ముఖ్యమైన సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు (Landmark Judgments) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ముఖ్యమైన సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు (Landmark Judgments) (ముఖ్య ఆర్టికల్స్, సవరణలు & తీర్పులు (Articles, Amendments & Judgments)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
చంపకం దొరైరాజన్ కేసులో ఆదేశిక సూత్రాలు, ప్రాథమిక హక్కుల సంబంధం గురించి కోర్టు ఏం చెప్పింది?
A. ఆదేశిక సూత్రాలే ప్రాథమిక హక్కుల కంటే ఉన్నతం
B. రెండూ సమానం, ఘర్షణ రాదు
C. ఆదేశిక సూత్రాలు ప్రాథమిక హక్కులకు లోబడి ఉండాలి
D. ఆదేశిక సూత్రాలు కోర్టుల్లో అమలు చేయించవచ్చు
Answer & explanation
Correct: C — ఆదేశిక సూత్రాలు ప్రాథమిక హక్కులకు లోబడి ఉండాలి
చంపకం దొరైరాజన్ కేసులో కోర్టు ఆదేశిక సూత్రాలు ప్రాథమిక హక్కులకు లోబడి ఉండాలని చెప్పింది; కమ్యూనల్ G.O. ఆర్టికల్ 15(1), 29(2) ఉల్లంఘన అని కొట్టివేసింది. తర్వాత మినర్వా మిల్స్ (1980) FR – DPSP సమతుల్యతను ప్రాథమిక నిర్మాణంగా పేర్కొంది.
గోపాలన్ కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన సంకుచిత అభిప్రాయాన్ని ఏ కేసు మార్చింది?
A. షా బానో కేసు (1985)
B. ఇంద్రా సాహ్నీ కేసు (1992)
C. శంకరీ ప్రసాద్ కేసు (1951)
D. మేనకా గాంధీ vs భారత ప్రభుత్వం (1978)
Answer & explanation
Correct: D — మేనకా గాంధీ vs భారత ప్రభుత్వం (1978)
గోపాలన్ కేసు (1950) లో "చట్టం నిర్దేశించిన పద్ధతి" కి సంకుచిత అర్థం ఇవ్వగా, మేనకా గాంధీ కేసు (1978) ఆ పద్ధతి న్యాయంగా, సహేతుకంగా (Just, Fair and Reasonable) ఉండాలని చెప్పి ఆ అభిప్రాయాన్ని మార్చింది. దీంతో భారత్‌లో "Due Process" భావన ప్రవేశించింది.
రొమేష్ థాపర్ (1950) ప్రెస్ స్వేచ్ఛ కేసు తర్వాత 1వ సవరణ ఆర్టికల్ 19(2) లో చేర్చిన పరిమితి ఏది?
A. ప్రజా శాంతి (Public Order)
B. ఆస్తి హక్కు
C. విద్యా హక్కు
D. మత స్వేచ్ఛ
Answer & explanation
Correct: A — ప్రజా శాంతి (Public Order)
రొమేష్ థాపర్ కేసు తర్వాత 1వ సవరణ (1951) ఆర్టికల్ 19(2) లో ప్రజా శాంతి (Public Order) పరిమితిని చేర్చింది. చంపకం దొరైరాజన్ కేసు ప్రభావం ఆర్టికల్ 15(4) చేర్పులో కనిపిస్తుంది.
సజ్జన్ సింగ్ vs రాజస్థాన్ (1965) కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఏ తీర్పునే సమర్థించింది?
A. గోలక్‌నాథ్ తీర్పు
B. శంకరీ ప్రసాద్ (1951) తీర్పు
C. కేశవానంద తీర్పు
D. మినర్వా మిల్స్ తీర్పు
Answer & explanation
Correct: B — శంకరీ ప్రసాద్ (1951) తీర్పు
సజ్జన్ సింగ్ కేసులో (17వ సవరణ సవాలు) కోర్టు శంకరీ ప్రసాద్ తీర్పునే సమర్థించి, పార్లమెంటు ప్రాథమిక హక్కులను సవరించవచ్చని చెప్పింది. తర్వాత 1967లో గోలక్‌నాథ్ దీన్ని తిరగరాసింది.
