లైసెన్స్ రాజ్, MRTP చట్టం & FERA (Licence Raj, MRTP Act)
Free practice MCQs with answers and explanations for లైసెన్స్ రాజ్, MRTP చట్టం & FERA (Licence Raj, MRTP Act) in భారత పారిశ్రామిక విధానాలు (Industrial Policies). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
MRTP (గుత్తాధిపత్య, నిర్బంధ వ్యాపార పద్ధతుల) చట్టం ఏ సంవత్సరంలో రూపొందింది?
A. 1951
B. 1973
C. 1999
D. 1969
Answer & explanation
Correct: D — 1969
MRTP చట్టం 1969లో రూపొందింది, 1970 నుండి అమలులోకి వచ్చింది. 1951 పరిశ్రమల (అభివృద్ధి & నియంత్రణ) చట్టం సంవత్సరం, 1973 FERA సంవత్సరం, 1999 FEMA సంవత్సరం. ఆర్థిక శక్తి కొద్దిమంది చేతుల్లో కేంద్రీకృతం కాకుండా నిరోధించడమే MRTP లక్ష్యం.
విదేశీ మారక నియంత్రణ చట్టం (FERA) ఏ సంవత్సరంలో వచ్చింది?
A. 1973
B. 1969
C. 1991
D. 1999
Answer & explanation
Correct: A — 1973
FERA 1973లో వచ్చింది; ఇది విదేశీ కంపెనీల వాటాపై కఠిన పరిమితులు విధించింది. 1969 MRTP సంవత్సరం, 1999 దానిని భర్తీ చేసిన FEMA సంవత్సరం, 1991 సరళీకరణ సంవత్సరం. FERA నియంత్రణపై దృష్టి పెడితే FEMA నిర్వహణపై దృష్టి పెడుతుంది.
MRTP చట్టం స్థానంలో పోటీ చట్టం 2002 వచ్చింది; దీని కింద భారత పోటీ కమిషన్ (CCI) ఏర్పడింది. FEMA 1999 అనేది FERA స్థానంలో వచ్చిన చట్టం, కాబట్టి అది MRTP స్థానంలో రాలేదు. 1951 చట్టం లైసెన్సింగ్‌కు సంబంధించింది.
పెద్ద వ్యాపార సంస్థలకే లైసెన్సులు ఎక్కువగా దక్కాయని తేల్చిన హజారీ కమిటీ ఏ సంవత్సరానికి చెందినది?
A. 1969
B. 1973
C. 1977
D. 1967
Answer & explanation
Correct: D — 1967
హజారీ కమిటీ 1967లో పెద్ద వ్యాపార సంస్థలకే లైసెన్సులు ఎక్కువగా దక్కాయని తేల్చింది. 1969లో దత్ కమిటీ (సుబిమల్ దత్) గుత్తాధిపత్య నియంత్రణకు చట్టం కావాలని సూచించింది, 1969లోనే MRTP చట్టం వచ్చింది. 1967 మరియు 1969ను కలపకూడదు.
దత్ కమిటీ సూచనల ఆధారంగా గుత్తాధిపత్య నియంత్రణ కోసం రూపొందిన చట్టం ఏది?
A. MRTP చట్టం, 1969
B. FERA, 1973
C. FEMA, 1999
D. పోటీ చట్టం, 2002
Answer & explanation
Correct: A — MRTP చట్టం, 1969
సుబిమల్ దత్ అధ్యక్షతన ఏర్పడిన లైసెన్సింగ్ విధాన విచారణ కమిటీ (1969) గుత్తాధిపత్య నియంత్రణకు చట్టం కావాలని సూచించింది; దాని ఫలితమే MRTP చట్టం 1969. FERA విదేశీ మారకానికి, FEMA FERA స్థానంలో, పోటీ చట్టం MRTP స్థానంలో వచ్చాయి.
FERA స్థానంలో వచ్చిన చట్టం మరియు దాని ప్రధాన దృష్టి ఏది?
