భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of Economy) · Practice MCQs

Correct: A — ప్రాథమిక రంగం

సహజ వనరులను నేరుగా వాడుకునే వ్యవసాయం, పశుపోషణ, అటవీ, చేపల పెంపకం ప్రాథమిక రంగంలోకి వస్తాయి; దీన్ని వ్యవసాయ రంగం అని కూడా అంటారు. ముడిసరుకును మార్చే తయారీ ద్వితీయ రంగం, సేవలు తృతీయ రంగం.

Correct: B — ద్వితీయ రంగం

ముడిసరుకులను కొత్త వస్తువులుగా మార్చే కార్యకలాపాలు ద్వితీయ రంగం; దీన్ని పారిశ్రామిక రంగం అంటారు. తయారీ, నిర్మాణం, విద్యుత్, గ్యాస్, నీటి సరఫరా ఇందులో ఉంటాయి. సేవలు అందించేవి తృతీయ రంగం.

Correct: C — తృతీయ (సేవా) రంగం

వస్తువులు తయారు చేయకుండా సేవలు అందించే వ్యాపారం, రవాణా, కమ్యూనికేషన్, బ్యాంకింగ్, బీమా, విద్య, ఆరోగ్యం, ప్రభుత్వ పాలన తృతీయ రంగంలోకి వస్తాయి. దీన్నే సేవా రంగం (Service Sector) అంటారు.

Correct: D — కోలిన్ క్లార్క్, ఎ.జి.బి. ఫిషర్

మూడు రంగాల సిద్ధాంతం (Clark–Fisher Model) ను కోలిన్ క్లార్క్, ఎ.జి.బి. ఫిషర్ ప్రతిపాదించారు. దేశం అభివృద్ధి చెందేకొద్దీ ఉపాధి, ఆదాయం ప్రాథమిక రంగం నుండి ద్వితీయ, తర్వాత తృతీయ రంగానికి మారుతాయని ఇది చెబుతుంది.

Correct: A — చతుర్థ రంగం (Quaternary)

పరిశోధన, IT, సమాచార సేవల వంటి జ్ఞానం ఆధారిత సేవలను చతుర్థ రంగం (Quaternary Sector) అంటారు. ఉన్నత స్థాయి నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రభుత్వ, కార్పొరేట్ అధికారులు పంచమ రంగం (Quinary Sector).

Correct: B — భారత్

నోట్స్ ప్రకారం ప్రపంచంలో అత్యధిక పాల ఉత్పత్తి దేశం భారత్. పశుపోషణ ప్రాథమిక రంగంలోని భాగం; పాలు, మాంసం, గుడ్ల ఉత్పత్తి ఇందులో ఉంటాయి. భారత వ్యవసాయ GVAలో పంటల సాగుది అతిపెద్ద భాగం కాగా పశుపోషణ, అటవీ, చేపల పెంపకం తర్వాతి భాగాలు; పాల ఉత్పత్తి గ్రామీణ ఆదాయానికి కీలకం.

Correct: C — వ్యవసాయం

PLFS 2023-24 ప్రకారం దేశ కార్మికుల్లో సుమారు 46% మంది వ్యవసాయ, అనుబంధ రంగాల్లో ఉన్నారు కాబట్టి వ్యవసాయం ఉపాధిలో అతిపెద్ద రంగం. కానీ GVA వాటా సుమారు 18% మాత్రమే, అందుకే ఉత్పాదకత తక్కువ.

Correct: D — మారువేష నిరుద్యోగం (Disguised Unemployment)

మారువేష నిరుద్యోగంలో అవసరమైనదానికంటే ఎక్కువ మంది పనిచేస్తారు; కొందరిని తీసేసినా ఉత్పత్తి తగ్గదు. ఇది భారత వ్యవసాయ రంగంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. కాలానుగుణ నిరుద్యోగం పంట కాలం అయిపోయాక వస్తుంది.

Correct: A — సుమారు 18%

ఆర్థిక సర్వే 2023-24 ప్రకారం ప్రస్తుత ధరల వద్ద GVAలో వ్యవసాయం వాటా సుమారు 18%. 55% సేవల వాటా, 46% వ్యవసాయ ఉపాధి వాటా, 27% పరిశ్రమ వాటాకు సంబంధించినవి.

Correct: B — 2011-12

నోట్స్ ప్రకారం IIP ఆధార సంవత్సరం 2011-12, దీన్ని NSO విడుదల చేస్తుంది. ఈ సూచీ పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి పెరుగుదల/తగ్గుదలను కొలుస్తుంది. ఇదే సూచీలో ఎనిమిది కీలక పరిశ్రమలకు సుమారు 40% బరువు ఉంటుంది; పాత ఆధార సంవత్సరాలు (2004-05 వంటివి) ఇప్పుడు వాడటం లేదు.