కేంద్ర-రాష్ట్ర శాసన సంబంధాలు – మూడు జాబితాలు (Legislative Relations) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for కేంద్ర-రాష్ట్ర శాసన సంబంధాలు – మూడు జాబితాలు (Legislative Relations) (కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు (Centre-State Relations)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Moderate
ఆర్టికల్ 249 కింద రాజ్యసభ తీర్మానం ఎంత కాలం అమలులో ఉంటుంది?
A. 6 నెలలు
B. 2 సంవత్సరాలు
C. 1 సంవత్సరం (ఎన్నిసార్లైనా పొడిగించవచ్చు)
D. అనిశ్చిత కాలం
Answer & explanation
Correct: C — 1 సంవత్సరం (ఎన్నిసార్లైనా పొడిగించవచ్చు)
ఆర్టికల్ 249 కింద రాజ్యసభ తీర్మానం 1 సంవత్సరం అమలులో ఉంటుంది; ఎన్నిసార్లైనా పొడిగించవచ్చు (ప్రతిసారి ఒక సంవత్సరం). తీర్మానం ముగిసిన 6 నెలల తర్వాత ఆ చట్టం చెల్లదు.
ఆర్టికల్ 250 కింద జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి ముగిసిన ఎంత కాలం తర్వాత పార్లమెంటు చేసిన ఆ చట్టం చెల్లదు?
A. 1 సంవత్సరం తర్వాత
B. 3 నెలల తర్వాత
C. వెంటనే
D. 6 నెలల తర్వాత
Answer & explanation
Correct: D — 6 నెలల తర్వాత
ఆర్టికల్ 250 ప్రకారం అత్యవసర పరిస్థితి అమలులో ఉన్నప్పుడు రాష్ట్ర జాబితాపై పార్లమెంటు చట్టం చేయవచ్చు; అత్యవసర పరిస్థితి ముగిసిన 6 నెలల తర్వాత ఆ చట్టం చెల్లదు. ఆర్టికల్ 249 లో కూడా 6 నెలల నియమమే.
ఆర్టికల్ 252 కింద చేసిన పార్లమెంటు చట్టాన్ని సవరించే లేదా రద్దు చేసే అధికారం ఎవరికి ఉంది?
A. పార్లమెంటుకు మాత్రమే
B. రాష్ట్ర శాసనసభలకు
C. సుప్రీంకోర్టుకు
D. రాష్ట్రపతికి మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — పార్లమెంటుకు మాత్రమే
ఆర్టికల్ 252 కింద చేసిన చట్టాన్ని సవరించే/రద్దు చేసే అధికారం పార్లమెంటుకే; తీర్మానం చేసిన రాష్ట్రాలకు ఉండదు. ఉదా: బహుమతి పోటీల చట్టం 1955, వన్యప్రాణుల సంరక్షణ చట్టం 1972, జల కాలుష్య చట్టం 1974.
B. రాష్ట్ర చట్టం రాష్ట్రపతి పరిశీలనకు పంపబడి ఆమోదం పొందితే ఆ రాష్ట్రంలో రాష్ట్ర చట్టమే చెల్లుతుంది
C. గవర్నర్ ఆమోదం సరిపోతుంది
D. కేంద్ర చట్టం ఎప్పుడూ చెల్లదు
Answer & explanation
Correct: B — రాష్ట్ర చట్టం రాష్ట్రపతి పరిశీలనకు పంపబడి ఆమోదం పొందితే ఆ రాష్ట్రంలో రాష్ట్ర చట్టమే చెల్లుతుంది
ఆర్టికల్ 254(2) ప్రకారం ఉమ్మడి జాబితా విషయంలో రాష్ట్ర చట్టాన్ని రాష్ట్రపతికి పంపి ఆమోదం పొందితే ఆ రాష్ట్రంలో రాష్ట్ర చట్టమే చెల్లుతుంది; అయితే పార్లమెంటు తర్వాత అదే విషయంపై చట్టం చేసి దాన్ని మార్చవచ్చు/రద్దు చేయవచ్చు.
ఆర్టికల్ 249 లేదా 250 కింద పార్లమెంటు చేసిన చట్టానికి, రాష్ట్ర చట్టానికి ఘర్షణ వస్తే ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం పార్లమెంటు చట్టం చెల్లుతుంది?
A. ఆర్టికల్ 254
B. ఆర్టికల్ 246
C. ఆర్టికల్ 251
D. ఆర్టికల్ 248
Answer & explanation
Correct: C — ఆర్టికల్ 251
ఆర్టికల్ 251 ప్రకారం ఆర్టికల్ 249/250 కింద పార్లమెంటు చేసిన చట్టానికి, రాష్ట్ర చట్టానికి ఘర్షణ వస్తే పార్లమెంటు చట్టం చెల్లుతుంది; పార్లమెంటు చట్టం అమలులో ఉన్నంత కాలం రాష్ట్ర చట్టం నిద్రావస్థలో (inoperative) ఉంటుంది.
రాష్ట్రపతి తిప్పి పంపిన రాష్ట్ర బిల్లును శాసనసభ మళ్లీ ఆమోదిస్తే రాష్ట్రపతి పరిస్థితి ఏమిటి?
A. తప్పనిసరిగా ఆమోదించాలి
B. స్వయంచాలకంగా చట్టమవుతుంది
C. గవర్నర్ ఆమోదిస్తారు
D. ఆమోదించాల్సిన బాధ్యత లేదు
Answer & explanation
Correct: D — ఆమోదించాల్సిన బాధ్యత లేదు
తిప్పి పంపిన బిల్లును శాసనసభ 6 నెలల్లో మళ్లీ ఆమోదించినా, రాష్ట్రపతి ఆమోదించాల్సిన బాధ్యత లేదు. ఈ విధమైన వీటో వల్ల రాష్ట్ర బిల్లులపై కేంద్రానికి పెద్ద నియంత్రణ ఉంటుంది.
ప్రఫుల్ల కుమార్ ముఖర్జీ కేసు (1947) ఏ సిద్ధాంతాన్ని వర్తింపజేసింది?
A. ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం
B. సారాంశ సిద్ధాంతం (Pith and Substance)
C. ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతం
D. సామరస్య వ్యాఖ్యాన సిద్ధాంతం
Answer & explanation
Correct: B — సారాంశ సిద్ధాంతం (Pith and Substance)
ప్రఫుల్ల కుమార్ ముఖర్జీ కేసు (1947, ప్రివీ కౌన్సిల్), బొంబాయి రాష్ట్రం vs ఎఫ్.ఎన్. బల్సారా (1951) కేసుల్లో సారాంశ సిద్ధాంతం వర్తింపజేశారు. కె.సి. గజపతి నారాయణ దేవ్ కేసు (1953) ముసుగు శాసన సిద్ధాంతాన్ని వివరించింది.