CBI డైరెక్టర్ ఎంపిక & పదవీకాలం (Selection of CBI Director)
Free practice MCQs with answers and explanations for CBI డైరెక్టర్ ఎంపిక & పదవీకాలం (Selection of CBI Director) in CVC & CBI (Vigilance & Investigation). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
CBI డైరెక్టర్‌కు కనీస పదవీకాలం ఎంత?
A. 2 సంవత్సరాలు
B. 1 సంవత్సరం
C. 3 సంవత్సరాలు
D. 5 సంవత్సరాలు
Answer & explanation
Correct: A — 2 సంవత్సరాలు
వినీత్ నారాయణ్ కేసు (1997) తీర్పు ప్రకారం CBI డైరెక్టర్‌కు కనీసం 2 సంవత్సరాల నిర్ణీత పదవీకాలం ఉండాలి. ఇది దర్యాప్తులో రాజకీయ జోక్యాన్ని తగ్గించడానికి.
లోక్‌పాల్ చట్టం 2013 ప్రకారం CBI డైరెక్టర్ ఎంపిక కమిటీకి అధ్యక్షుడు ఎవరు?
A. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి
B. ప్రధానమంత్రి
C. లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు
D. కేంద్ర హోంమంత్రి
Answer & explanation
Correct: B — ప్రధానమంత్రి
లోక్‌పాల్ చట్టం 2013 ప్రకారం ఎంపిక కమిటీకి ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు; సభ్యులు లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు (లేకపోతే అతిపెద్ద ప్రతిపక్ష పార్టీ నాయకుడు), భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా ఆయన నామినేట్ చేసిన సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి.
CBI డైరెక్టర్‌కు సంబంధించిన 2021 సవరణ ప్రకారం గరిష్ఠ పదవీకాలం ఎంత?
A. మొత్తం 3 సంవత్సరాలు
B. మొత్తం 10 సంవత్సరాలు
C. మొత్తం 5 సంవత్సరాలు (ఒక్కో సంవత్సరం చొప్పున పొడిగింపుతో)
D. పొడిగింపు లేదు
Answer & explanation
Correct: C — మొత్తం 5 సంవత్సరాలు (ఒక్కో సంవత్సరం చొప్పున పొడిగింపుతో)
DSPE (సవరణ) చట్టం 2021 ప్రకారం ప్రజా ప్రయోజనం కోసం CBI డైరెక్టర్ పదవీకాలాన్ని ఒక్కో సంవత్సరం చొప్పున పొడిగించవచ్చు; మొత్తం గరిష్ఠంగా 5 సంవత్సరాల వరకు. ED డైరెక్టర్‌కు కూడా ఇలాంటి నిబంధన తెచ్చారు.
CBI డైరెక్టర్‌ను ఎంపిక కమిటీ అనుమతి లేకుండా బదిలీ చేయకూడదు. ఇది దర్యాప్తు మధ్యలో రాజకీయ జోక్యాన్ని నివారించే రక్షణ. ఈ రక్షణ వినీత్ నారాయణ్ తీర్పు స్ఫూర్తిని, అంటే నిర్ణీత పదవీకాలం, స్వతంత్రతను బలపరుస్తుంది; ప్రభుత్వం ఇష్టానుసారం బదిలీ చేయలేదు.
CBI డైరెక్టర్ ఆఫ్ ప్రాసిక్యూషన్‌ను ఎవరి సిఫారసుతో నియమిస్తారు?
A. CVC
B. ప్రధానమంత్రి
C. సుప్రీంకోర్టు
D. లోక్‌పాల్
Answer & explanation
Correct: A — CVC
డైరెక్టర్ ఆఫ్ ప్రాసిక్యూషన్‌ను CVC సిఫారసుతో నియమిస్తారు. CBI విభాగాలు: అవినీతి నిరోధక విభాగం, ఆర్థిక నేరాల విభాగం, ప్రత్యేక నేరాల విభాగం, ప్రాసిక్యూషన్ డైరెక్టరేట్.
CBI డైరెక్టర్ ఎంపికకు సంబంధించిన కింది వాటిని పాత నుండి కొత్తదానికి క్రమంలో అమర్చండి.
A. CVC చట్టం (2003) – వినీత్ నారాయణ్ తీర్పు (1997) – DSPE సవరణ (2021) – లోక్‌పాల్ చట్టం (2013)
B. వినీత్ నారాయణ్ తీర్పు (1997) – CVC చట్టం (2003) – లోక్‌పాల్ చట్టం (2013) – DSPE సవరణ (2021)
C. లోక్‌పాల్ చట్టం (2013) – వినీత్ నారాయణ్ తీర్పు (1997) – CVC చట్టం (2003) – DSPE సవరణ (2021)
D. వినీత్ నారాయణ్ తీర్పు (1997) – లోక్‌పాల్ చట్టం (2013) – CVC చట్టం (2003) – DSPE సవరణ (2021)
Answer & explanation
Correct: B — వినీత్ నారాయణ్ తీర్పు (1997) – CVC చట్టం (2003) – లోక్‌పాల్ చట్టం (2013) – DSPE సవరణ (2021)
సరైన క్రమం: వినీత్ నారాయణ్ తీర్పు 1997 (కనీసం 2 ఏళ్ల పదవీకాలం, CVC నేతృత్వ కమిటీ), CVC చట్టం 2003, లోక్‌పాల్ చట్టం 2013 (కొత్త ఎంపిక కమిటీ), DSPE సవరణ 2021 (పొడిగింపు).
CBI డైరెక్టర్ ఎంపిక కమిటీ గురించి సరికాని వాక్యం ఏది?
A. ప్రతిపక్ష నాయకుడు సభ్యుడు
B. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా ఆయన నామినీ సభ్యుడు
C. కమిటీకి CVC అధ్యక్షుడు (లోక్‌పాల్ చట్టం 2013 ప్రకారం)
D. ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు
Answer & explanation
Correct: C — కమిటీకి CVC అధ్యక్షుడు (లోక్‌పాల్ చట్టం 2013 ప్రకారం)
లోక్‌పాల్ చట్టం 2013 ప్రకారం ఎంపిక కమిటీకి ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు; CVC అధ్యక్షుడు అనేది 2003 CVC చట్టం ప్రకారం ఉండేది, 2013 తర్వాత మారింది. కాబట్టి మొదటి వాక్యం తప్పు.
కింది వాటిలో 2021 DSPE సవరణకు సంబంధించి సరైనది ఏది?
A. CBI డైరెక్టర్ పదవీకాలాన్ని 1 సంవత్సరానికి తగ్గించింది
B. ED డైరెక్టర్ పదవీకాల పొడిగింపును నిషేధించింది
C. CBI డైరెక్టర్ ఎంపికను హోంమంత్రికి అప్పగించింది
D. CBI డైరెక్టర్, ED డైరెక్టర్ ఇద్దరికీ పదవీకాల పొడిగింపు నిబంధన తెచ్చింది
Answer & explanation
Correct: D — CBI డైరెక్టర్, ED డైరెక్టర్ ఇద్దరికీ పదవీకాల పొడిగింపు నిబంధన తెచ్చింది
2021 DSPE సవరణ ప్రకారం CBI డైరెక్టర్ పదవీకాలాన్ని ఒక్కో సంవత్సరం చొప్పున గరిష్ఠంగా మొత్తం 5 సంవత్సరాల వరకు పొడిగించవచ్చు; ED డైరెక్టర్‌కూ ఇలాంటి నిబంధన తెచ్చారు.