భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of Economy) · Practice MCQs

Correct: D — ఆర్థిక సేవలు, రియల్ ఎస్టేట్, వృత్తిపర సేవలు

నోట్స్ ప్రకారం IT సేవలు "ఆర్థిక సేవలు, రియల్ ఎస్టేట్, వృత్తిపర సేవలు" ఉప-విభాగంలో ఉంటాయి. విద్య, ఆరోగ్యం ప్రభుత్వ పాలన, రక్షణ, ఇతర సేవల్లో ఉంటాయి. ఈ ఉప-విభాగ వర్గీకరణ జాతీయ ఖాతాల్లో GVA లెక్కింపు కోసం ఉపయోగిస్తారు; తరచుగా IT ని విడిగా భావించి తప్పు చేస్తారు కాబట్టి జాగ్రత్త అవసరం.

Correct: A — వ్యవసాయం 46%, పరిశ్రమ 25%, సేవలు 29%

ఉపాధి వాటాలు: వ్యవసాయం ~46%, పరిశ్రమ (నిర్మాణంతో కలిపి) ~25%, సేవలు ~29%. రెండో ఎంపిక GVA వాటాలు (వ్యవసాయం 18%, పరిశ్రమ 27%, సేవలు 55%). ఒకే రంగానికి GVA వాటా, ఉపాధి వాటా వేర్వేరుగా ఉండటం భారత నిర్మాణాత్మక సమస్యకు కారణం; ప్రశ్నలో ఉపాధి అడిగారా GVA అడిగారా చూడాలి.

Correct: B — చాలామంది తిరిగి గ్రామాలకు వెళ్లడం వల్ల

కోవిడ్ సమయంలో పట్టణాల్లో పని కోల్పోయినవారు తిరిగి గ్రామాలకు వెళ్లడంతో వ్యవసాయ ఉపాధి వాటా తాత్కాలికంగా పెరిగింది. ఇది నిర్మాణాత్మక మార్పు కాదు, తాత్కాలిక ప్రభావం.

Correct: C — GVAలో సుమారు 18% వాటా ఉన్న రంగంపై సుమారు 46% మంది ఆధారపడటం

చిన్న వాటా ఆదాయాన్ని ఎక్కువ మంది పంచుకోవాల్సి రావడం (GVA 18% vs ఉపాధి 46%) వల్ల వ్యవసాయదారుల తలసరి ఆదాయం తక్కువ. ఇదే భారత నిర్మాణాత్మక సమస్య. అందువల్ల వ్యవసాయం నుండి కార్మికులను తయారీ, MSME వైపు మళ్లించడం పరిష్కారంగా చెబుతారు; అంతరం ఎక్కువైతే వ్యవసాయ తలసరి ఆదాయం తక్కువగానే ఉంటుంది.

Correct: D — అర్జున్ సేన్‌గుప్తా, 2004

NCEUS 2004లో అర్జున్ సేన్‌గుప్తా అధ్యక్షతన ఏర్పడింది. అసంఘటిత కార్మికుల సామాజిక భద్రతా చట్టం 2008లో, e-Shram 2021లో, PM-SYM 2019లో వచ్చాయి. అసంఘటిత రంగ సమస్యలపై వచ్చిన ఈ కమిషన్ సిఫారసులే 2008 చట్టానికి నేపథ్యంగా ఉన్నాయి; ఈ నాలుగు తేదీల వరుస తరచూ అడుగుతారు.

Correct: A — 2008

అసంఘటిత కార్మికుల సామాజిక భద్రతా చట్టం 2008లో వచ్చింది. NCEUS 2004లో ఏర్పడింది; PM-SYM 2019లో; e-Shram 2021లో. ఈ చట్టం అసంఘటిత కార్మికులకు సామాజిక భద్రత పథకాలు రూపొందించడానికి చట్టపరమైన ఆధారం; తేదీల క్రమం: 2004 (NCEUS) → 2008 (చట్టం).

Correct: B — 2019; అసంఘటిత కార్మికులకు పింఛను

PM-SYM 2019లో అసంఘటిత కార్మికులకు పింఛను పథకంగా వచ్చింది. 2021లో వచ్చినది e-Shram పోర్టల్ (డేటాబేస్). వీటిని గందరగోళపరచకూడదు. PM-SYM పథకం అసంఘటిత కార్మికులు వృద్ధాప్యంలో నెలసరి పింఛను పొందేలా రూపొందించినది; సామాజిక భద్రత పథకాల కాలక్రమంలో ఇది 2008 చట్టం తర్వాత వచ్చింది.

Correct: C — నవరత్న – 1997; మహారత్న – 2009

నవరత్న హోదా 1997లో, మహారత్న హోదా 2009లో ప్రవేశపెట్టారు. మహారత్నకు అత్యధిక స్వయంప్రతిపత్తి ఉంటుంది. మినీరత్న కేటగిరీ I, II కూడా ఉన్నాయి. ఈ హోదాలు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు ఆర్థిక నిర్ణయాల్లో ఎక్కువ స్వేచ్ఛ ఇస్తాయి; నవరత్న (1997) మొదట రాగా మహారత్న (2009) తర్వాత వచ్చి ఉన్నత స్థాయి హోదా అయింది.

Correct: D — 51% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ

CPSEs అంటే ప్రభుత్వ వాటా 51% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉన్న కంపెనీలు. ఉదాహరణలు: భారతీయ రైల్వేలు, SBI, LIC, ONGC, NTPC, BHEL. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల లక్ష్యం ప్రజా సంక్షేమం కాగా ప్రైవేటు రంగం ప్రధాన లక్ష్యం లాభం; 51% నిబంధన యాజమాన్య నియంత్రణను సూచిస్తుంది.

Correct: A — భారీ, మౌలిక పరిశ్రమల్లో ప్రభుత్వ రంగానికి ప్రధాన స్థానం ఇచ్చింది

1956 తీర్మానం భారీ, మౌలిక పరిశ్రమల్లో ప్రభుత్వ రంగానికి ప్రధాన స్థానం ఇచ్చింది; దీన్ని ఆర్థిక వ్యవస్థ "కమాండింగ్ హైట్స్" అన్నారు. 1991 విధానం తర్వాత ప్రభుత్వ రంగానికి కేటాయించిన పరిశ్రమల సంఖ్య తగ్గింది.