CVC & CBI (Vigilance & Investigation) · Practice MCQs

Correct: A — సంతానం కమిటీ (అవినీతి నిరోధక కమిటీ)

కె. సంతానం అధ్యక్షతన 1962లో ఏర్పడిన అవినీతి నిరోధక కమిటీ (Committee on Prevention of Corruption) 1964లో నివేదిక ఇచ్చింది. దాని సిఫారసులతోనే CVC, CBI పుట్టాయి. మిగతా కమిటీలు పంచాయతీరాజ్, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలకు సంబంధించినవి.

Correct: B — 1 ఏప్రిల్ 1963

CBI 1 ఏప్రిల్ 1963న కేంద్ర హోంమంత్రిత్వ శాఖ తీర్మానం ద్వారా ఏర్పాటైంది. CVC ఫిబ్రవరి 1964లో ఏర్పడింది, DSPE చట్టం 1946 నాటిది, ప్రత్యేక పోలీసు సంస్థ (SPE) 1941లో ఏర్పడింది.

Correct: C — ప్రవర్తనా నియమావళి (Code of Conduct)

సంతానం కమిటీ మంత్రుల కోసం ప్రవర్తనా నియమావళిని, మంత్రులపై ఆరోపణల విచారణకు ప్రత్యేక జాతీయ ట్రిబ్యునల్‌ను సిఫారసు చేసింది. CVC, బలమైన కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థ కూడా దాని సిఫారసులే.

Correct: D — కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యనిర్వాహక తీర్మానం ద్వారా

CVC ఫిబ్రవరి 1964లో కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యనిర్వాహక తీర్మానం ద్వారా ఏర్పడింది. అప్పుడు అది రాజ్యాంగేతర, చట్టేతర సంస్థ. 2003లో CVC చట్టం ద్వారా చట్టబద్ధ సంస్థగా మారింది.

Correct: A — 2003

CVC చట్టం, 2003 పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా CVC ని శాశ్వత చట్టబద్ధ సంస్థగా చేసింది. 1998లో ఆర్డినెన్స్ ద్వారా మొదట చట్టబద్ధ హోదా ఇచ్చారు; 1988 అవినీతి నిరోధక చట్టం సంవత్సరం.

Correct: B — కేంద్ర నిఘా కమిషనర్ (Central Vigilance Commissioner)

CVC లో కేంద్ర నిఘా కమిషనర్ అధ్యక్షుడిగా ఉంటారు, గరిష్ఠంగా ఇద్దరు నిఘా కమిషనర్లు (Vigilance Commissioners) సభ్యులుగా ఉంటారు. ఇది బహుళ సభ్య సంస్థ. కాబట్టి లోక్‌పాల్ లేదా న్యాయమూర్తులు దాని అధ్యక్షులు కారు.

Correct: C — 4 సంవత్సరాలు లేదా 65 ఏళ్ల వయస్సు – ఏది ముందైతే అది

కేంద్ర నిఘా కమిషనర్ పదవీకాలం 4 సంవత్సరాలు లేదా 65 ఏళ్ల వయస్సు, ఏది ముందైతే అది. పదవీ విరమణ తర్వాత ఆయన కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల్లో ఏ పదవికీ అర్హుడు కాదు.

Correct: D — UPSC చైర్మన్

కేంద్ర నిఘా కమిషనర్ జీతం UPSC చైర్మన్‌కు సమానం; నిఘా కమిషనర్ల జీతం UPSC సభ్యులకు సమానం. ఈ జీతాల సమానత్వం కమిషన్ స్వతంత్రతను, ఉన్నత హోదాను సూచిస్తుంది; ఇది పోటీ పరీక్షల్లో తరచూ అడిగే వివరం.

Correct: A — అవినీతి నిరోధక చట్టం, 1988

CVC అవినీతి నిరోధక చట్టం 1988 కింద నేరాల దర్యాప్తు విషయంలో ఢిల్లీ ప్రత్యేక పోలీసు సంస్థ (CBI) పనితీరుపై పర్యవేక్షణ (Superintendence) చేస్తుంది. CVC స్వయంగా దర్యాప్తు సంస్థ కాదు.

Correct: B — రాష్ట్రపతికి

CVC వార్షిక నివేదికను రాష్ట్రపతికి సమర్పిస్తుంది; రాష్ట్రపతి దాన్ని పార్లమెంటు ముందు ఉంచుతారు. ప్రధానమంత్రికి లేదా స్పీకర్‌కు నేరుగా సమర్పించదు; ఈ విధానం పార్లమెంటు పర్యవేక్షణకు దారితీస్తుంది, ఇది పారదర్శకతను పెంచుతుంది.