వేద సంస్కృతి · Practice MCQs

Correct: A — ఉలూక కణాదుడు

వైశేషిక దర్శనం ప్రపంచమంతా పరమాణువుల సంయోగంతో ఏర్పడిందని చెబుతుంది; దాని కర్త కణాదుడు. కపిలుడు సాంఖ్యానికి, అక్షపాద గౌతముడు న్యాయ (తర్క) దర్శనానికి, జైమిని పూర్వ మీమాంసకు కర్తలు. షడ్దర్శనాలు వేద ప్రామాణ్యాన్ని అంగీకరించే ఆస్తిక దర్శనాలు.

Correct: B — సదానీర (ఆధునిక గండక్ నది)

శతపథ బ్రాహ్మణం ప్రకారం విదేహ మాథవుడు, పురోహితుడు గౌతమ రాహుగణునితో కలిసి సరస్వతీ తీరం నుండి తూర్పుకు సాగి, అగ్ని సదానీర (గండక్) వద్ద ఆగింది; ఇది ఇనుప గొడ్డళ్లతో, అగ్నితో అడవులు నరికి గంగా లోయను సాగులోకి తెచ్చిన చరిత్రను సూచిస్తుంది. సరస్వతి ప్రారంభ స్థానం, పరుష్ణి (రావి) దశరాజన్ నది.

Correct: C — సమ్రాట్

ఐతరేయ బ్రాహ్మణం దిక్కులను బట్టి రాజుల బిరుదులు చెప్పింది: తూర్పు - సమ్రాట్, పశ్చిమ - స్వరాట్, ఉత్తర - విరాట్, దక్షిణ - భోజ, మధ్యదేశం - రాజన్; అన్ని దిక్కులను జయించిన చక్రవర్తి ఏకరాట్. అందువల్ల స్వరాట్ పశ్చిమ, విరాట్ ఉత్తర, భోజ దక్షిణ పాలకుల బిరుదులు.

Correct: D — భాగదుఘ

భాగదుఘ వ్యవసాయ, వాణిజ్య పన్నులు వసూలు చేసే అధికారి. సంగ్రహీత్రీ కోశాధికారి, సూత రథసారథి, ఆస్థాన చారిత్రకుడు, క్షత్త అంతఃపుర ద్వారపాలకుడు. రాజసూయ యాగంలో రాజు రత్నహవిస్సు కోసం ఈ 12 మంది రత్నినుల ఇళ్లకు స్వయంగా వెళ్లి కానుకలు సమర్పించేవాడు.

Correct: A — వాజపేయ యాగం

వాజపేయ యాగంలో రథాల పందెం ప్రధానం; రాజు రథాన్ని గెలిపించడం ద్వారా అతని శక్తి, నాయకత్వం చాటేవారు. రాజసూయం పట్టాభిషేక యాగం (అభిషేకం, పాచికల జూదం, సోమపానం), అశ్వమేధం గుర్రాన్ని వదిలి సామ్రాజ్య విస్తరణను ప్రకటించే యాగం; అగ్నిష్టోమం శ్రౌత క్రతువు కానీ రథ పందెం కాదు.

Correct: B — ఉపనయన హక్కు గల బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య వర్ణాలను

మొదటి మూడు వర్ణాలు (బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య) రెండు జన్మలు కలవారుగా ద్విజులు; వీరికే ఉపనయనం, వేదాధ్యయన హక్కు ఉండేవి. శూద్రులకు ఉపనయన హక్కు నిరాకరించబడింది, కాబట్టి నాలుగు వర్ణాలూ ద్విజులు కావు. సమాజంలో పన్నులు చెల్లించే ఏకైక ఉత్పత్తి వర్గం వైశ్యులు.

Correct: C — మైత్రాయణి సంహిత

మైత్రాయణి సంహిత స్త్రీని సుర (మద్యం), పాచికలు (జూదం)లతో కలిపి మూడవ దుర్గుణంగా చెప్పింది. ఐతరేయ బ్రాహ్మణం కుమార్తె సమస్త దుఃఖాలకు మూలమని వ్యాఖ్యానించింది; శతపథ బ్రాహ్మణం విదేహ మాథవుని గాథ, వ్యవసాయ వివరాలకు ప్రసిద్ధి. మలి వేద కాలంలో స్త్రీలకు ఉపనయనం రద్దై సభ, సమితి ప్రవేశం నిషేధమైంది.

Correct: D — 50 నుండి 75 ఏళ్లు

నాలుగు ఆశ్రమాలు: బ్రహ్మచర్యం (0-25), గృహస్థం (25-50), వానప్రస్థం (50-75), సన్యాసం (75-100). వానప్రస్థంలో ప్రాపంచిక బాధ్యతల నుండి తప్పుకుని అడవులకు వెళ్లి ధ్యానం, ఆత్మవిచారణ చేస్తారు. గృహస్థాశ్రమం ఇతర ఆశ్రమాలన్నింటినీ పోషించే అతి ముఖ్యమైనది.

Correct: A — ఒకే తెగ పశువులను మందగా ఉంచే పశువుల దొడ్డి

ఋగ్వేదంలో గోత్రం అంటే పశువుల దొడ్డి; మలి వేద కాలంలో అది ఒకే మూల ఋషి నుండి వచ్చిన వారసుల సమూహంగా మారింది (సప్తర్షుల పేర్లతో గోత్రాలు). ఒకే గోత్రం వారు సోదర-సోదరి సమానులు కాబట్టి సగోత్ర వివాహం కఠినంగా నిషేధించబడింది. కాబట్టి ఋషి వంశం అనే అర్థం మలి వేద కాలపు పరిణామం.

Correct: B — ఆర్ష వివాహం

ఆర్ష వివాహంలో కన్యాదాత వరుడి నుండి ఒక జత గోవులను స్వీకరిస్తాడు. దైవ వివాహంలో యజ్ఞం చేసిన ఋత్విక్కుకు కన్యాదానం, బ్రహ్మ వివాహంలో సద్గుణ వేద విద్వాంసునికి కన్యాదానం (అత్యుత్తమం), ప్రాజాపత్యంలో కట్నకానుకలు లేకుండా ఆశీర్వచనంతో వివాహం; ఈ నాలుగూ ప్రశస్త వివాహాలు.