CVC & CBI (Vigilance & Investigation) · Practice MCQs

Correct: C — సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ (అక్టోబర్ 31)

నిఘా అవగాహన వారం సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ జయంతి (అక్టోబర్ 31) వచ్చే వారంలో జరుపుతారు. ఇది CVC ఆధ్వర్యంలో అవినీతిపై అవగాహన కోసం చేసే కార్యక్రమం. గాంధీ జయంతి లేదా నెహ్రూ జయంతికి సంబంధం లేదు.

Correct: D — CVC

2004లో ప్రభుత్వ తీర్మానం (PIDPI Resolution) ద్వారా అవినీతిపై సమాచారం ఇచ్చేవారి ఫిర్యాదులు స్వీకరించే నియమిత సంస్థ (Designated Agency) గా CVC ని ప్రకటించారు. విజిల్ బ్లోయర్స్ రక్షణ చట్టం 2014 కూడా తర్వాత వచ్చింది.

Correct: A — ఢిల్లీ ప్రత్యేక పోలీసు సంస్థ చట్టం, 1946 (DSPE Act)

CBI దర్యాప్తు అధికారాలు ఇప్పటికీ ఢిల్లీ ప్రత్యేక పోలీసు సంస్థ చట్టం 1946 నుండే వస్తాయి. CBI ఏర్పాటు మాత్రం 1963 హోంమంత్రిత్వ శాఖ తీర్మానం ద్వారా జరిగింది, కాబట్టి అది చట్టబద్ధ సంస్థ కాదు.

Correct: B — డి.పి. కోహ్లీ

CBI మొదటి డైరెక్టర్ డి.పి. కోహ్లీ (D.P. Kohli). కె. సంతానం కమిటీ అధ్యక్షుడు; వినీత్ నారాయణ్, సుబ్రమణియన్ స్వామి సుప్రీంకోర్టు కేసులతో సంబంధం ఉన్నవారు.

Correct: C — పరిశ్రమ, నిష్పాక్షికత, నిజాయితీ (Industry, Impartiality, Integrity)

CBI నినాదం పరిశ్రమ, నిష్పాక్షికత, నిజాయితీ (Industry, Impartiality, Integrity). 'సత్యమేవ జయతే' భారత జాతీయ నినాదం. ఈ నినాదం CBI దర్యాప్తు విలువలను సూచిస్తుంది.

Correct: D — CBI

భారతదేశంలో ఇంటర్‌పోల్ నేషనల్ సెంట్రల్ బ్యూరోగా CBI పని చేస్తుంది. CBI ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలో ఉంది. ఇంటర్‌పోల్ అంటే అంతర్జాతీయ నేర పోలీసు సంస్థ; దాని ద్వారా విదేశాల్లో ఉన్న నేరస్థుల సమాచారం, అప్పగింత (extradition) వంటి అంశాల్లో భారత్ సమన్వయం చేస్తుంది. CVC, NIA, ED ఈ బాధ్యత నిర్వహించవు.

Correct: A — 2 సంవత్సరాలు

వినీత్ నారాయణ్ కేసు (1997) తీర్పు ప్రకారం CBI డైరెక్టర్‌కు కనీసం 2 సంవత్సరాల నిర్ణీత పదవీకాలం ఉండాలి. ఇది దర్యాప్తులో రాజకీయ జోక్యాన్ని తగ్గించడానికి.

Correct: B — ప్రధానమంత్రి

లోక్‌పాల్ చట్టం 2013 ప్రకారం ఎంపిక కమిటీకి ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు; సభ్యులు లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు (లేకపోతే అతిపెద్ద ప్రతిపక్ష పార్టీ నాయకుడు), భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా ఆయన నామినేట్ చేసిన సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి.

Correct: C — సెక్షన్ 6

DSPE చట్టం సెక్షన్ 6 ప్రకారం ఒక రాష్ట్రంలో CBI దర్యాప్తు చేయాలంటే ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అనుమతి (Consent) తప్పనిసరి. పోలీసు, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితా అంశాలు కాబట్టి ఈ నియమం ఉంది.

Correct: D — జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (NIA)

ఉగ్రవాద కేసులను జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (NIA) చూస్తుంది. NIA చట్టం 2008 ద్వారా ఏర్పడిన చట్టబద్ధ సంస్థ; దానికి రాష్ట్ర అనుమతి అవసరం లేదు. ఈ సంస్థ కేంద్ర స్థాయిలో ఉగ్రవాద నేరాలపై ప్రత్యేకంగా పని చేస్తుంది.