భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of Economy) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of Economy) (ఆర్థిక శాస్త్ర ప్రాథమికాంశాలు (Basics of Economy)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. మూడు రంగాల సిద్ధాంతం కోలిన్ క్లార్క్, ఎ.జి.బి. ఫిషర్‌ది.
2. అభివృద్ధి చెందేకొద్దీ ఉపాధి ప్రాథమిక రంగం నుండి ద్వితీయ, తర్వాత తృతీయ రంగానికి మారుతుంది.
3. చతుర్థ రంగం ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు తీసుకునేవారిని సూచిస్తుంది.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
క్లార్క్–ఫిషర్ సిద్ధాంతం, రంగాల మార్పు క్రమం సరైనవి. ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు తీసుకునేవారిని సూచించేది పంచమ రంగం (Quinary); చతుర్థ రంగం జ్ఞానం ఆధారిత సేవలు (పరిశోధన, IT). కాబట్టి 3 తప్పు.
కింది వాటిలో రంగం – ఉదాహరణ జతలలో తప్పుగా ఉన్నది ఏది?
A. ప్రాథమిక రంగం – చేపల పెంపకం
B. ద్వితీయ రంగం – నిర్మాణం
C. చతుర్థ రంగం – IT పరిశోధన
D. తృతీయ రంగం – ఉక్కు కర్మాగారం
Answer & explanation
Correct: D — తృతీయ రంగం – ఉక్కు కర్మాగారం
ఉక్కు కర్మాగారం ముడిసరుకును వస్తువుగా మార్చే ద్వితీయ రంగం; తృతీయ రంగం కాదు. చేపల పెంపకం ప్రాథమిక, నిర్మాణం ద్వితీయ, IT పరిశోధన చతుర్థ రంగాలు. ఇలాంటి జతల ప్రశ్నల్లో ఉత్పత్తి స్వభావం (నేరుగా సహజ వనరు, మార్పిడి, సేవ) చూసి రంగాన్ని నిర్ణయించాలి; పేరులో 'కర్మాగారం' ఉంటే అది ద్వితీయ రంగం.
మూడు రంగాల వర్గీకరణపై కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. ద్వితీయ రంగాన్ని పారిశ్రామిక రంగం అంటారు.
2. తృతీయ రంగాన్ని సేవా రంగం అంటారు.
3. ప్రాథమిక రంగం తయారీని సూచిస్తుంది.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ద్వితీయ రంగం = పారిశ్రామిక రంగం, తృతీయ రంగం = సేవా రంగం. ప్రాథమిక రంగం సహజ వనరులను నేరుగా వాడుకునేది (వ్యవసాయం); తయారీ ద్వితీయ రంగం. కాబట్టి 3 తప్పు. ప్రాథమికం అంటే సహజ వనరుల నుండి నేరుగా పొందడం, ద్వితీయం మార్పిడి, తృతీయం సేవలు; ఈ నిర్వచనాలు గుర్తుంటే ఇలాంటి ప్రవచన ప్రశ్నలు సులభమవుతాయి.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. PLFS 2023-24 ప్రకారం వ్యవసాయంలో ఉపాధి వాటా సుమారు 46%.
2. ఆర్థిక సర్వే 2023-24 ప్రకారం GVAలో వ్యవసాయం వాటా సుమారు 18%.
3. స్వాతంత్ర్యం సమయంలో వ్యవసాయం వాటా నేటి కంటే తక్కువ.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
46% ఉపాధి, 18% GVA సరైనవి. స్వాతంత్ర్యం సమయంలో జాతీయాదాయంలో సగానికి పైగా వ్యవసాయానిదే, నేటి కంటే ఎక్కువ; కాబట్టి 3 తప్పు. వ్యవసాయ వాటా క్రమంగా తగ్గడం (50%+ నుండి సుమారు 18%) భారత నిర్మాణ మార్పుకు నిదర్శనం; కానీ ఉపాధి వాటా ఆ స్థాయిలో తగ్గలేదు, అదే అసలు సమస్య.
కింది వాటిలో మారువేష నిరుద్యోగం గురించి సరైన ప్రవచనం ఏది?
A. ఇది ప్రధానంగా పరిశ్రమల్లో కనిపిస్తుంది
B. ఇది పంట కాలం తర్వాత మాత్రమే వస్తుంది
C. కొందరిని తీసేసినా మొత్తం ఉత్పత్తి తగ్గదు
D. ఇది విద్యావంతులకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — కొందరిని తీసేసినా మొత్తం ఉత్పత్తి తగ్గదు
మారువేష నిరుద్యోగంలో అవసరానికి మించి ఎక్కువ మంది పనిచేస్తారు; కొందరిని తీసేసినా ఉత్పత్తి తగ్గదు. ఇది ఎక్కువగా వ్యవసాయ రంగంలో కనిపిస్తుంది. పంట కాలం తర్వాత పని లేకపోవడం కాలానుగుణ నిరుద్యోగం.
