ఆర్థిక వృద్ధి, అభివృద్ధి & మానవ అభివృద్ధి సూచీ (Growth, Development & HDI) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ఆర్థిక వృద్ధి, అభివృద్ధి & మానవ అభివృద్ధి సూచీ (Growth, Development & HDI) (ఆర్థిక శాస్త్ర ప్రాథమికాంశాలు (Basics of Economy)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
ఆర్థిక వృద్ధి, ఆర్థిక అభివృద్ధి మధ్య సంబంధం గురించి సరైనది ఏది?
A. అభివృద్ధికి వృద్ధి అవసరం, కానీ వృద్ధి ఒక్కటే సరిపోదు
B. వృద్ధి, అభివృద్ధి ఒకటే
C. అభివృద్ధి లేకుండా వృద్ధి అసాధ్యం
D. వృద్ధి వల్ల అభివృద్ధి తప్పనిసరిగా వస్తుంది
Answer & explanation
Correct: A — అభివృద్ధికి వృద్ధి అవసరం, కానీ వృద్ధి ఒక్కటే సరిపోదు
వృద్ధి లేకుండా అభివృద్ధి కష్టం, కానీ అభివృద్ధి లేని వృద్ధి కూడా సాధ్యమే (ఆదాయం పెరిగినా పేదరికం, అసమానతలు తగ్గకపోవచ్చు). కాబట్టి వృద్ధి అవసరమైనదే కానీ సరిపోదు.
D. పేదరికం, అసమానతలు తగ్గడం; విద్య, ఆరోగ్యం మెరుగుపడటం
Answer & explanation
Correct: D — పేదరికం, అసమానతలు తగ్గడం; విద్య, ఆరోగ్యం మెరుగుపడటం
ఆర్థిక అభివృద్ధి విస్తృత, గుణాత్మక, దీర్ఘకాల ప్రక్రియ: ఆదాయంతో పాటు పేదరికం, నిరుద్యోగం, అసమానతలు తగ్గి, విద్య, ఆరోగ్యం మెరుగవుతాయి. మిగతా మూడు ఎంపికలు వృద్ధి లక్షణాలు.
PQLI మూడు సూచికలు: ఒక సంవత్సరం వయసు వద్ద ఆయుర్దాయం, శిశు మరణాల రేటు, ప్రాథమిక అక్షరాస్యత. ఆదాయాన్ని అసలు లెక్కలోకి తీసుకోకపోవడం దీని పరిమితి; HDI ఆదాయాన్ని కూడా కలిపింది.
అమర్త్య సేన్ రాసిన "Development as Freedom" ఏ సంవత్సరంలో ప్రచురితమైంది?
A. 1981
B. 1999
C. 1987
D. 1998
Answer & explanation
Correct: B — 1999
"Development as Freedom" 1999లో వచ్చింది; అభివృద్ధి అంటే ప్రజల స్వేచ్ఛలు, సామర్థ్యాలు పెరగడమని ఇందులో చెప్పారు. "Poverty and Famines" 1981లో, బ్రంట్‌లాండ్ నివేదిక 1987లో వచ్చాయి; 1998 ఆయన నోబెల్ సంవత్సరం.
అమర్త్య సేన్ "Poverty and Famines" ప్రకారం కరవులకు ప్రధాన కారణం ఏమిటి?
A. ప్రజలకు ఆహారం కొనే శక్తి (Entitlement) లేకపోవడం
B. ఆహార ఉత్పత్తి పూర్తిగా ఆగిపోవడం
C. జనాభా తగ్గుదల
D. విదేశీ వాణిజ్యం
Answer & explanation
Correct: A — ప్రజలకు ఆహారం కొనే శక్తి (Entitlement) లేకపోవడం
సేన్ ప్రకారం కరవులకు కారణం ఆహారం కొరత కంటే ప్రజలకు కొనే శక్తి (Entitlement) లేకపోవడం. అంటే ఆహారం ఉన్నా ఆదాయం లేనివారికి అందదు; అందుకే ఆదాయం, హక్కులు ముఖ్యం.
