కేంద్ర-రాష్ట్ర శాసన సంబంధాలు – మూడు జాబితాలు (Legislative Relations) · Practice MCQs

Correct: C — ఆర్టికల్ 249

ఆర్టికల్ 249 ప్రకారం రాష్ట్ర జాబితాలోని విషయంపై చట్టం చేయడం జాతీయ ప్రయోజనానికి అవసరమని రాజ్యసభ తీర్మానం (హాజరై ఓటు వేసినవారిలో 2/3 మెజారిటీ) చేస్తే పార్లమెంటు చట్టం చేయవచ్చు. ఇది రాజ్యసభకు మాత్రమే ఉన్న ప్రత్యేక అధికారం.

Correct: D — ఆర్టికల్ 252

ఆర్టికల్ 252 ప్రకారం రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాల శాసనసభలు తీర్మానం చేస్తే పార్లమెంటు చట్టం చేయవచ్చు; ఆ చట్టం ఆ రాష్ట్రాలకే వర్తిస్తుంది, ఇతరులు తర్వాత స్వీకరించవచ్చు.

Correct: A — ఆర్టికల్ 253

ఆర్టికల్ 253 ప్రకారం అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు, అంగీకారాల అమలు కోసం ఏ విషయంపైనైనా పార్లమెంటు చట్టం చేయవచ్చు. ఉదా: జెనీవా ఒప్పందాల చట్టం 1960, హైజాకింగ్ నిరోధక చట్టం 1982.

Correct: B — ఆర్టికల్ 254

ఆర్టికల్ 254 ఉమ్మడి జాబితా విషయంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర చట్టాల మధ్య ఘర్షణ (విరుద్ధత సిద్ధాంతం – Doctrine of Repugnancy) గురించి. సాధారణంగా కేంద్ర చట్టమే చెల్లుతుంది.

Correct: C — కేంద్ర చట్టం

ఆర్టికల్ 254(1) ప్రకారం ఉమ్మడి జాబితాలో ఘర్షణ వస్తే కేంద్ర చట్టమే చెల్లుతుంది; రాష్ట్ర చట్టంలోని విరుద్ధమైన భాగం మాత్రమే చెల్లదు. కేంద్ర చట్టం ముందు చేసినా, తర్వాత చేసినా ఇదే వర్తిస్తుంది.

Correct: D — గవర్నర్‌కు

ఆర్టికల్ 200 ప్రకారం రాష్ట్ర శాసనసభ ఆమోదించిన బిల్లును గవర్నర్ రాష్ట్రపతి పరిశీలనకు పంపవచ్చు (Reserve for President). రాష్ట్రపతి నిర్ణయం ఆర్టికల్ 201 ప్రకారం.

Correct: A — ఆర్టికల్ 201

ఆర్టికల్ 201 ప్రకారం రాష్ట్రపతి రిజర్వ్ చేసిన బిల్లును ఆమోదించవచ్చు, తిరస్కరించవచ్చు లేదా (మనీ బిల్లు కాకపోతే) మళ్లీ పరిశీలించమని తిప్పి పంపవచ్చు. ఆర్టికల్ 200 గవర్నర్ రిజర్వేషన్.

Correct: B — Doctrine of Pith and Substance

సారాంశ సిద్ధాంతం అంటే Doctrine of Pith and Substance. చట్టం యొక్క నిజమైన స్వభావం, ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటో చూసి, అది ఏ జాబితాకు చెందిందో నిర్ణయిస్తారు.

Correct: C — ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం (Colourable Legislation)

నేరుగా చేయలేని పనిని పరోక్షంగా చేయలేరనే సూత్రం ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం (Doctrine of Colourable Legislation). అధికారం లేని విషయంపై శాసనసభ వేరే పేరుతో చట్టం చేస్తే అది చెల్లదు.

Correct: D — చెల్లుతుంది

సారాంశ సిద్ధాంతం ప్రకారం ముఖ్య ఉద్దేశం శాసనసభ పరిధిలోనే ఉంటే, అనుకోకుండా వేరే జాబితా విషయాన్ని కొద్దిగా తాకినా (Incidental Encroachment) చట్టం చెల్లుతుంది.