కేంద్ర-రాష్ట్ర శాసన సంబంధాలు – మూడు జాబితాలు (Legislative Relations) · Practice MCQs

Correct: A — కె.సి. వీయర్

కె.సి. వీయర్ (K.C. Wheare) భారత రాజ్యాంగాన్ని అర్ధ సమాఖ్య అన్నారు. రాజ్యాంగంలో సమాఖ్య అనే పదం లేదు; ఆర్టికల్ 1 భారతదేశాన్ని రాష్ట్రాల యూనియన్ (Union of States) అంటుంది.

Correct: B — పన్నుల పంపిణీ

శాసన సంబంధాల నాలుగు అంశాలు: ప్రాదేశిక పరిధి, విషయాల విభజన (మూడు జాబితాలు), రాష్ట్ర జాబితాపై పార్లమెంటు చట్టాలు (ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో), రాష్ట్ర శాసనాలపై కేంద్ర నియంత్రణ. పన్నుల పంపిణీ ఆర్థిక సంబంధాలకు చెందినది.

Correct: C — రాష్ట్రం బయట ఉన్న విషయంపై చట్టం చేసినా, దానికి రాష్ట్రంతో నిజమైన సంబంధం ఉంటే ఆ చట్టం చెల్లుతుంది

ప్రాదేశిక సంబంధ సిద్ధాంతం ప్రకారం రాష్ట్రం బయట ఉన్న విషయంపై చట్టం చేసినా, దానికి రాష్ట్రంతో నిజమైన సంబంధం (Nexus) ఉంటే రాష్ట్ర చట్టం చెల్లుతుంది. ఇది ఆర్టికల్ 245 సందర్భం.

Correct: D — ఆర్టికల్ 240

ఆర్టికల్ 240 ప్రకారం రాష్ట్రపతి కొన్ని కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల శాంతి, ప్రగతి కోసం నియమాలు చేయవచ్చు; అవి పార్లమెంటు చట్టంతో సమాన బలం కలిగి ఉంటాయి.

Correct: A — కేంద్ర జాబితా → ఉమ్మడి జాబితా → రాష్ట్ర జాబితా

ఆర్టికల్ 246 ప్రకారం కేంద్ర జాబితాకు అగ్ర ప్రాధాన్యం, తర్వాత ఉమ్మడి జాబితా, చివరగా రాష్ట్ర జాబితా. కేంద్ర, రాష్ట్ర జాబితాల మధ్య ఘర్షణ వస్తే కేంద్ర జాబితాదే పైచేయి.

Correct: B — ఆర్టికల్ 246A

ఆర్టికల్ 246A, 101వ సవరణ (2016) ద్వారా చేరింది; GST విషయంలో పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభలకు ఏకకాలంలో అధికారం ఇస్తుంది. అంతర్ రాష్ట్ర సరఫరాలపై GST (IGST)ని మాత్రం కేంద్రమే విధిస్తుంది; GST కౌన్సిల్ ఆర్టికల్ 279A కింద ఏర్పడింది.

Correct: C — జనాభా నియంత్రణ & కుటుంబ నియంత్రణ

42వ సవరణ ఉమ్మడి జాబితాలో కొత్తగా జనాభా నియంత్రణ & కుటుంబ నియంత్రణ అంశాన్ని చేర్చింది. 44వ సవరణ (1978) చాలా మార్పులను వెనక్కి తీసుకున్నా, ఐదు బదిలీ అంశాలు ఉమ్మడి జాబితాలోనే ఉన్నాయి.

Correct: D — విద్యా హక్కు చట్టం 2009 (RTE)

విద్య ఉమ్మడి జాబితాలోకి రావడంతో కేంద్రం విద్యా హక్కు చట్టం 2009 (RTE Act) వంటి చట్టాలు చేయగలిగింది. అడవుల విషయంలో అటవీ సంరక్షణ చట్టం 1980 ఉదాహరణ.

Correct: A — పన్నుల అవశిష్ట అధికారాలు పార్లమెంటుకే; మిగిలిన అవశిష్ట విషయాలు ఉమ్మడి జాబితాలో చేర్చాలి

సర్కారియా కమిషన్ పన్నులకు సంబంధించిన అవశిష్ట అధికారాలు పార్లమెంటుకే ఉండాలని; మిగిలిన అవశిష్ట విషయాలను ఉమ్మడి జాబితాలో చేర్చాలని సూచించింది.

Correct: B — గవర్నర్ జనరల్‌కు

1935 చట్టం ప్రకారం అవశిష్ట అధికారాలు గవర్నర్ జనరల్‌కు ఉండేవి. ఇప్పుడు ఆర్టికల్ 248 ప్రకారం పార్లమెంటుకు ఉన్నాయి; ఏది అవశిష్టమో చివరికి న్యాయస్థానాలు నిర్ణయిస్తాయి.