ముఖ్యమైన సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు (Landmark Judgments) · Practice MCQs

Correct: A — ఆర్టికల్ 368(4), 368(5)

42వ సవరణ ఆర్టికల్ 368 లో (4), (5) క్లాజులు చేర్చి సవరణలను కోర్టుల్లో ప్రశ్నించరాదని, పార్లమెంటుకు అపరిమిత సవరణ అధికారముందని చెప్పింది. మినర్వా మిల్స్ ఈ క్లాజులను కొట్టివేసింది; న్యాయ సమీక్ష ప్రాథమిక నిర్మాణంలో భాగమని పేర్కొంది.

Correct: B — ప్రభుత్వం ఆమె పాస్‌పోర్ట్‌ను స్వాధీనం చేసుకోవడం

ప్రభుత్వం కారణం చెప్పకుండా, వాదన వినకుండా మేనకా గాంధీ పాస్‌పోర్ట్‌ను స్వాధీనం చేసింది. ఈ కేసులో ఆర్టికల్ 21 కి విస్తృత అర్థం వచ్చింది; విదేశాలకు వెళ్లే హక్కు ఆర్టికల్ 21 లో భాగమని కోర్టు చెప్పింది.

Correct: C — ఆర్టికల్ 14, 19, 21

మేనకా గాంధీ కేసులో ఆర్టికల్ 14 (సమానత్వం), 19 (స్వేచ్ఛలు), 21 (జీవించే హక్కు) ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్నాయని చెప్పడంతో వీటిని "గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్" అంటారు. గోపాలన్ కేసులో ఇవి వేర్వేరు అన్న అభిప్రాయాన్ని కోర్టు తోసిపుచ్చింది.

Correct: D — CrPC సెక్షన్ 125 కింద భర్త నుండి భరణం (Maintenance)

షా బానో కేసులో విడాకులు పొందిన ముస్లిం మహిళకు కూడా CrPC సెక్షన్ 125 కింద భరణం పొందే హక్కు ఉందని కోర్టు చెప్పింది; ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (ఆర్టికల్ 44) ఆవశ్యకతను ప్రస్తావించింది. తర్వాత పార్లమెంటు 1986 చట్టం తెచ్చింది.

Correct: A — ఇంద్రా సాహ్నీ vs భారత ప్రభుత్వం (1992)

ఇంద్రా సాహ్నీ కేసు (1992) మండల్ కమిషన్ సిఫారసు చేసిన OBC లకు 27% రిజర్వేషన్‌ను సమర్థించింది, క్రీమీ లేయర్‌ను మినహాయించాలని, మొత్తం రిజర్వేషన్లు సాధారణంగా 50% మించకూడదని చెప్పింది. 9 మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ఈ తీర్పు ఇచ్చింది.

Correct: B — ఎస్.ఆర్. బొమ్మై vs భారత ప్రభుత్వం (1994)

ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసులో (1994) ఆర్టికల్ 356 కింద రాష్ట్రపతి పాలన ప్రకటన న్యాయ సమీక్షకు లోబడుతుందని, మెజారిటీ తేలాల్సింది శాసనసభలో బల పరీక్ష (Floor Test) ద్వారానే అని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. లౌకికవాదం, సమాఖ్య వ్యవస్థ ప్రాథమిక నిర్మాణంలో భాగం.

Correct: C — విశాఖ vs రాజస్థాన్ రాష్ట్రం (1997)

విశాఖ కేసు (1997) లో సుప్రీంకోర్టు పని ప్రదేశాల్లో మహిళలపై లైంగిక వేధింపుల నివారణకు "విశాఖ మార్గదర్శకాలు" ఇచ్చింది. తర్వాత దీని ఆధారంగా POSH చట్టం 2013 వచ్చింది. భన్వరీ దేవిపై జరిగిన దాడి ఈ కేసుకు నేపథ్యం.

Correct: D — జస్టిస్ కె.ఎస్. పుట్టస్వామి vs భారత ప్రభుత్వం (2017)

పుట్టస్వామి కేసు (24 ఆగస్టు 2017) లో 9 మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ఏకగ్రీవంగా గోప్యత హక్కు ఆర్టికల్ 21 కింద ప్రాథమిక హక్కు అని ప్రకటించింది. ఇది ఎం.పి. శర్మ, ఖరక్ సింగ్ తీర్పుల్లోని విరుద్ధ భాగాలను తోసిపుచ్చింది.

Correct: A — రెండవ జడ్జీల కేసు (1993)

రెండవ జడ్జీల కేసు (1993) లో "సంప్రదింపు" అంటే "అంగీకారం" అని చెప్పి కొలీజియం వ్యవస్థకు నాంది పలికింది. మూడవ కేసు (1998) లో కొలీజియం CJI + 4 సీనియర్ జడ్జీలుగా నిర్ణయమైంది; 2015లో NJAC ని కొట్టివేశారు.

Correct: B — PUCL కేసు (2013)

PUCL కేసు (2013) లో సుప్రీంకోర్టు EVM లలో NOTA ఆప్షన్‌ను ప్రవేశపెట్టాలని ఆదేశించింది. లిల్లీ థామస్ (2013) 2 ఏళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ శిక్ష పడిన ఎంపీ, ఎమ్మెల్యేలు వెంటనే అనర్హులని చెప్పింది.