తెలంగాణ బడ్జెట్ & సామాజిక-ఆర్థిక సర్వే (Telangana Budget) · Practice MCQs

Correct: A — ఓట్ ఆన్ అకౌంట్ (ఫిబ్రవరి 2024); పూర్తి బడ్జెట్ 25 జూలై 2024

ఎన్నికల తర్వాత 2024-25కు మొదట ఫిబ్రవరి 2024లో ఓట్ ఆన్ అకౌంట్ ప్రవేశపెట్టారు; పూర్తి బడ్జెట్ 25 జూలై 2024న ఉప ముఖ్యమంత్రి & ఆర్థిక మంత్రి భట్టి విక్రమార్క ప్రవేశపెట్టారు (₹2,91,159 కోట్లు). 19 మార్చి 2025 తేదీ 2025-26 బడ్జెట్‌ది.

Correct: B — కె. చంద్రశేఖర్ రావు (ముఖ్యమంత్రిగానే)

2019 ఓట్ ఆన్ అకౌంట్‌ను ముఖ్యమంత్రి కె. చంద్రశేఖర్ రావు స్వయంగా ప్రవేశపెట్టారు, ఎందుకంటే ఆ సమయంలో ప్రత్యేకంగా ఆర్థిక మంత్రి లేరు. టి. హరీశ్ రావు ఆ తర్వాత 2019–2023 మధ్య ఆర్థిక మంత్రిగా ఉన్నారు.

Correct: C — ₹2,91,159 కోట్లు

2024-25 పూర్తి బడ్జెట్ ₹2,91,159 కోట్లు (25 జూలై 2024, భట్టి విక్రమార్క). 2023-24లో సుమారు ₹2.90 లక్షల కోట్లు కాబట్టి రెండింటి మధ్య తేడా చాలా తక్కువ. 2025-26లో మొత్తం ₹3,04,965 కోట్లకు పెరిగింది.

Correct: D — 2014–2018

ఈటల రాజేందర్ 2014–2018 మధ్య ఆర్థిక మంత్రి; ఆ తర్వాత 2019 ఓట్ ఆన్ అకౌంట్‌ను కేసీఆర్ ప్రవేశపెట్టారు. టి. హరీశ్ రావు 2019–2023, మల్లు భట్టి విక్రమార్క డిసెంబర్ 2023 నుంచి ఆర్థిక మంత్రులు.

Correct: A — వ్యవసాయం & రైతు సంక్షేమం, సాగునీరు, విద్య, సంక్షేమం

తెలంగాణ బడ్జెట్‌లో వ్యవసాయం & రైతు సంక్షేమం, సాగునీరు, విద్య, సంక్షేమం (SC, ST, BC), పంచాయతీ రాజ్, వైద్యం రంగాలకు ఎక్కువ కేటాయింపులు ఉంటాయి. రక్షణ, విదేశీ వ్యవహారాలు, రైల్వేలు కేంద్ర అంశాలు.

Correct: B — సింగరేణి బొగ్గు గనుల రాయల్టీ

గనుల రాయల్టీ (సింగరేణి బొగ్గు), భూముల అమ్మకం/వేలం, ఫీజులు సొంత పన్నేతర ఆదాయం. SGST, మోటారు వాహనాల పన్ను, స్టాంపులు & రిజిస్ట్రేషన్ సొంత పన్ను వనరులు. గనుల రాయల్టీ పన్ను కాదు, గనుల తవ్వకం హక్కులకు ప్రభుత్వం పొందే చెల్లింపు; అందుకే సొంత పన్నేతర ఆదాయంలో లెక్కిస్తారు, ఇతర మూడు పన్నులు.

Correct: C — ఆర్థిక సంఘం 'ఆదాయ దూరం' ప్రమాణానికి ఎక్కువ బరువు ఇవ్వడం, తలసరి ఆదాయం ఎక్కువ కావడం

ఆదాయ దూరం (Income Distance) ప్రమాణంలో తలసరి ఆదాయం ఎక్కువ ఉన్న రాష్ట్రాలకు తక్కువ వాటా వస్తుంది. తెలంగాణ తలసరి ఆదాయం ఎక్కువ కాబట్టి వాటా తగ్గుతుంది (14వ FC 2.437%, 15వ FC 2.102%). మూడో ఎంపిక ఉల్టా చెబుతోంది, అది తప్పు.

Correct: D — ప్రభుత్వ కార్పొరేషన్ల ద్వారా తీసుకున్న, ప్రభుత్వ హామీ ఉండే రుణాలు

బడ్జెట్ వెలుపలి అప్పులు కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు కార్పొరేషన్, మిషన్ భగీరథ కార్పొరేషన్ వంటి ప్రభుత్వ సంస్థల ద్వారా తీసుకున్నవి; వీటికి ప్రభుత్వ హామీ (Guarantee) ఉంటుంది. SDL, కేంద్ర రుణాలు బడ్జెట్ అప్పులు.

Correct: A — 2022

నోట్స్ ప్రకారం 2022 నుంచి కేంద్రం ఆఫ్-బడ్జెట్ అప్పులను కూడా రాష్ట్ర రుణ పరిమితిలో లెక్కిస్తోంది. 2005 ఉమ్మడి AP FRBM చట్టం సంవత్సరం; 2014 తెలంగాణ ఏర్పాటు సంవత్సరం.

Correct: B — మొత్తం ఖర్చు − (రెవెన్యూ రాబడి + రుణేతర మూలధన రాబడి)

ద్రవ్య లోటు = మొత్తం ఖర్చు − (రెవెన్యూ రాబడి + రుణేతర మూలధన రాబడి); అంటే ప్రభుత్వం రుణాల ద్వారా సమకూర్చుకోవాల్సిన మొత్తం. రెవెన్యూ ఖర్చు − రెవెన్యూ రాబడి రెవెన్యూ లోటు అవుతుంది.