భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of Economy) · Practice MCQs

Correct: C — 2014

మేక్ ఇన్ ఇండియా 2014లో ప్రారంభమైంది. 2020లో ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహకం (PLI) పథకం వచ్చింది. ఈ రెండూ ద్వితీయ (తయారీ) రంగాన్ని ప్రోత్సహించే ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు.

Correct: D — వస్త్రాలు

ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలు: బొగ్గు, ముడి చమురు, సహజ వాయువు, రిఫైనరీ ఉత్పత్తులు, ఎరువులు, ఉక్కు, సిమెంట్, విద్యుత్. వస్త్రాలు ఈ జాబితాలో లేవు. ఈ ఎనిమిదీ మౌలిక, ఇన్‌పుట్ పరిశ్రమలు కావడం వల్ల వాటికి IIP లో ఎక్కువ బరువు ఉంటుంది; వస్త్రాలు, తోలు వంటివి శ్రమ ఆధారిత పరిశ్రమలు కానీ ఈ జాబితాలో లేవు.

Correct: A — వ్యాపారం మరియు హోటళ్లు

జాతీయ ఖాతాల్లో పరిశ్రమ = గనులు + తయారీ + విద్యుత్/గ్యాస్/నీరు + నిర్మాణం. వ్యాపారం, హోటళ్లు సేవా రంగానికి చెందుతాయి. అందువల్ల పరీక్షలో గనులు, తయారీ, విద్యుత్, నిర్మాణం కలిపి పరిశ్రమ అని, వ్యాపారం-హోటళ్లు-రవాణా సేవ అని గుర్తుంచుకోవాలి; ఈ విభజన GVA లెక్కింపులో కీలకం.

Correct: B — సేవా రంగం (సుమారు 55%)

ఆర్థిక సర్వే 2023-24 ప్రకారం GVAలో సేవా రంగం వాటా సుమారు 55%; ఇది మూడు రంగాల్లో అతిపెద్దది. అందుకే భారత్‌ను సేవల ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ అంటారు. అయితే ఉపాధిలో సేవా రంగం వాటా దాదాపు 30% మాత్రమే, వ్యవసాయం (~46%) అతిపెద్ద ఉపాధి రంగం; కాబట్టి ఆదాయంలో అతిపెద్దది, ఉపాధిలో కాదు.

Correct: C — సేవల కొనుగోలు నిర్వాహకుల సూచీ (Services PMI)

Services PMI 50 కంటే ఎక్కువ ఉంటే విస్తరణ, తక్కువ ఉంటే సంకోచం సూచిస్తుంది. IIP పరిశ్రమల ఉత్పత్తిని కొలుస్తుంది; సెన్సెక్స్ షేర్ల సూచీ. సేవా రంగ సూచీలో 50 అనేది విస్తరణ–సంకోచాలను విభజించే గీత; తయారీ రంగానికి విడిగా Manufacturing PMI ఉంటుందని కూడా గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: D — సగానికి పైగా

1950-51లో జాతీయాదాయంలో వ్యవసాయం, అనుబంధ రంగాల వాటా సగానికి పైగా ఉండేది, మరియు 70% పైగా ప్రజలు వ్యవసాయంపై ఆధారపడ్డారు. ఇప్పుడు అది సుమారు 18%కి తగ్గింది.

Correct: A — దాదాపు 90%

వివిధ అధికారిక అధ్యయనాల ప్రకారం భారత కార్మికుల్లో దాదాపు 90% మంది అసంఘటిత / అనధికారిక రంగంలో పనిచేస్తున్నారు. అందువల్ల వారికి ఉద్యోగ భద్రత, సామాజిక భద్రత తక్కువ.

Correct: B — ఇ-శ్రమ్ (e-Shram)

ఇ-శ్రమ్ పోర్టల్ 2021లో అసంఘటిత కార్మికుల జాతీయ డేటాబేస్ కోసం ప్రారంభమైంది. PM-SYM (2019) అసంఘటిత కార్మికులకు పింఛను పథకం. ఈ డేటాబేస్ అసంఘటిత కార్మికులను గుర్తించి, వారికి సామాజిక భద్రత పథకాలు చేరేలా చేయడానికి ఉద్దేశించింది; భారత కార్మికుల్లో దాదాపు 90% మంది ఈ రంగంలోనే ఉన్నారు.

Correct: C — మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థ

భారత్ మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థ; ప్రభుత్వ రంగం, ప్రైవేటు రంగం రెండూ కలిసి పనిచేస్తాయి. ప్రభుత్వ రంగం ప్రజా సంక్షేమం, ప్రైవేటు రంగం ప్రధానంగా లాభం లక్ష్యాలుగా పనిచేస్తాయి.

Correct: D — 14

1969లో 14 పెద్ద బ్యాంకులను జాతీయీకరించారు; 1980లో మరో 6 బ్యాంకులను జాతీయీకరించారు. అంటే మొత్తం 20 బ్యాంకులు రెండు దశల్లో జాతీయీకరించబడ్డాయి. జాతీయీకరణ ద్వారా ప్రభుత్వం బ్యాంకింగ్‌ను గ్రామీణ, పేద వర్గాలకు చేరువ చేయాలని ప్రయత్నించింది; ఇది ప్రభుత్వ రంగం విస్తరణ దశలో ముఖ్య ఘట్టం.