జాతీయ & రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC & SHRC) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for జాతీయ & రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC & SHRC) (రాజ్యాంగేతర సంస్థలు (Non-Constitutional Bodies)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
విశ్వ మానవ హక్కుల ప్రకటన (UDHR) ను ఐక్యరాజ్యసమితి ఎప్పుడు ఆమోదించింది?
A. 10 డిసెంబర్ 1948
B. 26 జనవరి 1950
C. 12 అక్టోబర్ 1993
D. 24 అక్టోబర్ 1945
Answer & explanation
Correct: A — 10 డిసెంబర్ 1948
UDHR ను ఐక్యరాజ్యసమితి 10 డిసెంబర్ 1948న ఆమోదించింది; అందుకే ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 10ని మానవ హక్కుల దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. 12 అక్టోబర్ 1993న NHRC ఏర్పడింది, 26 జనవరి 1950న భారత రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చింది.
భారత పార్లమెంటు మానవ హక్కుల రక్షణ చట్టాన్ని ఏ సంవత్సరంలో చేసింది?
A. 1948
B. 1993
C. 2006
D. 2019
Answer & explanation
Correct: B — 1993
మానవ హక్కుల రక్షణ చట్టం (PHRA) 1993లో చేశారు; మొదట సెప్టెంబర్ 1993లో ఆర్డినెన్స్ ద్వారా, తర్వాత చట్టంగా వచ్చింది. 2006, 2019లో దీన్ని సవరించారు. 1948 UDHR ఆమోదించిన సంవత్సరం.
ప్రతి దేశం స్వతంత్ర జాతీయ మానవ హక్కుల సంస్థ ఏర్పాటు చేయాలని సూచించిన సూత్రాలు ఏవి?
A. పంచశీల సూత్రాలు
B. ఆదేశిక సూత్రాలు
C. పారిస్ సూత్రాలు (Paris Principles)
D. లక్ష్యాల తీర్మానం
Answer & explanation
Correct: C — పారిస్ సూత్రాలు (Paris Principles)
పారిస్ సూత్రాలు (1991–93) ప్రతి దేశం స్వతంత్ర జాతీయ మానవ హక్కుల సంస్థను ఏర్పాటు చేయాలని సూచించాయి. భారత్లో NHRC దీని ప్రభావంతో ఏర్పడింది. మిగతావి వేర్వేరు సందర్భాలకు సంబంధించినవి.
మానవ హక్కుల న్యాయస్థానాలు (Human Rights Courts) ఎక్కడ ఏర్పాటు చేస్తారు?
A. ప్రతి గ్రామంలో
B. ఢిల్లీలో మాత్రమే
C. ప్రతి రాష్ట్ర రాజధానిలో మాత్రమే
D. ప్రతి జిల్లాలో
Answer & explanation
Correct: D — ప్రతి జిల్లాలో
PHRA 1993 ప్రకారం త్వరిత విచారణ కోసం ప్రతి జిల్లాలో మానవ హక్కుల న్యాయస్థానాలు ఏర్పాటు చేస్తారు. NHRC కేంద్ర స్థాయిలో, SHRC రాష్ట్ర స్థాయిలో ఉంటాయి. ఈ న్యాయస్థానాలు మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన కేసులను వేగంగా విచారిస్తాయి.
NHRC, SHRC లు మానవ హక్కుల రక్షణ చట్టం 1993 ద్వారా ఏర్పడిన చట్టబద్ధ సంస్థలు; అవి రాజ్యాంగ సంస్థలు కావు. పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా ఏర్పడినందున చట్టబద్ధ సంస్థలు అంటారు.
జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC) 12 అక్టోబర్ 1993న మానవ హక్కుల రక్షణ చట్టం 1993 ప్రకారం ఏర్పడింది. దాని ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలో ఉంది. ఈ తేదీని 10 డిసెంబర్ (మానవ హక్కుల దినోత్సవం)తో కలపకూడదు.
NHRC మొదటి చైర్పర్సన్ జస్టిస్ రంగనాథ్ మిశ్రా (భారత మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి). ఈ నోట్స్లో మొదటి చైర్పర్సన్గా ఆయన పేరు మాత్రమే పేర్కొన్నారు. ఆయన భారత మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి కూడా.
NHRC కి దర్యాప్తు విభాగం (Investigation Wing) నేతృత్వం ఎవరు వహిస్తారు?
A. జిల్లా కలెక్టర్
B. హైకోర్టు న్యాయమూర్తి
C. కేంద్ర హోంమంత్రి
D. డైరెక్టర్ జనరల్ (పోలీస్) స్థాయి అధికారి
Answer & explanation
Correct: D — డైరెక్టర్ జనరల్ (పోలీస్) స్థాయి అధికారి
NHRC దర్యాప్తు విభాగానికి డైరెక్టర్ జనరల్ (పోలీస్) స్థాయి అధికారి నేతృత్వం వహిస్తారు. కమిషన్ ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి (CEO) సెక్రటరీ జనరల్. దర్యాప్తు విభాగం కమిషన్ విచారణలకు అవసరమైన సాక్ష్యాలను సేకరిస్తుంది.
NHRC చైర్పర్సన్, సభ్యులను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు, ఎంపిక కమిటీ సిఫారసుపై. ఈ కమిటీకి ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు. ప్రధానమంత్రి లేదా ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేరుగా నియమించరు; తొలగించేది కూడా రాష్ట్రపతే. రాష్ట్ర స్థాయి SHRC సభ్యులను మాత్రం గవర్నర్ నియమిస్తారు.
NHRC ఎంపిక కమిటీలో 6 మంది: ప్రధానమంత్రి (అధ్యక్షుడు), లోక్సభ స్పీకర్, రాజ్యసభ డిప్యూటీ చైర్మన్, లోక్సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు, రాజ్యసభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు, కేంద్ర హోంమంత్రి.