పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం 1956 – భారత ఆర్థిక రాజ్యాంగం (Industrial Policy Resolution 1956)

Correct: A — 30 ఏప్రిల్ 1956

విస్తృతమైన పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం 30 ఏప్రిల్ 1956న వెలువడింది. 6 ఏప్రిల్ 1948 మొదటి తీర్మానం తేదీ, 1 మే 1978 జిల్లా పరిశ్రమల కేంద్రాలు మొదలైన తేదీ, 24 జూలై 1991 నూతన పారిశ్రామిక విధాన తేదీ.

Correct: B — 1956 తీర్మానం

1956 తీర్మానం దాదాపు 35 ఏళ్లు, అంటే 1991 వరకు భారత పారిశ్రామిక విధానానికి పునాదిగా నిలిచింది. అందుకే దీన్ని 'భారత ఆర్థిక రాజ్యాంగం' అంటారు. 1948 తీర్మానం మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థకు పునాది వేసింది, 1991 విధానం ఈ వ్యవస్థను సరళీకరించింది.

Correct: C — 17

షెడ్యూల్ A లో 17 పరిశ్రమలు ఉన్నాయి; ఇవి పూర్తిగా ప్రభుత్వ రంగ బాధ్యత. 12 అనేది షెడ్యూల్ B లోని పరిశ్రమల సంఖ్య. 18 అనేది 1948లో ప్రభుత్వ నియంత్రణలో ప్రైవేటు రంగంలో ఉంచిన ప్రాథమిక పరిశ్రమల సంఖ్య (అలాగే 1991లో లైసెన్సు కొనసాగిన పరిశ్రమల సంఖ్య కూడా 18), 8 అనేది 1991లో రిజర్వు పరిశ్రమల సంఖ్య.

Correct: D — ఆవడి (1955)

1955లో జరిగిన కాంగ్రెస్ ఆవడి సమావేశంలో 'సామ్యవాద తరహా సమాజం (Socialistic Pattern of Society)' లక్ష్యంగా తీర్మానం చేశారు; అదే 1956 తీర్మానానికి నేపథ్యం. లాహోర్ 1929 పూర్ణ స్వరాజ్ తీర్మానానికి సంబంధించినది కాబట్టి ఇది పారిశ్రామిక విధానంతో సంబంధం లేనిది.

Correct: A — రెండో ప్రణాళిక – మహలనోబిస్ నమూనా (భారీ, మూల పరిశ్రమలకు ప్రాధాన్యం)

1956 తీర్మానం రెండో పంచవర్ష ప్రణాళిక (1956-61)కి ఆధారమైన పి.సి. మహలనోబిస్ నమూనాతో ముడిపడి ఉంది; ఇది భారీ, మూల పరిశ్రమలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. మొదటి ప్రణాళిక వ్యవసాయానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. సరళీకరణ ప్రాధాన్యం ఎనిమిదో ప్రణాళిక కాలంలో 1991 తర్వాతే వచ్చింది.

Correct: B — ఆధిపత్య స్థానాలు (Commanding Heights)

1956 తీర్మానం ప్రభుత్వ రంగాన్ని 'ఆధిపత్య స్థానాలు (Commanding Heights)'కు తీసుకెళ్లాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అంటే కీలక రంగాల్లో ప్రభుత్వ సంస్థలే నాయకత్వం వహించాలన్న ఆలోచన. ప్రైవేటు లేదా విదేశీ రంగ ఆధిపత్యం ఈ తీర్మానం ఉద్దేశం కాదు.

Correct: C — భిలాయ్, రూర్కెలా, దుర్గాపూర్ ఉక్కు కర్మాగారాలు, BHEL

1956 తర్వాత ప్రభుత్వ రంగంలో భిలాయ్, రూర్కెలా, దుర్గాపూర్ ఉక్కు కర్మాగారాలు, BHEL వంటి భారీ సంస్థలు ఏర్పడ్డాయి. ఇన్ఫోసిస్, విప్రో వంటి ప్రైవేటు IT సంస్థలు సరళీకరణ కాలంలో ఎదిగాయి; రిలయన్స్, అదానీ ప్రైవేటు సంస్థలు, కాబట్టి అవి ప్రభుత్వ రంగ విస్తరణకు ఉదాహరణలు కావు.

Correct: D — 1 మరియు 3 మాత్రమే

షెడ్యూల్ A లో 17, షెడ్యూల్ B లో 12 పరిశ్రమలు ఉన్నాయి కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు (18 అనేది 1948 నాటి మూడో వర్గపు పరిశ్రమల సంఖ్య). ప్రకటనలు 1 మరియు 3 సరైనవి; షెడ్యూల్ C లో మిగతా పరిశ్రమలు ప్రభుత్వ నియంత్రణతో ప్రైవేటు రంగానికి ఉంటాయి.

Correct: A — A-3, B-2, C-1, D-4

1948 తీర్మానంతో మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థకు పునాది పడింది (A-3). 1956 తీర్మానం భారత ఆర్థిక రాజ్యాంగం (B-2). 1977 ప్రకటనలో జిల్లా పరిశ్రమల కేంద్రాలు మొదలయ్యాయి (C-1). 1991 విధానంలో 18 పరిశ్రమలు తప్ప మిగతావాటికి లైసెన్సు తొలగించారు (D-4).

Correct: B — ఇది చిన్న, గ్రామీణ పరిశ్రమలపై మాత్రమే దృష్టి పెట్టి భారీ పరిశ్రమలను తగ్గించింది

1956 తీర్మానం భారీ, మూల పరిశ్రమలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది; చిన్న, కుటీర పరిశ్రమలను కూడా ప్రోత్సహించింది, కానీ వాటిపై 'మాత్రమే' దృష్టి పెట్టలేదు. మహలనోబిస్ నమూనా, ఆవడి సామ్యవాద లక్ష్యం, కమాండింగ్ హైట్స్ ఈ తీర్మానంలోని సరైన అంశాలు. చిన్న పరిశ్రమలపై ప్రధాన దృష్టి 1977 ప్రకటనది.