పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం 1948 (Industrial Policy Resolution 1948)
Free practice MCQs with answers and explanations for పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం 1948 (Industrial Policy Resolution 1948) in భారత పారిశ్రామిక విధానాలు (Industrial Policies). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
స్వతంత్ర భారతదేశపు మొదటి పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానాన్ని ఏ తేదీన ప్రకటించారు?
A. 6 ఏప్రిల్ 1948
B. 30 ఏప్రిల్ 1956
C. 24 జూలై 1991
D. 15 ఆగస్టు 1947
Answer & explanation
Correct: A — 6 ఏప్రిల్ 1948
మొదటి పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం 6 ఏప్రిల్ 1948న వచ్చింది. 30 ఏప్రిల్ 1956 తేదీ రెండో, విస్తృతమైన తీర్మానానిది కాగా, 24 జూలై 1991 నూతన పారిశ్రామిక విధానానిది. 1948 తీర్మానంతోనే భారత్లో మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థకు పునాది పడింది.
1948 పారిశ్రామిక విధానాన్ని ప్రకటించినప్పుడు కేంద్ర పరిశ్రమల మంత్రిగా ఉన్నవారు ఎవరు?
A. జార్జ్ ఫెర్నాండెజ్
B. శ్యామా ప్రసాద్ ముఖర్జీ
C. డా. మన్మోహన్ సింగ్
D. సర్దార్ వల్లభ్భాయ్ పటేల్
Answer & explanation
Correct: B — శ్యామా ప్రసాద్ ముఖర్జీ
1948 తీర్మానం ప్రకటన సమయంలో పరిశ్రమల మంత్రి శ్యామా ప్రసాద్ ముఖర్జీ. జార్జ్ ఫెర్నాండెజ్ 1977 జనతా ప్రభుత్వ కాలంలో పరిశ్రమల మంత్రి, మన్మోహన్ సింగ్ 1991లో ఆర్థిక మంత్రి; కాబట్టి ఇవి వేరే విధానాలకు సంబంధించిన పేర్లు.
1948 విధానం ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యంలో ఉంచిన పరిశ్రమలు ఏవి?
A. ఉప్పు, సిమెంట్, చక్కెర
B. బొగ్గు, ఇనుము-ఉక్కు, నౌకా నిర్మాణం
C. ఆయుధాలు-మందుగుండు, అణుశక్తి, రైల్వేలు
D. వస్త్రాలు, ఆటోమొబైల్స్, చక్కెర
Answer & explanation
Correct: C — ఆయుధాలు-మందుగుండు, అణుశక్తి, రైల్వేలు
1948 తీర్మానంలో మొదటి వర్గమైన ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యంలో ఆయుధాలు-మందుగుండు, అణుశక్తి, రైల్వేలు ఉన్నాయి. బొగ్గు, ఇనుము-ఉక్కు, నౌకా నిర్మాణం మిశ్రమ రంగంలోకి వస్తాయి; ఉప్పు, సిమెంట్, చక్కెర, వస్త్రాలు వంటివి ప్రభుత్వ నియంత్రణలోని ప్రైవేటు రంగ వర్గంలోకి వస్తాయి.
1948 తీర్మానాన్ని అమలు చేయడానికి, పారిశ్రామిక లైసెన్సింగ్కు ఆధారంగా వచ్చిన చట్టం ఏది?
A. MRTP చట్టం, 1969
B. FERA, 1973
C. పోటీ చట్టం, 2002
D. పరిశ్రమల (అభివృద్ధి & నియంత్రణ) చట్టం, 1951
Answer & explanation
Correct: D — పరిశ్రమల (అభివృద్ధి & నియంత్రణ) చట్టం, 1951
1948 విధానాన్ని అమలు చేయడానికి పరిశ్రమల (అభివృద్ధి & నియంత్రణ) చట్టం 1951 (IDRA) వచ్చింది; దీనితోనే పారిశ్రామిక లైసెన్సింగ్ మొదలైంది. MRTP (1969), FERA (1973) తర్వాతి కాలంలో వచ్చాయి, పోటీ చట్టం 2002 సరళీకరణ యుగానిది.
1948 తీర్మానం ప్రకారం మిశ్రమ రంగ పరిశ్రమల్లో ఉన్న ప్రైవేటు యూనిట్లు ఎన్ని సంవత్సరాలు కొనసాగవచ్చు?
A. 10 సంవత్సరాలు
B. 5 సంవత్సరాలు
C. 15 సంవత్సరాలు
D. 20 సంవత్సరాలు
Answer & explanation
Correct: A — 10 సంవత్సరాలు
1948 విధానంలో మిశ్రమ రంగం (బొగ్గు, ఇనుము-ఉక్కు, విమానాల తయారీ, నౌకా నిర్మాణం మొదలైనవి)లో కొత్త యూనిట్లను ప్రభుత్వమే ఏర్పాటు చేస్తుంది; ఇప్పటికే ఉన్న ప్రైవేటు యూనిట్లు 10 ఏళ్లు కొనసాగవచ్చు. ఇతర సంఖ్యలు ఈ తీర్మానంలో లేవు.
