NHRC సభ్యుల నియామకం, పదవీకాలం & తొలగింపు (NHRC Appointment and Removal)

Correct: A — రాష్ట్రపతి

NHRC చైర్‌పర్సన్, సభ్యులను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు, ఎంపిక కమిటీ సిఫారసుపై. ఈ కమిటీకి ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు. ప్రధానమంత్రి లేదా ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేరుగా నియమించరు; తొలగించేది కూడా రాష్ట్రపతే. రాష్ట్ర స్థాయి SHRC సభ్యులను మాత్రం గవర్నర్ నియమిస్తారు.

Correct: B — 6 మంది

NHRC ఎంపిక కమిటీలో 6 మంది: ప్రధానమంత్రి (అధ్యక్షుడు), లోక్‌సభ స్పీకర్, రాజ్యసభ డిప్యూటీ చైర్మన్, లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు, రాజ్యసభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు, కేంద్ర హోంమంత్రి.

Correct: C — 3 సంవత్సరాలు లేదా 70 ఏళ్లు – ఏది ముందైతే అది

2019 సవరణ తర్వాత NHRC చైర్‌పర్సన్, సభ్యుల పదవీకాలం 3 సంవత్సరాలు లేదా 70 ఏళ్ల వయస్సు, ఏది ముందైతే అది. 2019కి ముందు 5 సంవత్సరాలు లేదా 70 ఏళ్లు ఉండేది. అంటే గరిష్ఠ వయసు 70 ఏళ్లే మారలేదు.

Correct: A — భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI)

సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి లేదా హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిని నియమించేటప్పుడు భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) తో సంప్రదించాలి. ఎంపిక కమిటీలో CJI ఉండరు. ఈ సంప్రదింపు న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతను గౌరవించడానికి.

Correct: B — రాష్ట్రపతి

NHRC చైర్‌పర్సన్/సభ్యులను రాష్ట్రపతి తొలగిస్తారు. దుష్ప్రవర్తన, అసమర్థత కారణమైతే సుప్రీంకోర్టు విచారణ జరిపి సమర్థించాలి. సుప్రీంకోర్టు విచారణ తర్వాతే చైర్‌పర్సన్‌ను తొలగించగలరు కాబట్టి ఇది సులభంగా జరగదు, కమిషన్ స్వతంత్రత కాపాడబడుతుంది.

Correct: C — దివాలా తీయడం

దివాలా, పదవిలో ఉంటూ వేరే జీతం వచ్చే ఉద్యోగం, మానసిక/శారీరక బలహీనత, నైతిక దోషంతో కూడిన నేరంలో జైలు శిక్ష వంటి కారణాలపై సుప్రీంకోర్టు విచారణ లేకుండా తొలగించవచ్చు. దుష్ప్రవర్తన/అసమర్థతకు సుప్రీంకోర్టు విచారణ అవసరం.

Correct: D — కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయిస్తుంది; నియామకం తర్వాత నష్టం కలిగేలా మార్చకూడదు

NHRC చైర్‌పర్సన్, సభ్యుల జీతం కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయిస్తుంది; నియామకం తర్వాత వారికి నష్టం కలిగేలా మార్చకూడదు. ఇది కమిషన్ స్వతంత్రతను కాపాడే నిబంధన. రాష్ట్రపతి లేదా పార్లమెంటు దీనిని ప్రతి సంవత్సరం మార్చరు.

Correct: D — భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి

NHRC ఎంపిక కమిటీలో ప్రధానమంత్రి, లోక్‌సభ స్పీకర్, రాజ్యసభ డిప్యూటీ చైర్మన్, రెండు సభల ప్రతిపక్ష నాయకులు, కేంద్ర హోంమంత్రి ఉంటారు. CJI కమిటీలో సభ్యుడు కాదు; న్యాయమూర్తుల నియామకానికి ఆయనతో సంప్రదింపు మాత్రమే జరుగుతుంది.

Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే

2019కి ముందు 5 సంవత్సరాలు/70 ఏళ్లు పదవీకాలం, ప్రస్తుతం మళ్లీ నియామకానికి అర్హత ఉంది కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. పదవీ విరమణ తర్వాత కేంద్ర/రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో ఇతర ఉద్యోగాలకు అర్హులు కారు కాబట్టి 3 తప్పు.

Correct: B — దుష్ప్రవర్తన – సుప్రీంకోర్టు విచారణ అవసరం; దివాలా – నేరుగా తొలగింపు

దుష్ప్రవర్తన, అసమర్థతకు సుప్రీంకోర్టు విచారణ అవసరం; దివాలా, వేరే జీతం ఉద్యోగం, మానసిక/శారీరక బలహీనత, నైతిక దోషంతో కూడిన నేరంలో జైలు శిక్ష వంటి కారణాలకు రాష్ట్రపతి నేరుగా తొలగిస్తారు.