెక్రటరీ జనరల్ NHRC ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి (CEO). 2019 సవరణ ప్రకారం న్యాయపరమైన విధులు తప్ప అన్ని పరిపాలనా, ఆర్థిక అధికారాలు సెక్రటరీ జనరల్కు ఇచ్చారు.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1) NHRC ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీ; 2) మొదటి చైర్పర్సన్ జస్టిస్ రంగనాథ్ మిశ్రా; 3) NHRC కి డైరెక్టర్ జనరల్ (పోలీస్) నేతృత్వంలో దర్యాప్తు విభాగం ఉంది. సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2 మరియు 3
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1 మరియు 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 మరియు 3
మూడు వాక్యాలూ నోట్స్కు అనుగుణంగా సరైనవి: NHRC ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలో ఉంది, మొదటి చైర్పర్సన్ మాజీ CJI జస్టిస్ రంగనాథ్ మిశ్రా, దర్యాప్తు విభాగానికి DG (పోలీస్) స్థాయి అధికారి నేతృత్వం వహిస్తారు.
NHRC నిర్మాణం (2019 తర్వాత) గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. చైర్పర్సన్తో పాటు సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ముగ్గురు నిపుణులు సభ్యులు
B. చైర్పర్సన్తో పాటు ఇద్దరు నిపుణులు మాత్రమే
C. చైర్పర్సన్తో పాటు ఐదుగురు IAS అధికారులు
D. చైర్పర్సన్తో పాటు మాజీ ఎంపీలు
Answer & explanation
Correct: A — చైర్పర్సన్తో పాటు సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి, హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ముగ్గురు నిపుణులు సభ్యులు
2019 తర్వాత NHRC లో చైర్పర్సన్, ఒక సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా ఉన్న/పని చేసిన సభ్యుడు, ఒక హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ఉన్న/పని చేసిన సభ్యుడు, ముగ్గురు మానవ హక్కుల నిపుణులు (కనీసం ఒక మహిళ) ఉంటారు; వీరితో పాటు పదవిరీత్యా సభ్యులు ఉంటారు.
కింది వాటిలో NHRC పదవిరీత్యా సభ్యుల జాబితాలో లేనిది ఏది?
A. జాతీయ ST కమిషన్ చైర్పర్సన్
B. కేంద్ర ఎన్నికల కమిషనర్
C. జాతీయ బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ చైర్పర్సన్
D. దివ్యాంగుల ప్రధాన కమిషనర్
Answer & explanation
Correct: B — కేంద్ర ఎన్నికల కమిషనర్
పదవిరీత్యా సభ్యులు: జాతీయ SC, ST, మహిళా, మైనారిటీల, వెనుకబడిన తరగతుల, బాలల హక్కుల కమిషన్ల చైర్పర్సన్లు, దివ్యాంగుల ప్రధాన కమిషనర్. కేంద్ర ఎన్నికల కమిషనర్ ఈ జాబితాలో లేరు.