1948 తీర్మానంలోని మూడో వర్గమైన 'ప్రభుత్వ నియంత్రణలోని ప్రైవేటు రంగం'లో ఎన్ని ప్రాథమిక పరిశ్రమలు ఉన్నాయి?
A. 17
B. 18
C. 12
D. 8
Answer & explanation
Correct: B — 18
మూడో వర్గంలో 18 ప్రాథమిక పరిశ్రమలు (ఉప్పు, ఆటోమొబైల్స్, సిమెంట్, చక్కెర, వస్త్రాలు మొదలైనవి) ఉన్నాయి. 17, 12 అనేవి 1956లోని షెడ్యూల్ A, B పరిశ్రమల సంఖ్యలు; 8 అనేది 1991లో రిజర్వు పరిశ్రమలకు చేసిన తగ్గింపు సంఖ్య. వీటిని కలపకుండా జాగ్రత్తపడాలి.
కింది పరిశ్రమల్లో 1948 తీర్మానం ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్య వర్గంలో లేనిది ఏది?
A. అణుశక్తి
B. రైల్వేలు
C. ఇనుము-ఉక్కు
D. ఆయుధాలు-మందుగుండు
Answer & explanation
Correct: C — ఇనుము-ఉక్కు
ఇనుము-ఉక్కు 1948లో మిశ్రమ రంగ వర్గంలో ఉంది (కొత్త యూనిట్లు ప్రభుత్వమే పెడుతుంది). అణుశక్తి, రైల్వేలు, ఆయుధాలు-మందుగుండు మాత్రమే కేంద్ర ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యంలో ఉన్నాయి. 1956లో మాత్రం ఇనుము-ఉక్కు షెడ్యూల్ Aలోకి వెళ్లింది.
1948 పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం గురించి ఇచ్చిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ఇది పరిశ్రమలను నాలుగు వర్గాలుగా విభజించింది.
2. ఆయుధాలు, అణుశక్తి, రైల్వేలు కేంద్ర ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యంలో ఉన్నాయి.
3. దీని అమలుకు 1951లో పరిశ్రమల (అభివృద్ధి & నియంత్రణ) చట్టం వచ్చింది.
సరైన ప్రకటనలు ఏవి?
A. 1, 2 మరియు 3 అన్నీ
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1 మరియు 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 మరియు 3 అన్నీ
మూడు ప్రకటనలూ సరైనవే. 1948 తీర్మానం పరిశ్రమలను నాలుగు వర్గాలుగా (ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యం, మిశ్రమ రంగం, ప్రభుత్వ నియంత్రణలోని ప్రైవేటు రంగం, మిగతావన్నీ ప్రైవేటు) విభజించింది. అణుశక్తి, ఆయుధాలు, రైల్వేలు ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యం; IDRA 1951 లైసెన్సింగ్కు ఆధారమైంది.
1948 పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం గురించి కింది వాటిలో సరికాని వాక్యం ఏది?
A. మిశ్రమ రంగంలో ఉన్న ప్రైవేటు యూనిట్లు 10 ఏళ్లు కొనసాగవచ్చని చెప్పింది
B. షెడ్యూల్ A లో 17 పరిశ్రమలను పూర్తిగా ప్రభుత్వ బాధ్యతగా ప్రకటించింది
C. ఉపాధి కల్పనలో కుటీర, చిన్న పరిశ్రమల పాత్రను గుర్తించింది
D. విదేశీ పెట్టుబడులను జాతీయ ప్రయోజనాలకు లోబడి అనుమతించింది
Answer & explanation
Correct: B — షెడ్యూల్ A లో 17 పరిశ్రమలను పూర్తిగా ప్రభుత్వ బాధ్యతగా ప్రకటించింది
షెడ్యూల్ A (17 పరిశ్రమలు), షెడ్యూల్ B (12), షెడ్యూల్ C అనే విభజన 1956 తీర్మానానిది, 1948లో కాదు. 1948 తీర్మానం నాలుగు వర్గాల విభజన చేసింది. మిగతా మూడు వాక్యాలు (10 ఏళ్ల కొనసాగింపు, కుటీర పరిశ్రమల గుర్తింపు, షరతులతో విదేశీ పెట్టుబడులు) 1948 తీర్మానంలో ఉన్నవే.
ఈ అంశాలను కాలక్రమంలో అమర్చండి: (a) పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం 1948, (b) IDR చట్టం 1951, (c) పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం 1956, (d) MRTP చట్టం 1969.
A. b → a → c → d
B. a → c → b → d
C. a → b → c → d
D. a → b → d → c
Answer & explanation
Correct: C — a → b → c → d
సరైన క్రమం 1948 తీర్మానం → 1951 IDR చట్టం → 1956 తీర్మానం → 1969 MRTP చట్టం. IDRA 1948 తీర్మానాన్ని అమలు చేయడానికి వచ్చింది కాబట్టి అది 1948 తర్వాత వస్తుంది. MRTP 1969లో దత్ కమిటీ సిఫార్సుతో వచ్చింది, అది 1956 తర్వాతిది.