నోట్స్ ప్రకారం సమస్యలు: మారువేష నిరుద్యోగం, కాలానుగుణ నిరుద్యోగం, చిన్న ముక్కలైన కమతాలు, వర్షాధార సాగు, తక్కువ ఉత్పాదకత. "అధిక ఎగుమతి సుంకాలు" అక్కడ లేదు.
A. ఆధార సంవత్సరం 2011-12; NSO విడుదల చేస్తుంది; ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు సుమారు 40% బరువు
B. ఆధార సంవత్సరం 2004-05; RBI విడుదల చేస్తుంది
C. ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమల్లో వస్త్రాలు ఉన్నాయి
D. ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు సుమారు 4% బరువు
Answer & explanation
Correct: A — ఆధార సంవత్సరం 2011-12; NSO విడుదల చేస్తుంది; ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు సుమారు 40% బరువు
IIP ఆధార సంవత్సరం 2011-12, NSO విడుదల చేస్తుంది; ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు సుమారు 40% బరువు. ఇతర ఎంపికలు సంస్థ, ఆధార సంవత్సరం, జాబితా లేదా బరువులో తప్పు.
కింది పరిశ్రమ-భాగాలను జతపరచండి.
A. గనులు
B. తయారీ
C. నిర్మాణం
D. విద్యుత్, గ్యాస్, నీరు
1. ప్రజోపయోగ సేవలు
2. ఉపాధిలో పరిశ్రమల్లో ముందున్నది
3. పరిశ్రమల్లో అతిపెద్ద భాగం
4. జాతీయ ఖాతాల్లో "పరిశ్రమ"లో చూపే సహజ వనరుల తవ్వకం
A. A-3, B-4, C-1, D-2
B. A-4, B-3, C-2, D-1
C. A-4, B-2, C-3, D-1
D. A-1, B-3, C-2, D-4
Answer & explanation
Correct: B — A-4, B-3, C-2, D-1
గనులు – సహజ వనరుల తవ్వకం, జాతీయ ఖాతాల్లో పరిశ్రమలో (4); తయారీ – అతిపెద్ద భాగం (3); నిర్మాణం – ఉపాధిలో ముందుంది (2); విద్యుత్-గ్యాస్-నీరు – ప్రజోపయోగ సేవలు (1).
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. PLI పథకం 2020లో వచ్చింది.
2. మేక్ ఇన్ ఇండియా 2014లో ప్రారంభమైంది.
3. IIP ని RBI విడుదల చేస్తుంది.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
PLI (2020), మేక్ ఇన్ ఇండియా (2014) సరైనవి. IIP ని NSO విడుదల చేస్తుంది, RBI కాదు; కాబట్టి 3 తప్పు. ఈ రెండు కార్యక్రమాలు తయారీ రంగాన్ని ప్రోత్సహించేవి; గణాంక సూచీలను విడుదల చేసే సంస్థ NSO (గణాంకాలు & కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో) అని గుర్తుంచుకోండి.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. GVAలో సేవా రంగం వాటా సుమారు 55%.
2. ఉపాధిలో సేవా రంగం వాటా దాదాపు 30%.
3. ఆదాయ వాటా, ఉపాధి వాటా మధ్య అంతరాన్ని "Jobless Growth" కోణంలో విమర్శిస్తారు.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మరియు 3
మూడూ సరైనవి: GVA వాటా సుమారు 55%, ఉపాధి వాటా దాదాపు 30%, మరియు ఈ అంతరాన్ని ఉద్యోగాలు లేని వృద్ధి (Jobless Growth) కోణంలో విమర్శిస్తారు. సేవా రంగంలో ఆదాయ వాటా, ఉపాధి వాటా మధ్య ఈ అంతరం భారత వృద్ధి నమూనా బలహీనతను సూచిస్తుంది; అందుకే శ్రమ ఆధారిత తయారీ ప్రోత్సాహం అవసరమని చెబుతారు.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. మూడు రంగాల సిద్ధాంతం కోలిన్ క్లార్క్, ఎ.జి.బి. ఫిషర్‌ది.
2. అభివృద్ధి చెందేకొద్దీ ఉపాధి ప్రాథమిక రంగం నుండి ద్వితీయ, తర్వాత తృతీయ రంగానికి మారుతుంది.
3. చతుర్థ రంగం ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు తీసుకునేవారిని సూచిస్తుంది.
సరైనవి ఏవి?