పరిపాలన & ఆర్థిక సంబంధాలు (Administrative & Financial Relations) · Practice MCQs

Correct: C — రాష్ట్రాలు

ఆర్టికల్ 268 కింద బిల్స్ ఆఫ్ ఎక్స్‌ఛేంజ్, చెక్కులు, ప్రామిసరీ నోట్లు, బీమా పాలసీలు, షేర్ల బదిలీపై స్టాంప్ డ్యూటీలను కేంద్రం విధిస్తుంది; రాష్ట్రాలు వసూలు చేసి ఉంచుకుంటాయి. ఈ ఆదాయం భారత సంఘటిత నిధిలో భాగం కాదు.

Correct: D — కేంద్ర పన్నుల విభజించదగిన పూల్ (Divisible Pool) విధానం

80వ సవరణ (2000) 10వ ఆర్థిక సంఘం సిఫారసు ఆధారంగా ఆర్టికల్ 270 కింద విభజించదగిన పన్నుల పూల్ విధానాన్ని తెచ్చింది; ఆర్టికల్ 272ను తొలగించింది. రాష్ట్రాల వాటాను ఆర్థిక సంఘం సిఫారసు చేస్తుంది.

Correct: A — అస్సాం, బిహార్, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్

ఆర్టికల్ 273 జనపనార ఎగుమతి సుంకంలో వాటాకు బదులుగా అస్సాం, బిహార్, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్‌లకు 10 సంవత్సరాల పాటు ఇచ్చిన తాత్కాలిక గ్రాంట్లకు సంబంధించినది.

Correct: B — ఆర్థిక సంఘం సిఫారసు అవసరం లేదు; కేంద్రం విచక్షణపై ఆధారపడతాయి

ఆర్టికల్ 282 విచక్షణ గ్రాంట్లకు సంబంధించింది; ఇవి కేంద్రం విచక్షణపై ఆధారపడతాయి, ఆర్థిక సంఘం సిఫారసు అవసరం లేదు. రాష్ట్రాలపై కేంద్ర ప్రభావానికి ఇవి సాధనమనే ఆరోపణ ఉంది.

Correct: C — హాజరై ఓటు వేసినవారి బరువైన ఓట్లలో 3/4

GST కౌన్సిల్ నిర్ణయాలు హాజరై ఓటు వేసినవారి బరువైన ఓట్లలో (Weighted Votes) 3/4 మెజారిటీతో జరుగుతాయి; కోరం మొత్తం సభ్యుల్లో సగం. కేంద్రం ఓటు బరువు 1/3, అన్ని రాష్ట్రాలది 2/3.

Correct: D — 1/3

కేంద్రం ఓటు బరువు 1/3; అన్ని రాష్ట్రాలు కలిపి 2/3. అందువల్ల కేంద్రం ఒక్కటే గానీ, రాష్ట్రాలు ఒక్కటే గానీ నిర్ణయం తీసుకోలేవు.

Correct: A — GST కౌన్సిల్ సిఫారసులు బంధనకారి కావు; సలహా విలువ మాత్రమే

మోహిత్ మినరల్స్ కేసు (Union of India vs Mohit Minerals, మే 2022)లో GST కౌన్సిల్ సిఫారసులు కేంద్రం, రాష్ట్రాలకు బంధనకారి కావని, అవి సలహా విలువ మాత్రమే కలిగి ఉంటాయని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది.

Correct: B — కేంద్రం అనుమతి (ఆర్టికల్ 293(3))

ఆర్టికల్ 293(3) ప్రకారం కేంద్రానికి బాకీ ఉన్న రాష్ట్రం కొత్త అప్పు తీసుకోవాలంటే కేంద్రం అనుమతి తప్పనిసరి. దాదాపు అన్ని రాష్ట్రాలు కేంద్రానికి బాకీ ఉండడం వల్ల ఇది పెద్ద నియంత్రణ.

Correct: C — అవి ప్రత్యేక చట్టబద్ధ వ్యక్తులు కాబట్టి ఆర్టికల్ 285 మినహాయింపు వర్తించదు

ఆర్టికల్ 285 కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆస్తులకే మినహాయింపు; కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు (PSUs, కంపెనీలు) ప్రత్యేక చట్టబద్ధ వ్యక్తులు కాబట్టి వాటికి ఈ మినహాయింపు ఉండదు.

Correct: D — 2003

కేంద్రం FRBM (Fiscal Responsibility and Budget Management) చట్టం 2003 తెచ్చింది; రాష్ట్రాలు కూడా తమ సొంత FRBM చట్టాలు చేసుకున్నాయి. రాష్ట్రాల ద్రవ్యలోటు పరిమితిని ఆర్థిక సంఘం సూచనలతో కేంద్రం నిర్ణయిస్తుంది.