CVC & CBI (Vigilance & Investigation) · Practice MCQs

Correct: A — లంచం ఇచ్చేవారినీ నేరస్థులుగా చేర్చారు

అవినీతి నిరోధక చట్టం 1988ని 2018లో సవరించి లంచం ఇచ్చేవారినీ నేరస్థులుగా చేర్చారు. అదే సవరణలో సెక్షన్ 17A కూడా చేరింది. ఈ మార్పు వల్ల లంచం ఇవ్వడం కూడా శిక్షార్హమైన నేరమైంది; దీనికి ముందు లంచం తీసుకునేవారే ప్రధానంగా నేరస్థులు.

Correct: B — లోక్‌పాల్ ఏర్పాటు

సంతానం కమిటీ CVC, బలమైన కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థ, మంత్రులకు ప్రవర్తనా నియమావళి, మంత్రులపై ఆరోపణల విచారణకు ప్రత్యేక జాతీయ ట్రిబ్యునల్ సిఫారసు చేసింది. లోక్‌పాల్ ఏర్పాటు ఈ జాబితాలో లేదు.

Correct: C — పార్లమెంటు సభ్యుడు

నోట్స్ ప్రకారం కె. సంతానం పార్లమెంటు సభ్యుడు, ఆయన అధ్యక్షతన అవినీతి నిరోధక కమిటీ ఏర్పడింది. కమిటీ 1962లో ఏర్పడి 1964లో నివేదిక ఇచ్చింది. ఈ కమిటీ 1962లో ఏర్పడి 1964లో నివేదిక ఇచ్చింది.

Correct: D — వినీత్ నారాయణ్ కేసు (1997)

వినీత్ నారాయణ్ కేసు (1997)లో (జైన్ హవాలా కేసు నేపథ్యం) CVC కి చట్టబద్ధ హోదా ఇవ్వాలని, CBI పై పర్యవేక్షణ అధికారం ఇవ్వాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. సుబ్రమణియన్ స్వామి కేసు సెక్షన్ 6A రద్దుకు సంబంధించినది.

Correct: A — సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి

కేంద్ర నిఘా కమిషనర్ నియామక కమిటీలో ప్రధానమంత్రి (అధ్యక్షుడు), కేంద్ర హోంమంత్రి, లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు ఉంటారు. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఈ కమిటీలో సభ్యుడు కాదు (ఆయన CBI డైరెక్టర్ ఎంపిక కమిటీలో ఉంటారు).

Correct: B — రాష్ట్రపతి (తన సంతకం, ముద్రతో కూడిన వారెంట్ ద్వారా)

కేంద్ర నిఘా కమిషనర్‌ను రాష్ట్రపతి తన సంతకం, ముద్రతో కూడిన వారెంట్ ద్వారా నియమిస్తారు, ఎంపిక కమిటీ సిఫారసుపై. కమిటీకి ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు. ఎంపిక కమిటీలో ప్రధానమంత్రి, కేంద్ర హోంమంత్రి, లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు ఉంటారు.

Correct: C — సుప్రీంకోర్టు విచారణ

దుష్ప్రవర్తన/అసమర్థతపై రాష్ట్రపతి తొలగింపుకు ముందు సుప్రీంకోర్టు విచారణ అవసరం. దివాలా, వేరే జీతం వచ్చే ఉద్యోగం, నైతిక దోషంతో కూడిన నేరం వంటి కారణాలపై నేరుగా తొలగించవచ్చు.

Correct: D — కేంద్ర ప్రభుత్వ గ్రూప్ 'A' అధికారులు, అఖిల భారత సర్వీసుల సభ్యులు (కేంద్ర వ్యవహారాల్లో)

CVC అఖిల భారత సర్వీసుల సభ్యులు (కేంద్ర వ్యవహారాల్లో), కేంద్ర ప్రభుత్వ గ్రూప్ 'A' అధికారులు, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, బ్యాంకుల్లో నిర్దిష్ట స్థాయి అధికారులపై ఆరోపణలను విచారిస్తుంది. ముఖ్యమంత్రులు, ఎంపీలు, న్యాయమూర్తులు దీని పరిధిలో లేరు.

Correct: A — దానికి సొంత దర్యాప్తు బలగం లేదు; సలహా మాత్రమే ఇస్తుంది

CVC సలహా, పర్యవేక్షణ సంస్థ; శిక్ష వేయలేదు, కేసు నమోదు చేయలేదు, సొంత దర్యాప్తు బలగం లేదు. ఇది చట్టబద్ధ సంస్థ, రాజ్యాంగ సంస్థ కాదు. విచారణలో సివిల్ కోర్టు అధికారాలు ఉంటాయి.

Correct: B — కేంద్ర నిఘా కమిషనర్

CBI లో SP స్థాయి, అంతకంటే పై స్థాయి అధికారుల నియామకంపై సిఫారసు చేసే కమిటీకి కేంద్ర నిఘా కమిషనర్ అధ్యక్షుడు (CBI డైరెక్టర్ ఎంపిక కాకుండా). ED డైరెక్టర్ ఎంపిక కమిటీకి కూడా CVC అధ్యక్షత వహిస్తుంది.