వేద సంస్కృతి · Practice MCQs

Correct: C — విశ్వామిత్రుడు

గాయత్రీ మంత్రం 3వ మండలంలో విశ్వామిత్ర మహర్షి రచించినది; గాయత్రీ ఛందస్సులో 24 అక్షరాలు (3 పాదాలు x 8) ఉంటాయి, ఇది సవితృ (సూర్యుడు) దేవతకు అంకితం. వశిష్ఠుడు 7వ మండల కర్త, భరద్వాజుడు 6వ మండల కర్త, అత్రి 5వ మండల కర్త; కాబట్టి గాయత్రి కర్తలు కారు.

Correct: D — ఉద్గాత్రి

సామవేదానికి ప్రాతినిధ్యం వహించే పురోహితుడు ఉద్గాత్రి. ఋగ్వేద మంత్రాలను పఠించేవాడు హోత్రి, యజుర్వేద క్రతువులను ఆచరింపజేసేవాడు అధ్వర్యు, యాగాన్ని నిశ్శబ్దంగా పర్యవేక్షించే పురోహితుడు బ్రహ్మ (అథర్వణవేదానికి సంబంధించినవాడు). సామవేదంలోని 1549 శ్లోకాలలో 75 మాత్రమే కొత్తవి.

Correct: A — యజుర్వేదం

యజుర్వేదం కర్మకాండ గ్రంథం; కృష్ణ యజుర్వేదంలో శ్లోకాలతో పాటు వివరణాత్మక గద్యం కలిసి ఉంటుంది, శుక్ల యజుర్వేదం కేవలం మంత్రాలు. ఋగ్వేదం పద్య స్తోత్రాల సంకలనం, సామవేదం గానబద్ధమైన ఋక్కులు; అందువల్ల యజుర్వేదం ప్రత్యేకంగా గద్య-పద్య మిశ్రమం కలది.

Correct: B — అథర్వణవేదం

అథర్వణవేదం ఇంద్రజాల మంత్రాలు, వైద్యం, దైనందిన జీవితాన్ని వర్ణిస్తూ ప్రారంభంలో కర్మకాండలకు దూరంగా ఉన్నందున వేదత్రయిలో చేర్చబడలేదు; ఆయుర్వేద మూలాలు ఇందులోనే ఉన్నాయి. ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేదాలు వేదత్రయి; ఇందులో 20 కాండలు, 711 సూక్తాలు ఉన్నాయి.

Correct: C — శతపథ బ్రాహ్మణం

యాజ్ఞవల్క్యుడు సంకలనం చేసిన శతపథ బ్రాహ్మణం యజుర్వేదానికి చెందినది; విదేహ మాథవుని కథ, జలప్రళయ గాథ, వ్యవసాయ వివరాలు ఇందులో ఉన్నాయి. ఐతరేయం ఋగ్వేదానికి, గోపథం అథర్వణవేదానికి, పంచవింశం సామవేదానికి చెందినవి; కాబట్టి అవి అతిపెద్దవి కావు.

Correct: D — అరణ్యకాలు

అరణ్యకాలు అడవుల్లో మునులు, వానప్రస్థులు పఠించే తాత్విక గ్రంథాలు; ఖరీదైన బలుల స్థానంలో ధ్యానం, అంతర్ముఖ సాధనను సమర్థించాయి. సంహితలు మంత్ర సంకలనాలు, బ్రాహ్మణాలు యజ్ఞ వివరణలు; స్మృతులు, సూత్రాలు వేరే తరగతులు. అథర్వణవేదానికి అరణ్యకాలు లభించలేదు.

Correct: A — ముండక ఉపనిషత్తు

ముండక ఉపనిషత్తు నుండి సత్యమేవ జయతే తీసుకున్నారు; ఇది యజ్ఞాలను చిల్లులు పడ్డ పడవలుగా వర్ణించి జ్ఞాన మార్గాన్ని ప్రబోధించింది. కఠోపనిషత్తు యమ-నచికేత సంవాదం, ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు తత్వమసి మహావాక్యం, బృహదారణ్యకం యాజ్ఞవల్క్య సంవాదాలకు ప్రసిద్ధి.

Correct: B — పాణిని

వ్యాకరణ వేదాంగానికి పాణిని అష్టాధ్యాయి ప్రామాణికం; యాస్కుడు నిరుక్తం (తొలి నిఘంటువు), పింగళుడు ఛందస్సు సూత్రం, లగధుడు వేదాంగ జ్యోతిష్యం రచించారు. ఆరు వేదాంగాలు: శిక్ష, కల్ప, వ్యాకరణం, నిరుక్తం, ఛందస్సు, జ్యోతిష్యం; వ్యాకరణం వేదపురుషుని ముఖంగా పరిగణించబడుతుంది.

Correct: C — బోధాయనుడు

శుల్వ అంటే కొలిచే తాడు; శుల్వ సూత్రాలు యజ్ఞ వేదికల నిర్మాణానికి కొలతల నియమాలు ఇస్తూ భారతీయ రేఖాగణితానికి మూలమయ్యాయి, బోధాయనుడు పైథాగరస్ భావనను ముందే చెప్పాడు. పాణిని వైయాకరణి, యాస్కుడు నిరుక్తకారుడు, కణాదుడు వైశేషిక దర్శనకర్త; కాబట్టి వీరు శుల్వ సూత్రకర్తలు కారు.

Correct: D — ధనుర్వేదం

ధనుర్వేదం యజుర్వేదానికి అనుబంధంగా విలువిద్య, ఆయుధ ప్రయోగం, సైనిక వ్యూహాలను వివరిస్తుంది (విశ్వామిత్రుడు). గాంధర్వవేదం సామవేదానికి (సంగీతం, నాట్యం), ఆయుర్వేదం వైద్యానికి, శిల్పవేదం వాస్తు, శిల్పకళలకు (అథర్వణవేదానికి) సంబంధించినవి; కాబట్టి అవి ధనుర్వేదం కావు.