"భవిష్యత్ ప్రభావ రద్దు (Prospective Overruling)" సిద్ధాంతాన్ని మొదటిసారి ఉపయోగించిన కేసు ఏది?
A. కేశవానంద భారతి (1973)
B. మినర్వా మిల్స్ (1980)
C. గోలక్‌నాథ్ vs పంజాబ్ (1967)
D. శంకరీ ప్రసాద్ (1951)
Answer & explanation
Correct: C — గోలక్‌నాథ్ vs పంజాబ్ (1967)
గోలక్‌నాథ్ కేసు పాత సవరణలు చెల్లుతాయి, భవిష్యత్తులో మాత్రం FR లను సవరించకూడదు అని చెప్పడానికి Prospective Overruling సిద్ధాంతాన్ని మొదటిసారి ఉపయోగించింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా 24వ సవరణ (1971) వచ్చింది.
గోలక్‌నాథ్ తీర్పుకు ప్రతిస్పందనగా వచ్చిన 24వ సవరణ (1971) ఆర్టికల్ 13 లో చేర్చిన నిబంధన ఏది?
A. ఆర్టికల్ 13(3) – "చట్టం" నిర్వచనం
B. ఆర్టికల్ 13(1) – ముందున్న చట్టాల చెల్లుబాటు
C. ఆర్టికల్ 13(2) – హక్కులను హరించే చట్టాలు చెల్లవు
D. ఆర్టికల్ 13(4) – రాజ్యాంగ సవరణ "చట్టం" కాదు
Answer & explanation
Correct: D — ఆర్టికల్ 13(4) – రాజ్యాంగ సవరణ "చట్టం" కాదు
గోలక్‌నాథ్ తీర్పు ప్రకారం రాజ్యాంగ సవరణ ఆర్టికల్ 13 కింద "చట్టం". దాన్ని నిరాకరిస్తూ 24వ సవరణ ఆర్టికల్ 13(4), 368(3) చేర్చి సవరణ "చట్టం" కాదని స్పష్టం చేసింది. ఆర్టికల్ 13(1)–(3) అంతకుముందే ఉన్నాయి.
ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగమని చెప్పిన కేసు ఏది? (ఇది బెరుబారి కేసు 1960 అభిప్రాయాన్ని మార్చింది)
A. గోలక్‌నాథ్ (1967)
B. మేనకా గాంధీ (1978)
C. కేశవానంద భారతి (1973)
D. షా బానో (1985)
Answer & explanation
Correct: C — కేశవానంద భారతి (1973)
బెరుబారి యూనియన్ కేసు (1960) ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగం కాదని చెప్పింది. కేశవానంద భారతి కేసు (1973) ఆ అభిప్రాయాన్ని మార్చి, ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగమేనని చెప్పింది.
ఇందిరా గాంధీ vs రాజ్ నారాయణ్ (1975) కేసు గురించి సరైనది ఏది?
A. ఇందిరా గాంధీ ఎన్నికను సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసింది
B. ఇది 42వ సవరణను కొట్టివేసింది
C. ఇది ఆస్తి హక్కుకు సంబంధించింది
D. స్వేచ్ఛాయుత, న్యాయమైన ఎన్నికలు ప్రాథమిక నిర్మాణంలో భాగమని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది
Answer & explanation
Correct: D — స్వేచ్ఛాయుత, న్యాయమైన ఎన్నికలు ప్రాథమిక నిర్మాణంలో భాగమని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది
అలహాబాద్ హైకోర్టు (జస్టిస్ జగ్‌మోహన్‌లాల్ సిన్హా) 12 జూన్ 1975న ఇందిరా గాంధీ ఎన్నికను రద్దు చేసింది. సుప్రీంకోర్టు ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతాన్ని మొదటిసారి అమలు చేసి 39వ సవరణలోని ఒక నిబంధనను కొట్టివేసింది; స్వేచ్ఛాయుత ఎన్నికలు ప్రాథమిక నిర్మాణమని చెప్పింది.