భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of Economy) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of Economy) (ఆర్థిక శాస్త్ర ప్రాథమికాంశాలు (Basics of Economy)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
భారత్లో రంగాల అభివృద్ధి క్రమం విశిష్టత ఏమిటి?
A. వ్యవసాయం తర్వాత పరిశ్రమ, ఆ తర్వాత సేవలు అనే క్రమం పాటించింది
B. పరిశ్రమల దశ పూర్తిగా బలపడకముందే సేవా రంగం ముందుకు దూసుకెళ్లింది
C. సేవా రంగం ఎప్పుడూ ఎదగలేదు
D. పరిశ్రమ రంగం అతిపెద్ద వాటా కలిగి ఉంది
Answer & explanation
Correct: B — పరిశ్రమల దశ పూర్తిగా బలపడకముందే సేవా రంగం ముందుకు దూసుకెళ్లింది
చాలా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు వ్యవసాయం → పరిశ్రమ → సేవలు క్రమంలో ఎదిగాయి; కానీ భారత్లో పరిశ్రమల దశ పూర్తిగా బలపడకముందే సేవా రంగం ముందుకు దూసుకెళ్లింది. దీన్ని సేవల ఆధారిత వృద్ధి అంటారు.
చతుర్థ రంగం (Quaternary), పంచమ రంగం (Quinary) లను సరిగా వివరించినది ఏది?
A. చతుర్థ రంగం – వ్యవసాయం; పంచమ రంగం – తయారీ
B. చతుర్థ రంగం – గనులు; పంచమ రంగం – విద్య
C. చతుర్థ రంగం – జ్ఞానం ఆధారిత సేవలు; పంచమ రంగం – ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు తీసుకునేవారు
D. రెండూ ప్రాథమిక రంగంలోని భాగాలు
Answer & explanation
Correct: C — చతుర్థ రంగం – జ్ఞానం ఆధారిత సేవలు; పంచమ రంగం – ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు తీసుకునేవారు
చతుర్థ రంగం పరిశోధన, IT, సమాచార సేవల వంటి జ్ఞానం ఆధారిత సేవలు; పంచమ రంగం ప్రభుత్వ, కార్పొరేట్ ఉన్నతాధికారుల ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు. ఇవి మూడు రంగాల ఆధునిక ఉప-విభజనలు.
D. సిద్ధాంతపరంగా ప్రాథమిక కార్యకలాపం, కానీ భారత జాతీయ ఖాతాల్లో "పరిశ్రమ" రంగంలో చూపిస్తారు
Answer & explanation
Correct: D — సిద్ధాంతపరంగా ప్రాథమిక కార్యకలాపం, కానీ భారత జాతీయ ఖాతాల్లో "పరిశ్రమ" రంగంలో చూపిస్తారు
గనులు సహజ వనరులను నేరుగా తీసుకునేవి కాబట్టి సిద్ధాంతపరంగా ప్రాథమిక కార్యకలాపం; కానీ భారత జాతీయ ఖాతాలు, ఆర్థిక సర్వేలో గనులను "పరిశ్రమ"లో చూపిస్తారు. పరీక్షలో ప్రశ్న ఎలా అడిగారో చూడాలి.
PLFS 2023-24 ప్రకారం వ్యవసాయ రంగంలోని కార్మికుల వాటా సుమారు ఎంత?
A. సుమారు 46%
B. సుమారు 18%
C. సుమారు 25%
D. సుమారు 70%
Answer & explanation
Correct: A — సుమారు 46%
PLFS 2023-24 ప్రకారం దేశ కార్మికుల్లో సుమారు 46% మంది వ్యవసాయ, అనుబంధ రంగాల్లో ఉన్నారు. 18% GVA వాటా; 70% పైగా అనేది 1950-51లో వ్యవసాయంపై ఆధారపడిన ప్రజల వాటా.
