వేద సంస్కృతి · Practice MCQs

Correct: C — సమావర్తనం

సమావర్తనం విద్యాభ్యాస ముగింపు సంస్కారం. ఉపనయనం గాయత్రీ మంత్రోపదేశంతో ద్విజ హోదా ఇచ్చే సంస్కారం, వేదారంభం వేదాధ్యయన ఆరంభం, కేశాంతం మొదటి క్షవరం. 16 సంస్కారాల్లో చివరిది అంత్యేష్టి, వివాహం 15వది; కాబట్టి ఈ ఎంపికలలో సమావర్తనమే స్నాతకోత్సవం.

Correct: D — శ్యామ అయస్ లేదా కృష్ణ అయస్

తొలి వేద గ్రంథాలలో అయస్ అంటే రాగి లేదా కాంస్యం; మలి వేద గ్రంథాలలో ఇనుమును శ్యామ లేదా కృష్ణ అయస్ అన్నారు. అత్రంజికేడా, నొహ్, జఖేరాలలో క్రీ.పూ. 1000 నాటి ఇనుప పనిముట్లు లభించాయి. హిరణ్యం బంగారం, రజతం వెండి; కాబట్టి అవి ఇనుమును సూచించవు.

Correct: A — వరి

వ్రీహి వరి, మలి వేద ప్రజల ప్రధాన ఆహార పంట. యవ బార్లీ (తొలి వేదంలో ప్రధాన పంట), గోధూమ గోధుమ, మాష మినుములు, ముద్గ పెసలు, తిల నువ్వులు, ఇక్షు చెరకు. శతపథ బ్రాహ్మణం దున్నడం, విత్తడం, కోయడం, నూర్పిడి అనే నాలుగు దశలను వర్ణించింది.

Correct: B — నిష్క, శతమాన, కృష్ణల వంటి నిర్దిష్ట బరువు గల లోహ ముక్కలు

మలి వేద కాలంలో క్రమబద్ధ నాణేల ముద్రణ ప్రారంభం కాలేదు; నిష్క, శతమాన, కృష్ణల, పాద వంటి బరువు గల బంగారు, వెండి ముక్కలను మారక సాధనాలుగా వాడారు. ముద్రిత నాణేలు మౌర్యుల పూర్వ కాలం (క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దం) నుండి మొదలయ్యాయి; కుషాణ, రోమన్ నాణేలు చాలా తర్వాతివి.

Correct: C — బి.బి. లాల్

పెయింటెడ్ గ్రే వేర్ మలి వేద సంస్కృతిని సూచించే పురావస్తు ఆధారం; బి.బి. లాల్ హస్తినాపూర్ త్రవ్వకాల్లో నగర నిర్మాణ అవశేషాలు వెలికితీశారు. వీలర్, మార్షల్, సాహ్ని ప్రధానంగా సింధు నాగరికత (హరప్పా, మొహంజొదారో) త్రవ్వకాలతో సంబంధం ఉన్నవారు, కాబట్టి PGW సంబంధం లేనివారు.

Correct: D — శూద్రులు

మలి వేద కాలంలో ప్రజాపతి సర్వోన్నత దేవుడయ్యాడు, రుద్రుడు పశువుల సంరక్షకుడు, విష్ణువు జగత్ పోషకుడయ్యారు; పూషన్ శూద్రుల దేవుడిగా మార్చబడ్డాడు. ఇంద్ర, అగ్నుల ప్రాభవం తగ్గింది. కాబట్టి పూషన్ బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య వర్ణ దేవుడు కాదు.

Correct: A — బృహదారణ్యకోపనిషత్తు

అహం బ్రహ్మాస్మి (నేనే బ్రహ్మను) బృహదారణ్యకోపనిషత్తులో ఉంది; ఆత్మ, బ్రహ్మ ఒక్కటేననే సత్యాన్ని ఇది ప్రబోధిస్తుంది. తత్వమసి (నీవే అది) ఛాందోగ్యంలో, సత్యమేవ జయతే ముండకంలో, యమ-నచికేతుల సంవాదం కఠోపనిషత్తులో ఉన్నాయి. జనకుని వంటి క్షత్రియ రాజులు ఈ బ్రహ్మజ్ఞాన చర్చలకు నాయకత్వం వహించారు.

Correct: B — 2 నుండి 7 మండలాలు

2 నుండి 7 మండలాలు కుటుంబ మండలాలు; గృత్సమద, విశ్వామిత్ర, వామదేవ, అత్రి, భరద్వాజ, వశిష్ఠ మహర్షులు వీటిని రచించారు. 1వ, 10వ మండలాలు కాలక్రమంలో చివరగా చేర్చబడ్డాయి. 9వ మండలం సోమ దేవతకు, 3వ మండలం గాయత్రీ మంత్రానికి ప్రసిద్ధి; అందువల్ల ఇతర ఎంపికలు తప్పు.

Correct: C — బలి

తొలి వేద కాలంలో నిర్బంధ పన్నుల వ్యవస్థ లేదు; యుద్ధ లూటీ, వ్యవసాయం నుండి ప్రజలు స్వచ్ఛందంగా ఇచ్చే కానుక బలి. రాజు నిరంకుశుడు కాదు, ప్రజా సభల ఆమోదంతో పాలించేవాడు; సహాయకులుగా పురోహితుడు, సేనాని, వ్రజపతి, స్పశ ఉండేవారు. భాగ, శుల్కం వంటి నిర్ణీత పన్నులు ఈ కాలపు వ్యవస్థ కాదు; దక్షిణ పురోహితులకిచ్చేది.

Correct: D — వరుణుడు

వరుణుడు ఋతస్య గోప (ఋతాన్ని కాపాడేవాడు); ఇంద్రుడు యుద్ధ, వర్ష దేవుడు, అగ్ని మానవులకు దేవతలకు మధ్య దూత, సోముడు వనస్పతుల అధిపతి. త్రిలోక వర్గీకరణలో వరుణుడు, సూర్యుడు, మిత్రుడు, ఉషస్సు, అదితి ద్యులోక (స్వర్గ) దేవతలు; ఇంద్రుడు అంతరిక్ష, అగ్ని పృథ్వీ లోక దేవతలు.