A. FEMA 1999 – విదేశీ మారక నియంత్రణ (Regulation)
B. FEMA 1999 – విదేశీ మారక నిర్వహణ (Management)
C. పోటీ చట్టం 2002 – విదేశీ మారక నిర్వహణ
D. MRTP 1969 – విదేశీ మారక నియంత్రణ
Answer & explanation
Correct: B — FEMA 1999 – విదేశీ మారక నిర్వహణ (Management)
FERA (1973) స్థానంలో FEMA (1999) వచ్చింది; FERA 'నియంత్రణ (Regulation)'పై దృష్టి పెడితే FEMA 'నిర్వహణ (Management)'పై దృష్టి పెడుతుంది. FEMA 2000 జూన్ నుండి అమలులోకి వచ్చింది. పోటీ చట్టం, MRTP విదేశీ మారకానికి సంబంధించినవి కావు.
MRTP చట్టం మొదట ఎంత ఆస్తి పరిమితి మించిన సంస్థలకు వర్తించేది?
A. ₹100 కోట్లు
B. ₹5 కోట్లు
C. ₹20 కోట్లు
D. ₹500 కోట్లు
Answer & explanation
Correct: C — ₹20 కోట్లు
మొదట ₹20 కోట్లకు మించిన ఆస్తులున్న సంస్థలు MRTP పరిధిలోకి వచ్చేవి; తర్వాత ఈ పరిమితిని ₹100 కోట్లకు పెంచారు, 1991 తర్వాత పూర్తిగా తొలగించారు. అందువల్ల ₹100 కోట్లు తర్వాతి పరిమితి మాత్రమే, ప్రారంభ పరిమితి కాదు.
లైసెన్స్ రాజ్ కాలం గురించి ఇచ్చిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. హజారీ కమిటీ (1967) పెద్ద సంస్థలకే లైసెన్సులు ఎక్కువగా దక్కాయని తేల్చింది.
2. దత్ కమిటీ గుత్తాధిపత్య నియంత్రణకు చట్టం కావాలని సూచించింది.
3. MRTP చట్టం 1969లో రూపొందింది.
4. FEMA 1973లో వచ్చింది.
సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2, 3 మరియు 4 అన్నీ
B. 2, 3 మరియు 4 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1 మరియు 4 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే
ప్రకటనలు 1, 2, 3 సరైనవి. ప్రకటన 4 తప్పు: 1973లో వచ్చింది FERA; FEMA 1999లో రూపొందింది (2000 జూన్ నుండి అమలు). FERA, FEMA పేర్లు కలపడం పరీక్షల్లో తరచుగా వచ్చే పొరపాటు.
కింది చట్టాల్లో లైసెన్స్ రాజ్ కాలంలో (1951–1991) రూపొందనిది ఏది?
A. పరిశ్రమల (అభివృద్ధి & నియంత్రణ) చట్టం, 1951
B. MRTP చట్టం, 1969
C. విదేశీ మారక నియంత్రణ చట్టం (FERA), 1973
D. పోటీ చట్టం, 2002
Answer & explanation
Correct: D — పోటీ చట్టం, 2002
పోటీ చట్టం 2002 సరళీకరణ యుగానిది; ఇది MRTP స్థానంలో వచ్చి భారత పోటీ కమిషన్ (CCI) ఏర్పాటుకు దారితీసింది. IDRA 1951, MRTP 1969, FERA 1973 ముగ్గురూ 1951–1991 లైసెన్స్ రాజ్ కాలానికి చెందినవి.
FERA మరియు FEMA గురించి ఇచ్చిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. FERA విదేశీ కంపెనీల వాటాపై కఠిన పరిమితులు విధించింది.
2. FEMA 1999లో రూపొందింది, 2000 జూన్ నుండి అమలులోకి వచ్చింది.
3. FEMA ప్రధానంగా 'నియంత్రణ'పై, FERA 'నిర్వహణ'పై దృష్టి పెడతాయి.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రకటనలు 1, 2 సరైనవి. ప్రకటన 3 తిరగబడింది: FERA 'నియంత్రణ (Regulation)'పై, FEMA 'నిర్వహణ (Management)'పై దృష్టి పెడతాయి. FERA కఠినంగా ఉండేది; FEMA సరళీకరణ యుగ అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉదారంగా ఉంది.