B. కోవిడ్ (2020-21) సమయంలో కూడా సానుకూల వృద్ధి సాధించింది
C. ఇందులో మారువేష నిరుద్యోగం లేదు
D. ఇది ఉపాధిలో అతి చిన్న రంగం
Answer & explanation
Correct: B — కోవిడ్ (2020-21) సమయంలో కూడా సానుకూల వృద్ధి సాధించింది
కోవిడ్ (2020-21) సమయంలో కూడా వ్యవసాయ రంగం సానుకూల వృద్ధి సాధించింది. దీని GVA వాటా తగ్గుతూ వచ్చింది; మారువేష నిరుద్యోగం ఎక్కువగా కనిపించేది ఇక్కడే; ఉపాధిలో ఇది అతిపెద్ద రంగం.
IIP లో ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు ఉన్న బరువు (Weight) సుమారు ఎంత?
A. సుమారు 10%
B. సుమారు 80%
C. సుమారు 40%
D. సుమారు 5%
Answer & explanation
Correct: C — సుమారు 40%
ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు IIP లో సుమారు 40% బరువు ఉంది. అవి బొగ్గు, ముడి చమురు, సహజ వాయువు, రిఫైనరీ ఉత్పత్తులు, ఎరువులు, ఉక్కు, సిమెంట్, విద్యుత్. ఈ బరువు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల కీలక పరిశ్రమల ఉత్పత్తి మొత్తం పారిశ్రామికోత్పత్తి సూచీ గమనాన్ని బలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.
భారత GVAలో పరిశ్రమల వాటా సుమారు ఎంత (ఆర్థిక సర్వే 2023-24 ఆధారంగా)?
A. సుమారు 18%
B. సుమారు 55%
C. సుమారు 46%
D. సుమారు 27–28%
Answer & explanation
Correct: D — సుమారు 27–28%
పరిశ్రమల వాటా సుమారు 27–28% (నోట్స్లో సాధారణంగా 25–28% మధ్య). అందులో తయారీ వాటా దాదాపు 14–17% మధ్య ఉంటుంది. పరిశ్రమల వాటా సుమారు నాలుగో వంతు కాగా, వ్యవసాయ వాటా (~18%) కంటే ఎక్కువ, సేవల వాటా (~55%) కంటే తక్కువ; ఈ క్రమం గుర్తుంచుకోవాలి.
సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమల (MSMEs) వర్గీకరణ MSMED చట్టం 2006 కింద జరుగుతుంది. MSMEలు వ్యవసాయం తర్వాత అత్యధిక ఉపాధి ఇచ్చే వాటిలో ఒకటి. MSMEలు ఎగుమతులు, ఉపాధి రెండింటిలోనూ ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తాయి; అందుకే రాష్ట్ర, కేంద్ర పారిశ్రామిక విధానాలు వీటికి ప్రత్యేక ప్రోత్సాహకాలు ఇస్తాయి.
భారత్లో సేవా రంగం వేగంగా ఎదగడానికి కారణం కాని అంశం ఏది?
A. 1991 సంస్కరణలు
B. వ్యవసాయ ఉత్పాదకతలో విప్లవాత్మక పెరుగుదల
C. IT సాఫ్ట్వేర్ ఎగుమతులు
D. పట్టణీకరణ, పెరుగుతున్న మధ్యతరగతి డిమాండ్
Answer & explanation
Correct: B — వ్యవసాయ ఉత్పాదకతలో విప్లవాత్మక పెరుగుదల
సేవా రంగ వృద్ధికి కారణాలు: 1991 సంస్కరణలు (బ్యాంకింగ్, బీమా, టెలికాం లో ప్రైవేటు, విదేశీ పెట్టుబడులు), IT-సాఫ్ట్వేర్ ఎగుమతులు, ఇంగ్లీష్ తెలిసిన చౌక నిపుణులు, పట్టణీకరణ. వ్యవసాయ ఉత్పాదకత విప్లవం నోట్స్లో కారణంగా లేదు.
సేవా రంగం ఉపాధి వాటా దాదాపు 30% (PLFS 2023-24 లో సుమారు 29%). ఆదాయంలో పెద్ద వాటా (55%) ఉన్నా ఉద్యోగాల్లో చిన్న వాటా ఉండటాన్ని "Jobless Growth" కోణంలో విమర్శిస్తారు.