HDI వర్గీకరణలో "చాలా అధిక మానవాభివృద్ధి (Very High)" కోసం కావాల్సిన కనీస విలువ ఎంత?
A. 0.700
B. 0.650
C. 0.900
D. 0.800 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ
Answer & explanation
Correct: D — 0.800 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ
UNDP వర్గీకరణ: చాలా అధిక – 0.800+, అధిక – 0.700–0.799, మధ్యస్థ – 0.550–0.699, తక్కువ – 0.550 కంటే తక్కువ. కాబట్టి 0.800 కనీస విలువ; 0.700 అధిక వర్గానికి కనీసం.
భారత్‌లో మొదటి రాష్ట్ర మానవాభివృద్ధి నివేదికను (1995) విడుదల చేసిన రాష్ట్రం ఏది?
A. కేరళ
B. ఆంధ్రప్రదేశ్
C. మధ్యప్రదేశ్
D. తమిళనాడు
Answer & explanation
Correct: C — మధ్యప్రదేశ్
మధ్యప్రదేశ్ 1995లో మొదటి రాష్ట్ర మానవాభివృద్ధి నివేదికను విడుదల చేసింది. జాతీయ మానవాభివృద్ధి నివేదికను ప్రణాళికా సంఘం 2002లో విడుదల చేసింది. ఈ నివేదికల క్రమం: మధ్యప్రదేశ్ 1995 (రాష్ట్రం), ప్రణాళికా సంఘం 2002 (జాతీయం).
HDIలో విద్య కొలమానంలో "సగటు పాఠశాల సంవత్సరాలు" ఎవరికి లెక్కిస్తారు?
A. బడికి వెళ్లే వయసు పిల్లలకు
B. 25 ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ వయసున్నవారికి
C. 60 ఏళ్లు పైబడినవారికి
D. 18 ఏళ్ల లోపు వారికి
Answer & explanation
Correct: B — 25 ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ వయసున్నవారికి
సగటు పాఠశాల సంవత్సరాలు (Mean Years) 25+ వయసున్న పెద్దలకు లెక్కిస్తారు; అంచనా పాఠశాల సంవత్సరాలు (Expected Years) బడి వయసు పిల్లలకు. రెండూ విద్య కొలమానంలో భాగం.
2010 నుండి HDI లెక్కింపులో మూడు సూచీల సగటును ఏ పద్ధతిలో తీసుకుంటున్నారు?
A. జ్యామితీయ సగటు (Geometric Mean)
B. అంకగణిత సగటు (Arithmetic Mean)
C. మధ్యగతం (Median)
D. బహుళకం (Mode)
Answer & explanation
Correct: A — జ్యామితీయ సగటు (Geometric Mean)
2010 నుండి జ్యామితీయ సగటు వాడుతున్నారు; దీనివల్ల ఒక రంగంలో బలహీనతను మరో రంగంలో బలంతో పూర్తిగా కప్పిపుచ్చలేం. అంతకుముందు అంకగణిత సగటు వాడేవారు. అంకగణిత సగటు 2010కి ముందు వాడినదని గుర్తుంచుకోండి; మధ్యగతం, బహుళకం HDI లెక్కింపులో వాడరు.
HDIలో జీవన ప్రమాణం కొలమానానికి ప్రస్తుతం వాడే సూచిక ఏది?
A. తలసరి GDP (2010కి ముందు వాడినది)
B. తలసరి బ్యాంకు డిపాజిట్లు
C. సగటు వేతనం
D. తలసరి స్థూల జాతీయాదాయం (GNI per capita) – PPP $
Answer & explanation
Correct: D — తలసరి స్థూల జాతీయాదాయం (GNI per capita) – PPP $
ప్రస్తుతం PPP డాలర్లలో తలసరి GNI వాడుతున్నారు; 2010కి ముందు తలసరి GDP వాడేవారు. కాబట్టి ప్రస్తుత సూచికను అడిగినప్పుడు GNI సరైనది. GNI అంటే దేశ ప్రజలు ఎక్కడ సంపాదించినా వారి మొత్తం ఆదాయం; PPP వల్ల వివిధ దేశాల ధరల తేడాలు సర్దుబాటవుతాయి.